2016 yılında Rio, 2020'de Tokyo, bu yıl ise Paris'teki Paralimpik Oyunları'nda golbol branşında Türkiye'ye üst üste altın madalya kazandıran Kadın Milli Takımı oyuncularından Berfin ve Fatmagül, yeni hedeflerine ulaşabilmek için aralıksız çalışıyor.

Nevşehir'de, Türkiye Görme Engelliler Spor Federasyonunca düzenlenen Golbol Kadınlar 1. Lig 2. devre müsabakalarında Denizli Görme Engelliler Okulu Spor Kulübü Derneği takımında 8 numaralı formayı giyen Berfin ile Yukatel Denizli Görme Engelliler Spor Kulübünde 1 numaralı formanın sahibi Fatmagül, yetenekleriyle göz doldurdu.

Doğuştan görme engelli Berfin Altan, AA muhabirine, hayatındaki engelleri aşabilmek için tanıştığı golbolde elde ettiği başarıyı yeni madalyalarla taçlandırmak istediğini belirtti.

Gelecek yıl Avrupa, 2026'da da Dünya Şampiyonası'nda Türk bayrağını dalgalandırmak için aralıksız çalıştığını aktaran Berfin, bu branşla 12 yaşında görme engelliler okulunda tanıştığını anlattı.

Elde ettiği başarılarla öz güveninin her geçen yıl arttığını dile getiren Berfin, şöyle konuştu:

"Golbole ilk başladığımda Avrupa ve dünya şampiyonları ile olimpiyat aklımda yoktu. Antrenmanlar çok fazlaydı ve hepsine katılmak istiyordum. Antrenmanlarla geliştiğimi fark ettim, antrenörüm de yetenekli olduğumu gördü. Okullar arası müsabakalar, ligler derken kendimi milli takımla birlikte uluslararası turnuvalarda buldum. Günde çift antrenman yapıyoruz. Haftada bir gün de fonksiyonel antrenmanımız oluyor. Zorlu bir süreç ama başarı elde etmek için bu yollardan geçmek gerektiğine inanıyorum. Görme engelli olduğum için birçok zaman akran zorbalığına uğradım. Öz güven eksikliği yaşadım. Normal insanların arasında olabilmek için hırs ediyordum, çok çabalıyordum. Engelli arkadaşlarımızın öz güven eksiliği varsa kurtulmanın zor olduğunu biliyorum. Ben hiçbir zaman pes etmedim, onların da etmemesi gerek."

– "Başarılarım sayesinde akran zorbalığını artık görmüyorum"

Fatmagül Güler ise milli takım forması giymenin kendisi için gurur kaynağı olduğunu söyledi.

Golbol sporunu yaşamı açısından çok önemli bir değer olarak kabul ettiğini anlatan Fatmagül, şunları kaydetti:

"12 yaşında başladım, 4 yıldır milli takımdayım. Beden eğitimi öğretmenim bu branşa yatkın olduğumu söyledi ve başladım. Görme engelim doğuştan. Hayatımı golbolden önce ve golbolden sonra diye ikiye bölebilirim. Beni olimpiyat şampiyonu yaptı. Burada kazandığım öz güven bana çok katkı sağladı. Küçükken akran zorbalığına uğruyordum ama başarılarım sayesinde bunları artık görmüyorum. Bizim için artık zirve çok yüksek, üst üste üç defa altın madalya aldık, dördüncüyü hedefliyoruz. Engelli bireyler için rol modeliz. Bizi izlediklerinde 'Biz de yapabiliriz.' diyebilmeleri gerekiyor. Ben başarabildiysem onlar da başaracaktır."

Kasetten dinleyerek hafız olmayı başaran Taşbaş ile Özdemir, isteyenlere Kur'an-ı Kerim öğretiyor.

Ali Özdemir (67), AA muhabirine, Kur'an-ı Kerim öğrenmeyi çok istediğini, bunun için de büyük emek verdiğini söyledi.

Bazen dakikalarca kasetten aynı yeri dinlediğini aktaran Özdemir, "2005'te dinleyerek hafız oldum. Geçişte birçok hafız yetiştirdim. 14 sene öğrenci okuttum, onları yetiştirdim. Kur'an-ı Kerim okuttum, onları hafız yaptım. Yeğenlerimi de kendim okuttum." diye konuştu.

