Çevre Yönetimi Genel Müdür Yardımcısı Gürsel Erul, bakanlıkta düzenlediği basın toplantısında, İzmir Körfezi'nde yaşanan kirliği önlemek amacıyla 15 maddeden oluşan acil ve kısa vadeli eylem planı yaptıklarını, önceliklerinin körfeze giren kirliliği azaltmak olduğunu söyledi.

Erul, "Bu eylem planında, belediyelerin görev ve yetkileri çerçevesinde kanalizasyonlarda toplanan atık suyun arıtılarak körfeze deşarjını sağlayabilecek alt yapının eksikliklerinin tamamlanması, işletme hatalarının giderilmesi, arıtma tesisi kapasitesiyle ilgili problemlerin tespitine yönelik acil ve kısa vadeli çalışmaları ortaya koyduk. Bu çalışmalar kapsamında alıcı ortama yapılan her türlü atık su deşarjında bakanlık olarak denetim, inceleme ve izleme çalışmalarımızı artırdık." diye konuştu.

Orta ve uzun vadeli çalışmaları da kurguladıklarını belirten Erul, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bölgedeki tüm üniversiteleri bir araya toplayarak oluşturduğumuz bilim kuruluyla bugüne kadar körfezle ilgili yapılan çalışmaları masaya yatırmak, eksiklikler varsa gidermek, ihtiyaç varsa yeni projeler üretmek için çalışıyoruz. Bunların amacı öncelikle noktasal kaynaklı kirliliği bertaraf etmek. Dereler, atık su tesisleri, yağmur suyu kanalları aracılığıyla körfeze gelen kirliliklerin tespitini yapmaktır."

– "Amacımız körfezi yaşanabilir hale getirmektir"

İzmir Körfezi'nin hidrodinamik modelini ortaya koyduklarını ifade eden Gürsel Erul, "Hidrodinamik modele göre atık suyun nereye deşarj edileceği ve hangi teknikle yapılacağının ortaya konulması için böyle bir proje çalışması yaptık. Buradaki amacımız, daha görsel, daha rekreasyonel, İzmir'imize yakışan bir temizlikle körfezi yaşanabilir hale getirmektir." açıklamasını yaptı.

Modele göre İzmir Körfezi'nin iç, dış ve orta körfez olarak ayrıldığı bilgisini veren Erul, "Özellikle iç körfezdeki su sirkülasyonunu hareketlendirecek bir mekanizmayı kurgulamamız gerekiyor. Bunu da orta ve uzun vadede yapacağız. Acil ve kısa eylem planında körfeze yönelik kirlilik girişini durduracağız. Orta ve uzun vadede ise dip çamur ve tortuların nerelerde biriktiğini, sirkülasyonu artırabilecek mekanizmanın ne olduğunu ve nasıl bir kurgu yapılması gerektiğini ortaya koyacağız." ifadelerini kullandı.

Körfeze gelen kirliliği azaltmak amacıyla 271 denetim yaptıklarını bildiren Erul, denetimlerle kaçak yapı ve mevzuata aykırı deşarjların önünü kestiklerini dile getirdi.

Çiğli Atık Su Arıtma Tesisi kapasite artırımının öncelikleri olduğunu vurgulayan Erul, 2010'dan bu yana ülke genelinde atık su tesislerinin harcadığı enerji giderlerinin yüzde 50'sine kadar bakanlık olarak karşıladıklarını kaydetti.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Manisa Büyükşehir Belediyesine bağlı Turgutlu Atıksu Arıtma Tesisi'nde (AAT) yapılan denetimde evsel nitelikteki atık suyun arıtılmadan Irlamaz Çayı'na deşarj edildiği belirlendi.

Zafer, Mustafa Kemal, Selvilitepe mahalleleri ve bölgedeki yerleşim alanlarından kaynaklı evsel nitelikli atık suların MASKİ Turgutlu AAT'ye hiç girmeden Irlamaz Çayı'na döküldüğü belirlendi.

