Aşı Bilimi Derneğince, ERÜ ev sahipliğinde Sabancı Kültür Sitesi'nde düzenlenen 5. Uluslararası Aşı Bilimi Kongresi'nin son gününde AA muhabirine konuşan Özdarendeli, ilk kongreden beri aşı bilimi kongrelerine katıldığını, Kayseri'deki kongrenin en yüksek katılımla gerçekleştirildiğini belirtti.

Aşıyla çalışan bilim insanlarını, genç araştırmacıları ağırladıklarını aktaran Özdarendeli, kongreye yaklaşık 150 kişinin katılım sağladığını ifade etti.

Bu yılki kongrenin temasının yenilikçi aşı teknolojileri olduğunu belirten Özdarendeli, "Yeni platformlarla ilgili birtakım yeni şeyler öğrendik, paylaştık. Proje imkanları doğdu genç araştırıcılar için. Güzel bir ev sahipliği yaptığımızı düşünüyorum. Erciyes Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Fatih Altun'a, yönetimine teşekkür ediyorum katkılarından dolayı. Verimli bir kongre olduğunu düşünüyorum." diye konuştu.

Türkiye'nin aşı kültürünün çok eskiye dayandığını vurgulayan Özdarendeli, şunları kaydetti:

"Kuduz aşısını bulan Pasteur'dan birkaç yıl sonra oraya insanlar gönderiyoruz. İki yıl sonra da Osmanlı İmparatorluğunda aşı üretmeye başlıyoruz. O yüzden biz gerçekten aşı üreten bir milletiz ve böyle bir kültürümüz, geçmişimiz var. 1998 yılına kadar üretim olmuş ama birtakım sebeplerden dolayı teknolojiye ayak uydurulamadığı için beşeri anlamda aşı üretimi sonlanmış. Biz 2010'lu yıllardan itibaren aşı geliştirilmesiyle ilgili çalışıyoruz. Bu pandemi, inanılmaz derecede ülkemize, dünyaya zarar verdi ama diğer taraftan da baktığımızda gerçekten birçok grup aşıyla ilgili çalışmaya başladı. Genç araştırıcılar yetiştirildi. Pandemiyle birlikte bir ivme kazandık, bütün gruplar ivme kazandı. Aşı üretmek stratejik bir olay her ülke için. Bunun böyle devam etmesini diliyorum, bu ivmeyle çok daha iyi şeyler yapacağımızı düşünüyorum."

16 Ekim'de başlayan ve bugün sona eren kongreye katılan bilim insanları, Türkiye'de yapılan aşı araştırmalarına yönelik çalışmalarını katılımcılarla paylaştı.

5. Uluslararası Aşı Bilimi Kongresi için Kayseri'de bulunan Ankara Üniversitesi Kanser Araştırma Enstitüsü Müdürü, Gen Tedavisi Araştırma Laboratuvarı sorumlusu, Tıbbı Onkoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Akbulut, AA muhabirine, 1992'den bu yana kanser üzerine çalıştığını belirtti.

Hekimliğe başladığı yıllarda tanı koydukları hastaların aşağı yukarı yüzde 60'ını kanserden kaybettiklerini anlatan Akbulut, 2000'li yıllar itibarıyla kanser tedavisinde ciddi gelişmelerin yaşandığına dikkati çekti.

Akbulut, halk arasında "akıllı ilaçlar" olarak bilinen hedefe yönelik tedavilerle bağışıklık sistemini uyaran immünoterapilerin devreye girdiğini anımsattı.

Yirmi yıl öncesine göre kanser tedavisi başarısında yüzde 10'luk artış yaşandığını ifade eden Akbulut, "Dünya ortalaması yüzde 45'lerden yüzde 55'e, bazı ülkelerde yüzde 60'lara yaklaştı. Bunun tersinden bakarsanız hala yüzde 40'lık ciddi bir başarısızlık var. Bunu özellikle ileri evredeki kanser hastaları için söylüyorum. Biliyoruz ki kanser ne kadar erken yakalanır ve teşhis edilirse o kadar iyi tedavi edilen ve tedavi başarısı yüksek olan bir hastalık." diye konuştu.

Bugün artık yeni tedavilerle başarıda doygunluk noktasına ulaşıldığına dikkati çeken Akbulut, şöyle devam etti:

"Bundan 15-20 yıl öncesine göre yaklaşık yüzde 10'luk bir başarı artışı sağlandı ve burada kaldı, daha yukarı çıkamıyoruz. Onun için yeni ve daha etkili tedavilere ihtiyaç var. Bunlar için de virüs ve gen tedavileri önemli bir aday. Gen ve virüs tedavileriyle yapılan klinik araştırmalara baktığımız zaman bilinen bütün tedavi yöntemlerine dirençli ve mevcut yöntemlerin başarısız olduğu hastalarda bile yüzde 50'lere varan ciddi başarı oranlarının yakalandığını görüyoruz. Viral vektör aşıların kullanımıyla ileri evre kanser tedavilerinde 2035 yılında başarı oranı yüzde 55'lerden yüzde 65-70'lere çıkacak."

– Ankara Üniversitesi Kanser Araştırma Enstitüsünden kanser aşısı çalışması

Akbulut, Ankara Üniversitesi Kanser Araştırma Enstitüsünde ekibiyle geliştirdikleri 4 viral vektör aşı tedavi adayının bulunduğunu bildirdi.

