Sivil döner kanat insansız hava araçlarının (dron) geliştirilmesi, üretimi, sistem entegrasyonu ve yaşam döngüsü destek süreçlerinde faaliyet gösteren Baibars Mekatronik Havacılık, kısa sürede ihracat başarılarına ulaştı, uluslararası yatırım aldı, şimdi de yurt dışında üretime hazırlanıyor.

Baibars Mekatronik Havacılık Yönetim Kurulu Başkanı Celal Çağlayan Erguvan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, 2015'te Çukurova'da temelleri atılmış bir döner kanat İHA üreticisi olarak faaliyet gösterdiklerini anlattı.

2021'in ilk çeyreğinden itibaren başta zirai insansız hava araçları olmak üzere tarımsal insansız hava araçları üretmeye başladıklarını kaydeden Erguvan, hikayelerinde ilki 2021'de Türkiye İş Bankası'nın verdiği destek, ikincisinin 2023 son çeyreğinde Japonya'dan aldıkları doğrudan yabancı yatırım olmak üzere 2 kilometre taşı olduğunu söyledi.

Erguvan, şöyle devam etti:

"Bunlar üretim kabiliyetimizi, yerlilik oranımızı artıran ve yurt dışına açılmamıza vesile olan kilometre taşları oldu. Döner kanat insansız hava araçlarında zirai insansız hava araçları, endüstriyel insansız hava araçları ve taktiksel ikmal İHA'ları üretmekteyiz. Baibars çatısında iki iştirakimiz bulunmakta. Kelaynak İHA İşletmeciliği, tarımsal dronlarla ilaçlama hizmeti sunuyor. Çukurova Havacılık'ta ise İHA-1 ve İHA-2 ehliyetlerini veriyoruz. Döner kanat çözümlerinde sadece İHA vermiyoruz son kullanıcıya, bir sistem veriyoruz. Hem ehliyeti hem sahada nasıl kullanılacağı hem lisansları hem resmi uçuş izinlerinin alınması için destek oluyoruz."

– ABD macerasına geri sayım

ABD Detroit, Michigan'da zirai insansız hava araçları üretmeyi planladıklarını bildiren Erguvan, 2025'te üretime başlamayı hedeflediklerini ve tesisin büyük oranda tamamlandığını belirtti.

ABD'de zirai insansız hava araçlarına çok ciddi talep olduğunu dile getiren Erguvan, "Bulunduğumuz bölge Midwest diye geçiyor. Michigan bölgesi, Iowa, Kansas, Nebraska… Buraları da Türkiye'nin Orta Anadolu kesimi gibi düşünebilirsiniz ama daha sulak araziler, tarımın çok geniş arazilerde yapıldığı bölgeler. Zirai insansız hava aracı da tarla bitkilerinin kullanımına çok uygun. Hem girdi maliyetlerini azaltıyor hem sürdürülebilir tarımın önünü açıyor. Karbon tüketimini azaltıp daha az suyla daha verimli bir ilaçlama yapıyorsunuz. Bölgenin ihtiyaçlarına yönelik o bölgede üretim yapacağız ABD'de. 2025 Mart'ta banttan ürün çıkartmayı hedefliyoruz." değerlendirmesini yaptı.

Bu yıl faaliyetlerini ihracat ağırlıklı sürdürdüklerini, 9 ülkeye ihracat yaptıklarını, bunlar içerisinde Japonya, İspanya, ABD gibi teknolojik olarak olgunluk seviyesi yüksek ülkelerin de yer aldığını ifade eden Erguvan, "Umarım Türkiye olarak İHA'da yakaladığımız teknolojik olumlu repütasyon ve gelişimi daha da genişletmeye devam ederiz." dedi.

– Yerlilik oranı yüzde 70'e çıkacak

Celal Çağlayan Erguvan, tarımsal İHA'larda kapasite üst limitinin 70 litre olduğuna işaret ederek, dolayısıyla kapasiteden çok teknolojik verimliliğin artmasına yönelik gelişmelere imza atacaklarını bildirdi.

