Çankırı Karatekin Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü Analitik Kimya Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Melike Bilgi Kamaç, dünyanın en prestijli bilimsel onur topluluklarından biri olan Sigma Xi (The Scientific Research Honor Society) tarafından “Tam Üye” (Full Member) statüsünde üyeliğe kabul edildi.

Merkezi Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan Sigma Xi; Albert Einstein, Enrico Fermi ve Francis Crick gibi bilim tarihine yön veren 200’den fazla Nobel ödüllü bilim insanını bünyesinde barındıran köklü bir araştırma topluluğu olarak öne çıkıyor. Doç. Dr. Melike Bilgi Kamaç, analitik kimya ve biyosensör teknolojileri alanında uluslararası bilim literatürüne sunduğu özgün ve nitelikli katkılar nedeniyle topluluğa tam üyelik için davet edildi.

Sigma Xi’ye tam üye olarak kabul edilmek, araştırmacının kendi bilim alanında bağımsız, yenilikçi ve bilimsel gelişmelere yön veren çalışmalar ortaya koyduğunun uluslararası düzeyde önemli bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Doç. Dr. Melike Bilgi Kamaç ve araştırma ekibi, özellikle yumurtalık kanseri biyobelirteçlerinin ve nörotransmiterlerin hızlı, hassas ve pratik biçimde tespit edilmesine yönelik çalışmalar yürütüyor. Ekip tarafından geliştirilen elektrokimyasal biyosensör sistemleri, sağlık alanında “hasta başı testler” (Point-of-Care Testing) olarak adlandırılan, laboratuvar ortamına ihtiyaç duymadan kısa sürede sonuç alınmasına imkân sağlayan teknolojilerin geliştirilmesine katkı sunuyor.

Tek kullanımlık yapıya sahip olan ve aynı anda birden fazla analizin gerçekleştirilebildiği bu yenilikçi biyosensörler, özellikle kanserin erken teşhisi ile nörolojik süreçlerin izlenmesinde önemli bir potansiyel taşıyor.

Sigma Xi üyelik sürecini tamamlayan Doç. Dr. Melike Bilgi Kamaç, elde ettiği başarıya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadelere yer verdi:

“Dünyanın en köklü ve saygın bilimsel onur topluluklarından biri olan Sigma Xi’ye tam üye olarak seçilmekten büyük bir gurur ve mutluluk duyuyorum. Laboratuvarımızda geliştirdiğimiz, özellikle yumurtalık kanserinin erken teşhisine ve nörotransmiterlerin hızlı tayinine imkân sağlayan tek kullanımlık elektrokimyasal biyosensör çalışmalarımızın uluslararası düzeyde takdir görmesi bizler için son derece kıymetlidir. Çankırı Karatekin Üniversitesi çatısı altında analitik kimya ve biyosensör teknolojileri alanında ileri düzey araştırmalar üretmeye, bilimsel çalışmalarımızla üniversitemizi ve ülkemizi uluslararası platformlarda başarıyla temsil etmeye kararlılıkla devam edeceğiz.”

Sigma Xi tam üyeliği ile birlikte Doç. Dr. Melike Bilgi Kamaç, dünya genelinde 100 binden fazla seçkin araştırmacının yer aldığı uluslararası bilim ağına dâhil olurken, topluluğun araştırma destek programlarından, uluslararası bilimsel iş birliği imkânlarından ve American Scientist dergisine erişim hakkından yararlanma olanağı elde etti.

Medicana Sağlık Grubundan yapılan açıklamaya göre, kanda bulunan ve kan şekeri olarak da adlandırılan glukoz değerinin yüksek olmasıyla ortaya çıkan kronik bir hastalık diyabete yakalanma oranı, dünya genelinde her geçen gün artıyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Dr. Semiha Ayaydın Kaplan, küresel farkındalık kampanyalarının düzenlendiği 14 Kasım Dünya Diyabet Günü'nde, hastalığın özellikle fazla kiloyla ilişkili olduğunda artış gösterdiğine ve bu durumun, önlenebilir kanser vakalarının önemli bir kısmına sebep olduğuna değindi.