MASKİ sorumluluğundaki Turgutlu Atıksu Arıtma Tesisi'ne 1 milyon 161 bin 568 lira ceza uygulandı.

İdari cezanın yanı sıra adli soruşturma da başlatıldı.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Bakanlık koordinasyonunda İzmir İl Müdürlüğü'nde 12 Kasım'da düzenlenen çalıştaya, İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi (İZSU) Genel Müdürü Gürkan Erdoğan, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve İZSU'dan daire başkanları ile İZDENİZ AŞ, Meteoroloji 2. Bölge Müdürlüğü, Devlet Su İşleri 2. Bölge Müdürlüğü, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı İzmir Deniz Dibi Tarama Başmühendisliği, İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü yetkilileri katıldı.

Çalıştayın ilk gününde, "İzmir Körfezi Acil ve Kısa Vadeli Eylem Planı" kapsamında bugüne kadar kurumların yürüttüğü çalışmalar ve bundan sonraki süreçte yapılacak çalışmalar değerlendirildi.

Programın ikinci günündeki toplantıda ise Bilim Kurulu üyeleri ile İZSU Genel Müdürlüğünden daire başkanları yer aldı. Bilim Kurulu üyeleri bugüne kadar İzmir Körfezi'nde yürütülen çalışmalarla ilgili sunum yaptı, İzmir Körfezi Acil ve Kısa Vadeli Eylem Planı kapsamında yapılacak çalışmalar ele alındı.

Toplantıda ayrıca Bakanlık tarafından yürütülecek "İzmir İçin Nefes Projesi"ne ilişkin fikir alışverişinde bulunuldu.

İzmir Körfezi'nin ekolojik sağlığının korunması, kirlilik yüklerinin tespiti ve iklim değişikliğinin etkilerinin belirlenmesinin hedeflendiği projeyle Bakanlık, iklim değişikliği senaryoları çerçevesinde körfez ekosistemine yönelik uzun vadeli koruma stratejileri geliştirerek önlemler alacak.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Ankara Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ekipleri, ihbar üzerine Yenimahalle ilçesi Yakacık Mahallesi'ndeki bir arazide denetim yaptı.

Denetimde, Ankara Büyükşehir Belediyesi ile Yenimahalle Belediyesi tarafından bölgeye eski mobilya, yalıtım malzemesi ve belediye atığı bırakıldığı tespit edildi.

Hafriyat döküm alanı olmayan bölgenin düzenli depolama lisansı bulunmadığı, her iki belediyenin de kaçak döküm yaptığı belirlendi.

İl Müdürlüğü ekipleri, Ankara Büyükşehir Belediyesi ile Yenimahalle Belediyesine mevzuat uyarınca 1 milyon 299 bin 54'er lira idari ceza uyguladı.

Bakanlığın açıklamasına göre, Eskişehir Odunpazarı Belediye Başkanlığının Orhangazi Mahallesi'nde boş araziye atık döktüğüne ilişkin ihbar üzerine, Eskişehir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ekiplerince alanda denetim yapıldı.

Denetim neticesinde, Odunpazarı Belediye Başkanlığına ait resmi araçla asfalt atığının araziye döküldüğü tespit edildi.

Kirliliğe neden olan belediyeye Çevre Kanunu'na istinaden 1 milyon 299 bin lira idari para cezası uygulanırken, atığın kaldırılması için idari süreç başlatıldı.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Eğirdir Gölü'nün kuraklık tehdidi, alg patlaması ve biyolojik kirliliğe karşı korunması ve rehabilite edilmesi amacıyla harekete geçildi.

Tabiat Varlıklarını Koruma (TVK) Genel Müdürlüğü koordinesinde, Isparta Valiliği, Belediye Başkanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Eğirdir Su Ürünleri Araştırma Merkezi, TÜBİTAK, üniversiteler, kamu ve özel sektör kuruluşlarıyla komisyon oluşturuldu. Arazi çalışmalarıyla beraber alınması gereken tedbirler belirlendi.

Göldeki sucul bitkilerin ve dipte biriken sediment ile biyokütlenin kaldırılmasına ilişkin TVK Genel Müdürlüğünce ön fizibilite raporu hazırlandı.

