Oxford Sözlüğü, 6 aday sözcük arasından 37 binden fazla kişinin katılımıyla yılın kelimesini olarak "beyin çürümesi"ni (Brain rot) seçti.

Prof. Dr. Hastürk, sosyal medyayı eğlencelik ve gereksiz kullanma ile beyni uyuşturan içeriklerin sonsuza kadar kaydırılarak izlenmesini ifade eden "beyin çürümesi"ne dair merak edilenleri AA muhabirine anlattı.

"Beyin çürümesi" kavramının ilk duyulduğunda ürkütücü bir ifade olarak algılanmaması gerektiğini, bunun sadece bir tanımlama olduğunu vurgulayan Hastürk, "Sosyal medyanın kronik olarak kullanılmasından sonra insanın entelektüel fonksiyonlarının bozulması, hafıza bozuklukları, sosyal yaşamdan kopması ve buna bağlı olarak da izolasyonla depresif bir tablonun gelişmesi bu tanımı ön plana almıştır." dedi.

– Temel belirti sürekli telefonla yaşamak

Sosyal medyanın amacı dışında kullanılması sonucu başta milyonlarca video olmak üzere beynin çöplerle dolup, zarar gördüğüne dikkati çeken Hastürk, şu bilgileri paylaştı:

"Beyin çürümesi, sürekli kaydırma hareketiyle birlikte sosyal medyanın anormal kullanımı sonucu entelektüel fonksiyonların ve insan ilişkilerinin gerilemesine bağlı olarak gelişen genel bir tablonun popüler ismidir. Bu bir tanı olmamakla birlikte bazı davranışlar 'beyin çürümesi' yönünden belirti vermektedir. Aslında bu belki çoğumuzda olmaktadır. Örneğin, sürekli telefonla yaşamak, gözümüzü telefondan ayırmamak, sürekli bir bildirim kontrolü, sosyal medyayı insan ve sosyal ilişkilerimizden ve hobilerimizden önde tutmak, 'beyin çürümesi'ne yönelik belirtilerdir. Sosyal medyanın vazgeçilmezliği düşünüldüğü zaman bu durum aslında birçok kişide görülmektedir."

– Kişilik gelişimini olumsuz etkiliyor

Prof. Dr. Hastürk, "beyin çürümesi"nin tüm yaş gruplarını etkilediğini belirterek, şunları kaydetti:

"Özellikle Kovid-19 döneminden itibaren çocuk ve ergen yaş grubunu daha çok etkilemiştir. Bu da toplumların gelecek konusundaki kaygısını ön plana çıkarmıştır. ABD'de 2023 yılında yapılan araştırmalarda, özellikle 6-14 yaş grubunda sosyal medya ile telefon bağımlığının, pandemi öncesi ve sonrasına göre yüzde 40'tan yüzde 70'lere, ergenlerin çevrim içi bağımlılığının ise 9 saate kadar çıktığı tespit edilmiştir. Bu da gerçekten önemli bir noktadır. Bu yüzden 'beyin çürümesi'nden en çok etkilenen yaş grubu ergenlerdir. Tabii ergenlik dönemi karakter oturması açısından önemli bir dönemdir."

Batılı toplumların "beyin çürümesi"nin etkilerini en aza indirmek için birtakım önlemler almaya başladığını vurgulayan Hastürk, "Sosyal medyada anormal derecede gerçek dışı yaşamlar gerekli ve gereksiz videolar söz konusu. Ergenlik döneminde sosyal ilişkilerin arka plana atılması, ergenlik dönemindeki çocukların ekran önünde fazla zaman geçirmesi, akran ilişkilerini sürdürememesi ve ergenlik döneminde öğrenilmesi gereken sosyal ve duygusal benliğin oturtulmamasını öne çıkarıyor." dedi.

– Telefon kullanımına sınır getirilebilir

Ergenlik çağındaki çocukların ekran ve telefon bağımlılığının önüne geçilmesi için ailelere çağrıda bulunan Hastürk, şu tavsiyelerde bulundu:

"Ekran ve telefon bağımlılığını önlemek için bazı tedbirler ciddi olarak konuşulmalı. Örneğin, cep telefonu kullanımına 16 yaş sınırı getirilerek, telefonun ailelerce alınması, ekran süresi ve kullanım limiti getirilmesi, özellikle de aile yemekleri, arkadaş sohbetleri, ev veya okul ödevleri dışında uyku zamanlarında internetin kapatılması ciddi tedbirler olarak düşünülmektedir. 'Beyin çürümesi'ne karşı erişkinlerin rol model olması önemli. Örnek olabilmek için dengeli bir ekran kullanma süresi modumuzun olması gerekiyor. Bunun yanında hobileri, insan ilişkilerini ön plana çıkarmamız, yaşam alanlarında cihazsız alanlar ve zamanlar yaratılması gerekiyor."

Prof. Dr. Hastürk, AA muhabirine yaptığı açıklamada, gençler ve orta yaş grubunda cep telefonu kullanımın bağımlılık derecesine ulaştığını söyledi.

Hayatı kolaylaştıran akıllı cep telefonlarının insan sağlığında ciddi sıkıntılara yol açtığını belirten Hastürk, "Bunlardan en çok bilinen ve tespit edilen kas iskelet sistemi, eklemler ve sinir dokusu üzerine verdiği harabiyettir. Aynı duruş pozisyonundaki tekrarlayıcı el, bilek ve dirsek hareketlerinin bağımlılık derecesinde devam etmesi, eklem bölgelerinde sertleşme, kireçlenme, iltihaplanmaya bağlı olarak da sinir dokusunda baskıya ve hasara yol açıyor. Ağrı ve uyuşma en çok başvurulan hasta problemleri olarak karşımıza çıkmaktadır." diye konuştu.

– "Beyin fonksiyonları üzerine de etki etmektedir"

Cep telefonlarının aşırı kullanımı nedeniyle ortaya çıkan hastalıkların tedavisinin mümkün olduğunu vurgulayan Hastürk, burada en önemli tedavinin bağımlılık derecesini azaltmak olduğunu söyledi.

Ağır vakalar için de cerrahi tedavinin gerektiğini dile getiren Prof. Dr. Hastürk, şu bilgileri paylaştı:

"Cep telefonunun özellikle iş veya sosyal ortamda kullanılması beyin fonksiyonları üzerine de etki etmektedir. Birçok araştırma zaten bunu kanıtlamıştır. Özellikle psiko-sosyal dediğimiz stres, gerilim, uykusuzluk, baş ağrısı, dikkat dağınıklığı üzerine etkisi nettir. Tabii bunun yanında Alzheimer gibi bazı beyin fonksiyonların etkileyen hastalıklar veya bazı iyi huylu beyin tümörleri üzerine de etkisi halen tartışılmaktadır. Radyofrekans dediğimiz kulaksızlık kullanımın derecesi arttıkça bu tür fonksiyonların özellikle de stres, gerilim, baş ağrısı ve dikkat bozukluğunun toplumda görülme sıklığı da artmaktadır. Özellikle de genç kesimlerde okullarda ve derslerde başarısızlıkla dikkat dağınıklığı, orta ve ileri yaş grubunda ise hafıza problemleri unutkanlığa yol açmaktadır. Hatta çıkan son yayınlarda ise Alzheimer gibi ciddi nörolojik hastalıklara sebep olduğu bildirilmektedir."