– "Obezite ve hareketsiz yaşam tarzı diyabeti tetikliyor"

Obezite ve hareketsiz yaşam tarzının diyabeti tetiklediğini, bu iki faktörün uzun vadede kanser riskini artırabileceğini kaydeden Kaplan, "Fazla kilolu bireylerin, özellikle de tip 2 diyabet gelişen kişilerin kanser riski yüzde 30 artmakta. Diyabet, vücutta insülin direnci ve inflamasyon (iltihaplanma) yaratarak, kanser hücrelerinin büyümesini hızlandırabilir. Ayrıca insülin benzeri büyüme faktörlerinin (IGF) salınımını artırarak kanserli hücrelerin çoğalmasını destekleyebilir." ifadelerini kullandı.

Diyabetin hızla yayılmasının başlıca nedenleri arasında obezite oranlarındaki artış ve düzensiz yaşam alışkanlıklarının gösterildiğini aktaran Kaplan, "1997'den itibaren dünya genelinde tip 2 diyabete yakalanma sıklığı, giderek arttı. 2025 yılı itibarıyla toplumun yüzde 30'u, yani her 3 kişiden biri, diyabet hastalığına yakalanacak. Bu, hem bireylerin yaşam kalitesini düşürecek hem de sağlık sistemi üzerinde ciddi yük oluşturacak." değerlendirmesinde bulundu.

Kaplan, tip 2 diyabetin, doğru beslenme ve düzenli egzersizle kontrol altına alınabileceğini, özellikle kilo kaybı ve düzenli fiziksel aktivitenin diyabeti önleyebileceğini belirtti.

Kaplan, "Toplumun yüzde 10'unda kilo kaybını sağlayabilirseniz, yani kişi mevcut kilolarının yüzde 5 ila 7'sini kaybederse, diyabet vakalarında yüzde 10'luk bir azalma görülebilir. Bu, diyabetin önlenebilir bir hastalık olduğunu gösteriyor. Kilo kontrolü, tip 2 diyabetin hızlanmasını engellemek için en önemli adımdır." şeklinde görüş belirtti.

Diyabetin genellikle 40 yaş ve sonrasında belirginleşmesine rağmen hastalığın temellerinin çok daha önce atıldığına işaret eden Kaplan, ergenlik döneminden başlayarak sağlıklı beslenme ve aktif yaşam tarzı benimsemenin, tip 2 diyabetin gelişimini engellemek adına kritik öneme sahip olduğunu, diyabetin gelişmeden önceki aşamalarında, henüz kan şekeri yükselmeden kilo kontrolüyle önlem almak gerektiğini vurguladı.

Diyabetin birçok organa zarar verdiğinin altını çizen Kaplan, şunları kaydetti:

"Diyabet sadece şeker düzeyini artırmakla kalmaz, beraberinde kalp hastalıkları, böbrek hastalıkları, sinir hasarları ve görme kaybı gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Kanser riski de bu komplikasyonlar arasında önemli bir yer tutuyor. Diyabetin önlenmesi, yalnızca kanser riskini azaltmakla kalmaz, aynı zamanda bu hastalıkların önüne geçilmesinde de önemli rol oynar. Bunun için beslenme alışkanlıklarının iyileştirilmesi, şekerli ve işlenmiş gıdalardan kaçınılması, düzenli egzersiz yapılması gerekmekte. Ayrıca, sigara ve alkol tüketiminin sınırlanması da bu süreçte önemli bir yer tutar. Obezite ve diyabet, modern toplumun en büyük sağlık sorunlarından biri haline geldi. Ancak erken yaşlarda alınacak basit önlemler sadece diyabeti değil, diyabetle ilişkilendirilen kanser ve kardiyovasküler hastalıklar gibi ciddi sağlık problemlerini de önleyebilir."