Süleyman Demirel Üniversitesi ile Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi'nden bilim insanları da Ekosistem Değerlendirme Raporu'nu (EDR) hazırladı. Kurum, bu çalışmalar sonucu belirlenen 9 maddelik eylem planını kamuoyuna duyurmuştu.

Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdür Yardımcısı Beyhan Oktar, eylem planının uygulanmaya başlandığını açıkladı.

Oktar, gölün ekolojik değerini ortaya koymak, göl ve çevresindeki faaliyetleri mevzuat kapsamında sınırlandırmak ve koruma kullanma dengesini gözetme amacıyla TVK Genel Müdürlüğünün, Eğirdir Gölü ve kıyı kesimini, "Kesin Korunacak Hassas Alan", "Nitelikli Doğal Koruma Alanı" ve "Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı" olarak ilan ettiğini belirtti.

– Özel araçlarla ve dalgıçlarla temizlik başladı

Çalışmalar kapsamında acil müdahale olarak göl yüzeyindeki alglerin ve göl kıyısındaki ölü sucul bitkilerin temizlenmesi amacıyla Gemi İnşa Sanayi A.Ş. (GİSAŞ) amfibi sulak alan rehabilitasyon aracı tasarladı.

Bu araçlarla göl yüzeyinde, göl içindeki hassas bölgelerde ise özel ekipmanlı dalgıçlarla temizlik çalışmalarına başlandığını açıklayan Oktar, gölü besleyen Çayköy Dere ağzında biriken rüsubatın da (ağaç dalları ve bitki tortusunun) DSİ'ye ait araç ve ekipmanlarla temizlendiğini kaydetti.

TVK Genel Müdürlüğü, göl tabanında dip çamuru temizliği yapılmasına yönelik fizibilite çalışmalarına devam ediyor. Elde edilecek bilimsel veriler doğrultusunda dip çamuru temizliği başlatılacak.

TVK Genel Müdür Yardımcısı Oktar, "Çalışmalar kapsamında akademisyenlerimiz gölün içerisinden ve dip sedimanından 20 farklı noktadan alınan örnekleri analiz ediyor. Analizler tamamlandığında gölden çıkarılacak çamurun hangi bilimsel metotlarla bertaraf edileceği ve bununla ilgili yapılacak tüm önlemleri bizlere sunmuş olacaklar ve bu doğrultuda tedbirlerimizi almaya devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.

– "Eğirdir'i gelecek nesillere aktaracağız"

Isparta Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Bekir Çelen, Eğirdir Gölü'nün bölge ve ülke için önemine dikkati çekerek şunları kaydetti:

"Son yıllarda yaşanan iklim değişikliği ve kuraklık göldeki su seviyesinin hızla azalmasına sebep oldu. Yağış rejimindeki değişiklikler, sıcaklık artışları ve bölgedeki insan faaliyetleri, göl ekosistemini olumsuz etkiledi. Su seviyesinin azalmasıyla göldeki biyolojik kirlilik, alg patlamaları ve kötü koku gibi sorunlar ortaya çıktı. Eğirdir Gölümüz bölgedeki içme suyu kaynağı olmasının yanı sıra tarımsal sulama, turizm ve balıkçılık gibi birçok alanda kritik öneme sahip. Dolayısıyla bu sorunların giderilmesi acil bir ihtiyaç haline geldi. Bakanlığımızın ve yerel yönetimlerin koordinasyonuyla başlatılan rehabilitasyon çalışmaları sayesinde gölün ekosistemini koruyarak bu eşsiz doğal kaynağı gelecek nesillere aktarmayı hedefliyoruz."

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yürütülen Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Bölgesi Tür ve Habitatların Araştırılması, Korunması ve İzlenmesi Projesi ile nesli tehdit ve tehlike altında olan türleri yaşatmak, korumak ve gelecek nesillere aktarmak için çalışmalar yapılıyor.