Çalışmalarıyla ilgili bilgi veren Akbulut, "Bunlardan biri Faz-1 klinik aşamasında ve üretimleri devam ediyor. Önümüzdeki yıl Faz-1 klinik çalışmasına başlamayı planlıyoruz. Bizim vektörümüzün de dünyadaki diğer benzerlerinde olduğu gibi yüzde 15'lik kanser başarısındaki artışa katkıda bulunacağını ümit ediyoruz çünkü hayvan deneylerindeki başarımız son derece iyi." ifadelerini kullandı.

– "Geleceğin kanser tedavisi bu viral vektörlerde yatıyor"

Şu an dünyada onay alan iki kanser aşısından birinin cilt kanserinde, diğerinin de mesane yani idrar kesesi tümörlerinde uygulandığını anlatan Akbulut, birinin uçuk virüsüyle elde edildiğini, diğer aşının da adenovirüsle yapılan bir tedavi olduğunu belirtti.

Bu uygulamaların maliyetinin yüksek olduğuna dikkati çeken Akbulut, "Özellikle cilt kanserinde kullanılan vektörün tedavi maliyeti şu anda piyasada kullanılan ilaçların yaklaşık 10 katı civarında. O nedenle Türkiye'de bizim hastalarda kullanma şansımız olmadı ama özellikle Amerika'da kullanılıyor. Ülke olarak bizim buna yatırım yapmamız lazım çünkü geleceğin kanser tedavisi bu viral vektörlerde yatıyor. Onun için bizim şimdiden hazırlıklı olmamız, üretim tesislerimizi ona göre yapılandırmamız gerekiyor çünkü 10 yıl sonra eğer biz bu ilaçları da yurt dışından almaya kalkarsak sağlık ekonomimizde çok ciddi kayıplar ortaya çıkacak." ifadelerini kullandı.

Akbulut, son 10 yılda popüler olan immünoterapi tedavilerinde damardan verilen antikorların yan etkisine bağlı olarak hastaların yüzde 1-2'sinde ölüm riskinin ortaya çıktığını dile getirdi.

Üzerinde çalıştıkları viral vektörlerde böyle bir riskin olmadığını vurgulayan Akbulut, "Kemoterapiden çok daha kolay. Bizim bildiğimiz yan etkisi en az olan ilaçlar, halk arasında bilinen vitaminlerdir, belki kısmen antibiyotiklerdir. Bu viral vektörler, yan etkisi potansiyeli açısından antibiyotiklerle vitaminler arasında bir yerde diyebiliriz. O yüzden oldukça güvenli tedavi araçları. Bu açıdan da bunlar piyasaya girdiği zaman hastalarımız şanslı olacak. Işın ve kemoterapilerin korkutucu etkisi artık kesinlikle görülmeyecek." diye konuştu.

Sabancı Kültür Sitesi'ndeki kongrenin açılışında konuşan ERÜ Aşı Araştırma ve Geliştirme Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Aykut Özdarendeli, bu yılki kongrenin "Yenilikçi aşı teknolojileri" temasıyla toplandığını söyledi.

Aşının stratejik önemine dikkati çeken Özdarendeli, aşıların sadece halk sağlığını korumakla kalmadığını, aynı zamanda salgın hastalıkların yayılmasını engelleyen en önemli araç olduğunu belirtti.

Özdarendeli, Kovid-19 salgını sürecinin pek çok sıkıntıyı ortaya çıkarmasına karşın bu süreçte Türkiye'de akademik aşı geliştirme gruplarından özel şirketlere, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) gibi birçok kurumun özveriyle çalıştığını dile getirdi.

Aşı Bilimi Derneği Başkanı Prof. Dr. Adnan Yüksel Gürüz de Türkiye'nin geçmişinde Osmanlı'ya dayanan çok eski aşı kültürü olduğunu belirtti.

Gürüz, Osmanlı döneminden beri rutin aşı programındaki tüm aşıların Türkiye'de ücretsiz yapıldığını, çocukluk çağında başlayan ve eksiksiz sürdürülen aşılama programının dünyadaki örnek projelerden biri olduğunu kaydetti.

Aşı karşıtlığına da değinen Gürüz, "Ben aşı karşıtlığını 'biyoterörizm' olarak nitelendiriyorum. Kanser aşısıysa siz bir tercih kullanabilirsiniz, bulaşıcı değil, 'Ben olmayacağım' diyebilirsin. Ama bir enfeksiyonu konuşuyorsak o toplumun içindeki çocuk, yaşlı, kronik hastalığı olanlar, immün sistemi başka bir sebeple baskılanmış olan kişiler açısından aşı olmayan her bir birey potansiyel bir el bombasıdır." diye konuştu.

ERÜ Rektörü Prof. Dr. Fatih Altun da kongreye ev sahipliği ev yapmaktan mutluluk duyduğunu ifade etti.

Kongrenin açılışında Erzurum Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, Yeditepe Üniversitesinden Prof. Dr. Fahrettin Keleştimur, Yıldırım Beyazıt Üniversitesinden Prof. Dr. Emine Alp Meşe de birer konuşma yaptı.

Programda Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'nun kongreye ilişkin videolu mesajı da izletildi.

18 Ekim'de sona erecek kongre, sunumlarla devam edecek.