– Unutmamak için her yerde tekrar yapıyor

Vesim Taşbaş (64) ise 7 yıl gittiği kursta arkadaşları ve hocalarının desteğiyle Kur'an'-ı Kerim'i öğrendiğini dile getirdi.

Hafız olma yolunda dinlediği kasetlerin kendisine yol açtığını vurgulayan Taşbaş, "Gözüm görmeyince okula gidemedim. 1979'da hafız oldum. Dünyada Kuran'dan kıymetli bir şey yok. Hafızlık eğitimini bitirince, İstanbul'da mesleki kursa gittim. 18 sene santralde çalıştım. Unutmayayım diye otobüsteyken, bir yere gidip gelirken içimden okurum. Boş kalınca ayetler okurum." ifadesini kullandı.

Dünya Zihinsel ve Fiziksel Engelliler Derneği Genel Başkanı Mevlüt Ayvaz, iki hafızın da çevrelerinde örnek gösterildiğini belirterek, "Vesim hocam, yüzde 5 bile görmüyor. Ali hocam yüzde 5-6 görüyor. Her ikisi de bildiklerini insanlara aktarma konusunda çok hevesli." dedi.

Halk arasında "tavuk karası" olarak da bilinen "retinitis pigmentosa" hastalığına yakalanan Aksöz, liseyi bitirdikten sonra görme yetisini yavaş yavaş kaybetmeye başladı.

Lisenin ardından 1997'de Erciyes Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümü'nü kazanan Aksöz, görme yetisini kaybetmeden 2004'te fakülteyi bitirdi.

İlk üniversitesini bitirmenin sevincini yaşarken hastalığından dolayı 25 yaşında gözleri tamamen kapanan Aksöz, 2012 yılında yeniden eğitim hayatına başladı.

Anadolu Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'nü bitirdikten sonra 2020'de ERÜ Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü'nü kazanan Aksöz, buradan da başarıyla mezun oldu. Aksöz, halen Kırıkkale Üniversitesi Matematik Bölümü'nde yüksek lisansını sürdürüyor.

Görme engelli Emek Çağatay Aksöz, AA muhabirine, görme yetisini kaybettiği 25 yaşından sonra hayatın kendisi için yeniden başladığını anlatarak, "Çünkü 25 yaşına kadar hep tipik gelişime sahip bireyler gibi eğitim aldım. Herhangi bir özel eğitim, ders almadım, kaynaşma öğrencisi olmadım. 25 yaşından sonra görme engelli olarak hayata bağlanmaya çalıştım." dedi.

Kalıtsal bir rahatsızlığa sahip olduğunu vurgulayan Aksöz, hastalık nedeniyle birçok kişinin gözlerinin farklı zamanlarda kapandığını dile getirdi.

Hayatını eğitim üzerine yoğunlaştırdığını belirten Aksöz, "Eğitim içerisinde olmayı çok seviyorum. Dünyada birçok kötülük ve yanlışlıklar oluyor. Bunun tek ilacının eğitimden geçtiğine inanarak gelişime öncelik verip, etrafımdaki insanlara da bir şeyler bırakarak yaşama devam etmeyi istiyorum. O yüzden de eğitime ilgi duydum." ifadelerini kullandı.

Fizik, sosyoloji ve ardından psikolojik danışmanlık ve rehberlik bölümlerini bitirdiğini aktaran Aksöz, şunları kaydetti:

"Okurken genel itibarıyla görenlerle beraberdim ve o dönemde belli bir oranda görmem olduğu için genel olarak döküman erişilebilirliği anlamında çok problem yaşamadım ama görsellikte çok problem yaşadım. Yani normal bir arkadaşım bir kitabı bir ayda bitiriyorsa ben 3-5 ayda bitiriyordum. Öğrenme sürecim biraz daha zor oluyordu ama gözlerimi kaybettikten sonra en çok yaşadığım sıkıntılardan birisi kaynak erişilebilirliği."

Aksöz, son üniversitesinde okurken kuşak farklılığı edişesi yaşadığı arkadaşlarıyla daha sonra kaynaşarak güzel anılar biriktirdiğini söyledi.