Endüstriyel İHA'larda ise yangın müdahale İHA'sı Cesur'un üstünde çok yoğun mesai yaptıklarını belirten Erguvan, şöyle konuştu:

"Onun geleceğinin olduğuna ve hayat kurtulabileceğine inanıyoruz. Onun üstüne çalışmaya devam edeceğiz. Henüz yerleştirmesini tamamlayamadığımız bazı komponentler var. Onları yerleştirmeyi hedefliyoruz. Yegane gayemiz yerlilik oranımızı hemen hemen bütün ürünlerde yüzde 70'in üstünde tutmak. Hem tedarik zinciri açısından hem de değişen dünyada Türkiye'nin jeopolitik konumundan faydalanmak istiyoruz. Türk teknolojisini dünyanın dört tarafına ihraç etmeye devam etmek istiyoruz.

Döner kanatlarda iki farklı platform üstünde üretim yapıyoruz. Uzun bloklu platformda yerlilik oranımız yüzde 50-55 arasında değişiyor. İşçilik katsayısını dahil ettiğinizde. 2025'in mart ayında yüzde 70'e ulaşacağız, özellikle zirai insansız aracında… Endüstriyel İHA'larda aviyonik sistemlerde henüz hala dışa bağımlıyız. Umarım onda da yerlilik oranımızı artıracağız. 2025 sonu gibi yüzde 50'nin üzerinde yerli üretime ulaşacağımızı umut ediyorum."

– Çiftçinin teknolojik yardımcısı

ABD'deki tesiste üretilecek yeni nesil tarım dronları, verimliliği artırıyor ve girdi maliyetlerini azaltıyor. 50 litre sıvı tankı ve 70 litre gübre tankı ile saatte 220 dekara kadar ilaçlama yapabiliyor. Yüksek debili, santrifuj püskürtme sistemi sayesinde daha az zirai ilaçla, daha verimli ilaçlama imkanı sağlıyor.

Yine Baibars tarafından geliştirilen Arazi Takip Sistemi ve Engel Tespit Sistemi ile her türlü arazide güvenli uçuş yapabilen dronlar, kullanıcısına yüksek manevra kabiliyetiyle destek oluyor. Dronlar, yüksek dayanıklılıkla suya ve toza karşı üstün koruma yeteneğiyle görev yapıyor.

Türkiye'nin ve Avrupa'nın en büyük sanayi kümelenmesi SAHA İstanbul tarafından Cumhurbaşkanlığı himayesinde organize edilen, 6 bakanlık ve Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığının desteklediği, Anadolu Ajansının global iletişim ortağı olduğu SAHA EXPO Uluslararası Savunma, Havacılık ve Uzay Sanayii Fuarı devam ediyor.

Şirketten yapılan açıklamaya göre, değişen askeri şartlara karşı harp sahasında sıkça kullanılan dron tehdidine karşı geliştirilen ASELSAN sistemleri, Mehmetçik'in gücüne güç katacak. Dünyada giderek büyüyen bir sorun olan mini ve mikro dron tehdidine karşı geliştirilen ASELSAN çözümlerinin uluslararası arenada da büyük ilgi görmesi bekleniyor.

ASELSAN'ın İstanbul'da SAHA EXPO'da tanıttığı anti dron sistemleri arasında "KORKUT 25mm Yakın Hava Savunma Sistemi", "BUKALEMUN GNSS Aldatma Sistemi", "KANGAL FPV Anti-Drone Sistemi" ve "SEDA 100-Cuav Akustik Drone Tespit Sistemi" bulunuyor.