Mesleğini 28 yıldır sürdüren ebe Zeynep Avsan (46), görevli olduğu Tepebaşı 1 No'lu Sağlıklı Hayat Merkezi bünyesindeki Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi'nde (KETEM) annesi Emetullah Avsan (66) ile kanser farkındalığı konusunda eğitimler aldı.

Öğrendiği kendi kendine muayene yöntemini 9 ay önce evinde uygulayan anne Avsan, koltuk altında şişlik olduğunu fark etti.

Kızına durumu anlattıktan sonra KETEM'de mamografi taraması yapılan anne Avsan'a, hastanedeki tahlil ve tetkiklerin ardından meme kanseri teşhisi konularak tedavisine başlandı.

Önlem amacıyla mamografi çektiren Zeynep Avsan da meme kanserine yakalandığı belirlenince aynı sürece dahil oldu.

Anne ile kızı, yaklaşık 9 aylık kemoterapi, meme kanseri ameliyatı ve radyoterapi tedavisi süreçlerinin ardından iyileşti.

– "Aldığım eğitimin çok faydasını gördüm"

Annesinden 10 gün sonra ameliyat edilen Zeynep Avsan, gazetecilere, kontroller sırasında kanser olduğunu öğrendiğinde, annesi de hasta olduğu için onunla paylaşmadığını söyledi.

Ameliyatından 15 gün önce annesine durumu açıklamak zorunda kaldığını belirten Avsan, "O çok metanetli davrandı. Ameliyat sonrası benimle ilgilenmek için ayağa kalktı. Bu zorlukları beraber aştık. Kadın Sağlığı Eğitimi Projesi'nin varlığını bilmeseydik ne annem koltuk altındaki şişliği fark edip kanser olduğunu öğrenecekti ne de ben böyle bir tarama ihtiyacı duyacaktım." dedi.

Avsan, Vali Aksoy ve eşi Hülya Aksoy'a projeye öncülük ettikleri için teşekkür etti.

Erken teşhisin önemine dikkati çeken Avsan, "Kanserde bir gün dahi hayatınızda çok şey değiştiriyor. Erken teşhis her zaman hayat kurtarıyor. Emin olun günde bir saat gelip, şu kurumda almış olduğunuz hizmet hayatınızda çok şey değiştirir. Mamografi çekimi, HPV taraması, bağırsaklardaki gizli kan tahlilleri için sürekli bir geri dönüş yaşadık. Bu da kadınlarımızın farkındalığını artırdı." diye konuştu.

Emetullah Avsan da kanser tanısı konulduğunda moralini yüksek tutmaya çalıştığını anlattı.

Kemoterapinin etkisiyle saçının döküldüğünü, günlerce yemek yiyemediğini, buna rağmen kızına moral verdiğini dile getiren Avsan, şunları kaydetti:

"Ameliyatım çok başarılı geçti. Sonrasında kızıma bakabilmek için iyileşmek zorunda olduğumu hissettim. Yemeklerini hazırladım, yeri geldi ona yemeğini yedirdim. Kendime ve kızıma iyi bakmak için direndim. Aldığım eğitimin çok faydasını gördüm. Vali Bey ve eşine bu projeyi başlattıkları için teşekkür ediyorum. Kadınlar, sağlık kontrollerini ihmal etmesinler."

Belediyeden yapılan açıklamaya göre, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Kadın ve Aile Sosyal Politikalar Uygulama ve Araştırma Merkezi ve Zübeyde Hanım Sağlık Bilimleri Fakültesi Ebelik Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Gökçe Aslan Tekten, Belediye Meclis Salonu'ndaki eğitimde, meme kanserinin nedenleri, belirtileri, tedavi yöntemleri ve erken teşhisin önemine dair sunum yaptı.

Tekten, meme kanserinin kadınlarda en sık görülen kanser türü olduğunu belirterek, meme kanserinin teşhis ve tedavisinin diğer pek çok kanser türlerine göre daha kolay yapıldığını vurgulayarak, tedavide erken tanının önemine dikkati çekti.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Belediye Başkanı Emrah Özdemir, belediye personeline ve vatandaşlara yönelik farkındalık eğitimleri düzenlemeye devam edeceklerini bildirdi.