Okul arkadaşlarından yaş itibarıyla daha tecrübeli olduğunu belirten Aksöz, kendisine sınıfta "hoca" dediklerini, bazı öğretim görevlileriyle de aynı yaşta bulunduklarını, bunun da farklı bir deneyim olduğunu sözlerine ekledi.

Erciyes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Proje Birimince desteklenen "Türk Müziği Eğitiminde Görme Engelli Öğrenciler için Erişilebilir Kaynak Oluşturulması Projesi" kapsamında, görme engellilerin Braille alfabesine çevrilmiş notalara dokunarak müziğe erişimlerine imkan sağlanıyor.

Yürütücülüğünü Dekan Yardımcısı Dr. Öğretim Üyesi Özlem Doğan, araştırmacılığını ise müzik bölümü öğretim elemanı Mehtap Ulubaşoğlu ve yüksek lisans öğrencisi müzik öğretmeni Süleyman Ekici'nin üstlendiği proje kapsamında, Türk müziğine ait farklı makamlardan oluşan 109 eserin notaları ile İsmail Hakkı Özkan'ın "Türk Musikisi Nazariyatı ve Usulleri, Kudüm ve Velveleleri" isimli kitabındaki müfredat kapsamında yer alan makam nazariyat bilgileri Braille alfabesine 18 ayda çevrildi.

Klasik Türk müziğinden çevrilen 109 eser arasında Tanburi Cemil Bey "Mahur Peşrev", H. Saadettin Arel "Nihavend Minimini Peşrev", Refik Fersan "Acemkürdi Peşrev", Artaki Candan "Beyati Peşrev", İsmail Hakkı Bey "Acemkürdi Saz Semai", Tanburi Cemil Bey "Nikriz Longa" ve Neyzen Aziz Dede'nin "Uşşak Saz Semai" gibi isimler yer alıyor.

Dr. Öğretim Üyesi Özlem Doğan, AA muhabirine, Erciyes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projesi Biriminden aldıkları destekle görme engelli öğrencilere farklı makamda 109 klasik Türk müziği eserini ve müfredat kapsamında yer alan makam nazariyat bilgisini Braille alfabesine çevirdiklerini söyledi.

Klasik Türk müziği alanında 2 kaynak kitap oluştuğunu ifade eden Doğan, tüm görme engellilerin kaynaklara "ERÜ Güzel Sanatlar Fakültesi" ve "engelsiznota.org" internet sitesinden ücretsiz olarak erişim sağlayabileceğini ifade etti.

Doğan, çalışmaya ilişkin "Projenin yaygın etkisini artırmak için tüm üniversitelere yazı göndererek oluşturulan kaynak eserlere fakültemizin linkinden ulaşabileceklerini duyurduk. Görme engelli bireyler için kültürel aktarımı sağlamak adına projedeki eserlerin Braille alfabesine çevrilmesiyle önemli bir yazılı kaynak oluşturuldu. Farklı makamlardaki 109 eser ve ayrıca makam nazariyat bilgisinin de kaynak haline gelmesi, görme engelli bireyler için avantaj oldu." ifadelerini kullandı.

Öğretim elemanı Mehtap Ulubaşoğlu ise Türk müziği enstrümanı çalmak isteyip de elinde kaynak kitap olmadığı için bunu yapamayan görme engelli bireylerin müziğe ulaşmalarının kolaylaştığını aktardı.

Görme engelli bireylerin Braille alfabesiyle batı müziği notalarına ulaşımının kolay olduğunu anlatan Ulubaşoğlu, hazırlarıkları proje kapsamında klasik Türk müziği eseri notalarının Braille alfabesine çevrilmesiyle bu açığı kapattıklarını dile getirdi.

Yüksek lisans öğrencisi görme engelli Süleyman Ekici de görme yetersizliği olan bireylerin klasik Türk müziğine erişimde sorun yaşadığını, bu yüzden projenin kendileri için önemli olduğunu belirtti.

