Ay Yalnızca 5 Saatte Oluşmuş Olabilir

Southwest Araştırma Enstitüsü araştırmacıları tarafından geliştirilen yüksek çözünürlüklü bilgisayar simülasyonlarında, çarpışan gök cisimlerinin sıcaklıkları ve jeolojik özellikleri de hesaba katıldı.

Araştırmada, Dünya’ya çarpan Mars büyüklüğündeki Theia’nın henüz oluşum aşamasında ve oldukça sıcak olduğu senaryosu incelendi. Çarpışmanın ardından uzaya saçılan maddelerin kısa sürede bir araya gelerek Ay’ı oluşturabileceği belirlendi.

Simülasyonlara göre, Theia’nın Dünya’ya çarpmasının ardından ortaya çıkan enkazın yaklaşık 5 saat içerisinde tek bir uydu halinde birleşmiş olması mümkün görünüyor.

Önceki Araştırmalar Ay’ın Daha Uzun Sürede Oluştuğunu Düşünüyordu

Daha önceki bilimsel modellerde, Dünya çevresinde oluşan enkazın zaman içerisinde birleşerek Ay’ı meydana getirdiği düşünülüyordu. Yeni simülasyon ise bu sürecin çok daha hızlı gerçekleşebileceğine işaret ediyor.

Bilim insanları, yeni bulguların yalnızca Ay’ın oluşum sürecinin anlaşılması açısından değil, Ay ile Dünya’nın mantosu arasındaki jeolojik benzerlik ve farklılıkların açıklanması açısından da önemli ipuçları sağlayabileceğini belirtiyor.

Yeni araştırmalarla birlikte Ay’ın oluşumuna ilişkin bilimsel modellerin daha ayrıntılı şekilde incelenmesi hedefleniyor.

ÖZDEN KARAKAYA

Astronomik cisimlerin yörüngelerini takip eden Project Pluto yazılımının geliştiricisi Bill Gray’in hesaplamalarına göre çarpışma, Ay’ın batı kesiminde bulunan Einstein Krateri yakınlarında meydana gelecek. Uzmanlar, roket parçasının yörüngesinin uzun süredir takip edildiğini ve çarpışma zamanının yüksek doğrulukla hesaplandığını ifade ediyor.

Söz konusu roket parçası, 2025 yılında Ay’a gönderilen iki iniş aracını taşıyan Falcon 9 görevinin ardından uzayda kontrolsüz şekilde hareket etmeye devam etmişti. Görevlerin tamamlanmasının ardından Dünya-Ay sistemi içinde sürüklenen üst kademe, doğal yörüngesi nedeniyle Ay ile çarpışacak.

Bilim insanlarına göre çarpışma Dünya için herhangi bir risk oluşturmuyor. Ay’da atmosfer bulunmadığı için roket parçasının doğrudan yüzeye ulaşarak küçük bir krater oluşturması bekleniyor. Olayın Dünya’dan çıplak gözle görülme ihtimali ise oldukça düşük olarak değerlendiriliyor.

Uzmanlar, bu olayın aynı zamanda uzay faaliyetleriyle birlikte giderek büyüyen uzay çöpü sorununa dikkat çektiğini vurguluyor. Görev ömrünü tamamlayan araç ve roket parçalarının gelecekte benzer kontrolsüz çarpışmalara neden olabileceği belirtilirken, uzay atıklarının daha etkin şekilde yönetilmesinin önemine işaret ediliyor.

Bilim insanları, 5 Ağustos’ta gerçekleşmesi beklenen çarpışmayı yakından takip ederek oluşacak krater ve yüzey değişimlerini incelemeyi planlıyor. Olayın, Ay’ın yapısı ve uzay çöplerinin etkileri konusunda yeni bilimsel veriler sunması bekleniyor.

ÖZDEN KARAKAYA

Çankırı Belediyesi Fatih Sultan Mehmet Çocuk Akademisi, 55 yıl önce Neil Armstrong’un Ay’a ilk ayak bastığı günü bilimsel bir etkinlik ile kutladı. Recep Tayyip Erdoğan Parkı’nda düzenlenen “Bizim Çocuklar Uzayı Gözetliyor” etkinliğine katılan çocuklar, teleskop ile Vega Yıldızı’nı ve Dolunay’ı izledi. Yıldızların şeklinin yuvarlak olduğunu ve Ay’ın üzerindeki kraterleri gözlemleyen çocuklar, şaşkınlık yaşadı. Eğlenceli ve bilgilendirici etkinlik çocuklardan ve ailelerinden tam not aldı. Çankırı’da çocuklar, insan için küçük, ama insanlık için büyük bir adımın atıldığı Ay’a zoom yaptı. Astronom Tamer Akın’dan evren hakkında bilinmeyenleri dinleyen çocuklar, meraklı sorularına cevap bulduktan sonra teleskop ile gökyüzünü inceledi. Ay yükselene kadar Vega Yıldızı’nı inceleyen çocuklar, yıldızların şeklinin çizdikleri gibi olmadığını gözlemledi. Daha sonra yamaçtan yükselen Ay’a zoomlanan teleskop, çocuklara eşsiz bir deneyim yaşattı.
Etkinliğe aileler de kamp sandalyeleri ile katıldı.