KORKUT 25, öncelikle zırhlı kara hedeflerine karşı geliştirildi. Taktik araçlara entegrasyon için uyum sağlayan KORKUT 25, 4×4, 6×6 ve 8×8 tekerlekli veya paletli araçlara monte edilebiliyor ve kırsal ortamlardaki mini ve mikro insansız hava aracı (İHA) tehditlerini de etkisiz hale getiriyor. Sistem, ASELSAN tarafından geliştirilen 25 milimetre parçacıklı mühimmatla harici sensörlerden bilgi alarak İHA tehditlerine karşı işlevsel ve fiziksel imha kabiliyetini yerine getiriyor. Jiroskopla stabilize edilmiş yapısı, uzaktan komuta özelliği, yüksek çözünürlüklü kızılötesi kameraları, lazer mesafe bulucu, otomatik hedef tespit ve takip fonksiyonu, yüksek atış hassasiyetine sahip gelişmiş otomatik balistik hesaplamasıyla KORKUT 25, tüm savaş şartlarına uygun tasarlandı.

Kapsamlı gözetleme, harici sensörlerle entegrasyon ve uzaktan kontrol yetenekleri sayesinde KORKUT 25, nişancının durumsal farkındalığını artırıyor, İHA tehditlerinden kaynaklanan zafiyet saldırılarını da büyük ölçüde azaltıyor. KORKUT 25, hareket halindeyken mini ve mikro İHA tehditlerini tespit etme yeteneğine sahip.

– Dron tehditlerini aldatıyor

BUKALEMUN sistemi de dron tehditlerine karşı, güvenlik güçlerinin taktik sahadaki gözü kulağı olacak. GNSS bantlarında aldatma yeteneğine sahip BUKALEMUN ile multi-GNSS bantlarında aldatma işlemi gerçekleştirilebiliyor. Bu sınıfta bilinen ilk sistem olan BUKALEMUN ile statik ve dinamik senaryolar dahilinde görece uzun mesafelerden aldatma işlevi başarıyla gerçekleştirilebiliyor.

– Risklere karşı tam koruma

ASELSAN'ın oyun değiştirici teknolojisiyle geliştirilen KANGAL FPV de askeri tesislerin, üslerin, devlet kurumlarının, konutlarının, tören alanlarının ve kontrol noktalarının mini İHA'lara karşı korunmasını sağlıyor. KANGAL, güvenlik güçlerinin araçlarına entegre edilerek, araçları olası risklere karşı koruyor.

– İlave yetenekler kazandırıldı

Mini ve mikro İHA tehditlerini şehir ve kırsal ortamda etkisiz hale getirmek için geliştirilen İHTAR Sistemi, kritik tesislerin ve üs bölgelerinin korunması, sınır güvenliği, kamu güvenliği ve kalabalık organizasyonların korunmasında kullanılıyor. Üzerinde elektro-optik ve radar gibi çeşitli sensörlerin entegre çalıştığı İHTAR Sistemi'ne, SEDA 100-cUAV Sistemi de entegre edilerek mini/mikro İHA'ların tespiti için ilave yetenek kazandırıldı.

SEDA 100-cUAV Sistemi, mikrofonlarla dinleme yaparak ortamda yer alan FPV dronlar dahil olmak üzere sabit ve döner kanatlı İHA tehditlerini farklı menzillerde tespit ediyor. Sistem, muadillerine göre daha uzun menzillerde İHA tespiti yapabiliyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol da ASELSAN BUKALEMUN Sistemi'yle GNSS bantlarının tamamında statik ve dinamik aldatma yapabildiklerini belirterek, şunları kaydetti:

"Hedef İHA'nın mevcut konumunu bozarak, istediğimiz konumu ve güzergahı İHA operatörünün kontrol ekranında çıkartabiliyoruz. Paylaştığımız fotoğraflarda birçok hava platformunda yaygın kullanılan, iyi bilinen bir Multi-GNSS alıcının aldatmaya verdiği tepkiyi görebilirsiniz. Benzer şekilde iyi bilinen ticari mini ve mikro İHA'larda ve hatta GNSS bağımlılığı olan her cihazda da bu etkiyi görebilmek mümkün."