– Kaynaklar 18 ayda tamamlandı

Proje öncesinde kaynak problemlerinin olduğuna dikkati çeken ekici, şunları kaydetti:

"Müzik kitabı basmanın bazı teknik zorlukları var. Bu 2 cilt kaynak kitabı 18 ayda tamamlandı. Bu zorlukları uzun emek ve uğraşlarla yapabileceğimiz çalışmalarla atlatabiliyoruz. Klasik Türk müziği eserlerini hem seslendirebiliyorsunuz hem de artık onların makamlarını öğrenebiliyorsunuz. Burada önemli olan eğitim ve fırsat eşitliğini sağlamaktı. 50 görmeyen öğrenci de olsa bu üniversitede en azından oturmuş bir farkındalık var ve diğer üniversitelere de yansıyacak örnek bir proje. İki ciltlik yazılı kaynak var ortada. En azından klasik Türk müziği çerçevesinde değerlendirdiğimizde şu an hazır bir yardımcı kitabımız var, bu çok sevindirici."

– Görme engelli bireyler hazırlanan yazılı kaynaktan memnun

Görme engelli Mehmet Közbaşı da klasik Türk müziği eserlerini icra etmeyi sevdiğini, hazırlanan kitabın makamları ve eserleri öğrenmeye katkı sağladığını vurguladı.

Közbaşı, bir enstrüman çalmak isteyen görme engelli bireyin kitaptaki notaları okuyarak kaynaktaki peşrevleri, longaları rahatlıkla çalabileceğini dile getirdi.

Görme engelli Mehmet İncesu ise 30 yıldır müzikle iç içe olduğunu, yazılı kaynağın müzik bilgisini ve kültürünü daha ileriye taşıyacağını aktardı.

İncesu, toplumsal olarak görme engellilerin müzikle alakalı bir engelinin daha aşıldığını, akademik anlamda da faydalı bir çalışma olduğunu kaydetti.

Özbay'a, öğretmen olma hayaliyle başladığı üniversitenin ilk yılında halk arasında "tavuk karası" ya da "gece körlüğü" olarak da bilinen "retinitis pigmentosa" teşhisi konuldu.

Hastalığı zamanla daha da ilerleyen Özbay, 35 yaşına geldiğinde görme yetisini tamamen kaybetti.

Görev yaptığı anaokulunda 7 yıldır özel öğrencilerini geleceğe hazırlayan Özbay, azmiyle öğrencilerine ve ailelerine örnek oluyor.

– Aldığı psikolojik destekle karamsarlığı bir kenara bıraktı

İki çocuk annesi Özbay, AA muhabirine, yakalandığı rahatsızlık sonrası zor günler geçirdiğini söyledi.

Karamsarlığa sürüklendiğini, hastalığı kabullenemediğini aktaran Özbay, "Kendimi geliştirerek iyi bir öğretmen olma gibi bir hayalim vardı. Hastalık sonrası kendimi yükmüşüm gibi hissediyor, insanların bana acıdığını düşünüyordum. Bu duygular arasında sıkışıp, kalan mutsuz yıllarım oldu." dedi.

Yaşadığı sorunları aldığı psikolojik destekle bir kenara bıraktığını anlatan Özbay, psikoloğa gitmesinin hayatı için bir dönüm noktası olduğunu dile getirdi.

– "Artık hiçbir şeye imkansız olarak bakmıyorum"

Özbay, kendisi rahatladıkça çevresine de iyi gelmeye başladığını belirterek, şöyle devam etti:

"Hastalığı kabul etme sürecimde mutlu olacağım şeylerle uğraşmaya başladım. Down sendromlu, otizm, zeka geriliği olan özel öğrencilerle ilgilenmeye başladığımda ne yapacağımı bilemiyordum. İlk yılım partner hocamı gözlemlemekle geçti. Çocuklarla dil konuşma çalışmaları yapmaya başladım. Şarkı söyleyebilenlere şarkılar öğrettim. Onlara hikayeler anlattım. Her biriyle birebir ilgilendim. Zaman zaman karamsarlığa kapılan öğrencilerimi ve ailelerini rahatlatmak için kendi yaşamımdan örnekler veriyorum. Çocuğu engelli, bir şey yapamaz olarak görmeyin. Her insanın, her engellinin yapabileceği şeyler mutlaka vardır. İmkansız gördüğüm şeylerin zamanı geldiğinde yaşanabileceğini gördüğüm için artık hiçbir şeye imkansız olarak bakmıyorum."