Bu kapsamda dünyada flamingoların kuluçkaya yattığı en önemli sulak alanlar arasında bulunan Tuz Gölü'nde tür izleme çalışmalarıyla flamingo popülasyonu araştırılıyor.

Bu yıl gölde çeşitli araçlarla ve gözlemlerle yapılan çalışmada, kreş bölgesinde 4 bin 300 yavru flamingonun olduğu belirlendi.

Proje koordinatörü Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Karataş, AA muhabirine, Tuz Gölü'nün flamingolar için en önemli üreme alanlarından biri olduğunu söyledi.

Flamingoların Akdeniz Havzası'na özgü bir kuş türü olduğunu belirten Karataş, şöyle konuştu:

"Flamingolar, İspanya'dan Kazakistan'a kadar geniş bir coğrafyada göller ve sulak alanlarda özellikle tuzlu sulak alanları tercih ediyor. Tuz Gölü bu alanların içerisinde en büyük üreme kolonisine sahip olan yer. 1990'lı yıllarda yabancı kuş gözlemcileri ilk defa Tuz Gölü'nde üreme kolonisi keşfediyor. Üremelerin olduğu alan gölün iç kısmında yer alıyor. Sudan 1-2 karış yukarıda kum adacıklarında kuluçkalardan yavrular çıkıyor. Bu yavrular yaklaşık 20 yıldır Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yürütülen projeyle sayılıyor."

– "Ortamda son derece etkili bir kuraklık söz konusu"

Karataş, bu yıl yavru flamingo sayısının düştüğünü ifade ederek, "Yaptığımız çalışmada yavru flamingolarımızın sayısı 4 bin 300'e çıktı. Bu rakam bu yılki çıkan yavru sayısı. Ortamda son derece etkili bir kuraklık söz konusu. Bölgemiz Türkiye'nin en az yağış alan yeri. Bununla beraber bölgede su isteyen bitkilerin tarımı var. Yer altı sularındaki seviyeler oldukça düşmüş durumda." diye konuştu.

Karataş, Tuz Gölü'nde 2021'de toplu flamingo ölümlerinin meydana geldiğini hatırlattı.

Alınan bazı tedbirler ve Bakanlığın girişimleriyle alana su getirildiğini söyleyen Karataş, şunları kaydetti:

"Geçen yıl yaklaşık 12 bin civarında yavrumuz çıktı. Bu yıl da 4 bin 300 civarında yavrumuz uçuşa hazır durumda. Canlılar ortamdaki durum, besin kaynakları ve diğer şartlara göre kendilerini ayarlayabiliyor. Hatta bazı hayvan türleri bu gibi durumlarda kendilerini korumak adına düşük dahi yapabiliyor. Sayılar eski yıllarda da bazen değişkenlik gösteriyor. 20 yıllık flamingo yavru sayımız bizde mevcut. Yavru sayılarımız yıllara göre 3-4 binden 20 binli rakamlara kadar değişebiliyor."

Başkent Millet Bahçesi'nde "Hepimizin Bir Dünyası Var" temasıyla gerçekleştirilen ÇEVREFEST'e katılan bakanlıklar, belediyeler, özel sektör firmaları, dernekler ve üniversiteler açtıkları stantlarda çevre, sıfır atık ve yenilenebilir enerji projeleri hakkında bilgilendirme yapıyor.

Kağıt, plastik, cam şişe gibi atıklardan yapılan çalışmalarla, vatandaşlarda her atığın çöp olmadığı fikri oluşturulmaya çalışılıyor.

Ambalaj kutularının geri dönüşüme kazandırılması için kurulan depozito iade makinelerine yoğun ilgi gösteren katılımcılar, makineye attıkları her ambalaj karşılığında hediye alıyor.

İklim Tüneline giren ziyaretçilere, iklim değişikliğinin sonuçları ve atıkların doğaya verdiği zararlar videolarla gösteriliyor.

Festivale gelen çocuklar ise kendileri için hazırlanan özel alanlarda sahne gösterileriyle eğleniyor, atölye çalışmalarına katılıyor.

ÇEVREFEST, yarın sona erecek.