Muninn İHA takımı, dört yıllık çalışmayla yeni nesil dikey iniş ve kalkış yapabilen uçuş sistemi kullanan Göğebakan İHA'nın ikinci nesil prototiplerini üretti.

TÜBİTAK'ın da desteklediği projenin patentini alan 20 kişilik ekip, "Göğebakan Uçuş Prensipleri" olarak isimlendirdikleri sistemi kullanarak uçuracakları İHA'larının ülkeye hizmet etmesini amaçlıyor.

– "Bir hayal olarak günümüze kadar kalmış"

Muninn İHA takımı ekip lideri Turgut Güzel, patentli bir uçuş sistemine sahip prototip üretmenin çok önemli olduğunu söyledi.

Bu döneme kadar dünyada buna benzer uçuş prensibiyle çalışma yapanlar olduğunu aktaran Güzel, "Ancak teknik yetersizlik nedeniyle bir hayal olarak günümüze kadar kalmış. Amerika, İspanya ve Çin'de bu konu üzerinde büyük firmaların çalışmaları olduğunu biliyoruz. Bizim de bu alanda hiç de geride olmadığımızı söyleyebilirim." dedi.

Geliştirdikleri İHA'nın uçuş testi aşamasında olduğuna değinen Güzel, "Yeni versiyonlarda yapay zeka destekli uçuş kontrol bilgisayarını da geliştirmek istiyoruz. Bu araçlarımızda kendimizin geliştirdiği bir haberleşme, güç dağıtım ve uçuş kontrol sistemi var. Uçuş kontrol sisteminin artık son aşamalarını yapıyoruz. Şu anda aslında biz bu işin test uçuşları kısmındayız." ifadesini kullandı.

Güzel, TEKNOFES'tin kendilerini geliştirmeleri için büyük bir fırsat sunduğunu, çalışmaların burada sergilenmesiyle daha çok değerinin arttığını kaydetti.

– "Yardımlaşma yaşanınca takımda bulunan herkesin bilgisi üst seviyelere çıkıyor"

Ekip lider yardımcısı Mustafa Akgün, farklı disiplinlerdeki öğrencilerin laboratuvarda buluştuğunu ve birbirlerine yardım ettiğini anlattı.

Yardımlaşmayla takımda bulunan herkesin bilgisinin üst seviyelere çıktığını kaydeden Akgün, "Bu sayede yaklaşık bir ay gibi kısa bir zamanda prototip üretme şansını yakaladık. Ancak üretime gelene kadar yaklaşık 4 sene emek veriyorsunuz." diye konuştu.

Öğrencilerden Battal Berkay Aktaş da dünyada sadece yarım bırakılmış bir iki proje bulunduğunu, keşfederek ve sıfırdan problem çözerek ilerlemenin zorluğunu yaşadıklarını söyledi.

Valilikten yapılan yazılı açıklamaya göre, Vali Hüdayar Mete Buhara, 5-8 Eylül'deki yarışmaya katılacak takımla KAEÜ Stadı'nda bir araya gelerek dronları inceledi, ilgililerden bilgi aldı.

Vali Buhara, "AHİHA Takımı, TEKNOFEST 2024'te finalde ilimizi temsil edecek. Öğretim görevlilerimizi ve öğrencilerimizi tebrik ediyorum. Kendilerinden yaptıkları bu güzel çalışmayla önemli başarılar beklerken, Kırşehirli gençlere örnek olacaklarına inanıyorum." ifadesini kullandı.

Rektör Prof. Dr. Mustafa Kasım Karahocagil de geleceğin teknolojileri için çalışan, fikir yürüten ve aynı zamanda kendi yazılımlarını geliştiren tüm ekibi kutlayarak, yarışmada başarılar diledi.

Takımdan Ramazan Seyfe ise aylar süren çalışma ve ekibin özverisi sayesinde tüm dronların yazılımlarını kendileri geliştirerek finale kalmayı başardıklarını aktardı.