Üç çocuk annesi Şahin'e, 2021'de vücudundaki çeşitli şikayetler nedeniyle başvurduğu Kayseri Şehir Hastanesi'nde rahim ağzı kanseri teşhisi konuldu.

Hastalığı erken evrede fark edildiği için umutsuzluğa kapılmayan Şahin, ailesinin desteği, kemoterapi ve radyoterapiyle 4 yılda kanseri yendi.

Hayatını sağlıklı şekilde sürdürmenin mutluluğunu yaşayan Şahin, AA muhabirine, 4 yıl önce vücudundaki bazı şikayetler üzerine hastaneye müracaat ettiğini söyledi.

Teşhisin ardından tedavi sırasında zor süreçler geçirdiğini ifade eden Şahin, ilk etapta hastalığı kabullenmekte zorlandığını anlattı.

Daha sonra moralini bozmadığını, düzenli olarak tedavisini sürdürdüğünü aktaran Şahin, şunları kaydetti:

"Hastaneye gelirken çocuklarım getirdi, çok üzgün şekilde buraya geldim. Ameliyatımı oldum, yetkililer 'tedavin erken dönemde başladı' dediler. Doktorum 'erken geldiğin için çok güzel sonuç aldın' dedi. Hastalıkla mücadelede 4 yılım geçti. Hastaneye rutin kontrollerim için gelip gidiyorum. Hastalığı atlattım, çok şükür iyiyim. 62 yaşındayım, hayattan çok memnunum. Kadınlar kendilerine dikkat etsinler. 'Bende yok' demesinler, erkenden tedavilerini olsunlar. Her insanın geçirebileceği bir hastalık. 'Kötü bir hastalık' diye neticelendirmesinler, doktorlarına başvursunlar."

Şahin, tedavi sürecinde hastane personelinin kendisine çok yardımcı olduğunu belirterek, doktor ve hemşirelere teşekkür etti.

– "Erken başvuru olduğu zaman kanseri tamamen yenebiliyoruz"

Kayseri Şehir Hastanesi Tıbbi Onkoloji Uzmanı Dr. Ender Doğan da Fatma Şahin'in 4 yıl önce çeşitli şikayetler üzerine kendilerine müracaat ettiğini dile getirdi.

Doğan, yapılan tetkik ve muayenelerin ardından Şahin'in ameliyat edildiğini, ardından kemoterapi ve radyoterapiye başladığını anlattı.

Kanserde erken teşhisin hayat kurtardığını vurgulayan Doğan, "Teyzemiz erken evrede başvurması nedeniyle tüm tedavileri sağlıklı bir şekilde yürüyüp başarıyla kanseri yenmiş durumdadır. Özellikle toplumumuzda ileri yaştaki insanlar doktora gelmekten kaçınıyor, korkabiliyorlar veya ihmal edebiliyorlar. Ya da başka şikayetlerini saklayabiliyorlar. Şikayetlerini saklayarak uzun süre gelmeyen hastalarımız olabiliyor. Bunlar çok tehlikeli sonuçlar doğurabiliyor. Erken başvuru olduğu zaman kanseri tamamen yenebiliyoruz." ifadelerini kullandı.

5. Uluslararası Aşı Bilimi Kongresi için Kayseri'de bulunan Ankara Üniversitesi Kanser Araştırma Enstitüsü Müdürü, Gen Tedavisi Araştırma Laboratuvarı sorumlusu, Tıbbı Onkoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Akbulut, AA muhabirine, 1992'den bu yana kanser üzerine çalıştığını belirtti.

Hekimliğe başladığı yıllarda tanı koydukları hastaların aşağı yukarı yüzde 60'ını kanserden kaybettiklerini anlatan Akbulut, 2000'li yıllar itibarıyla kanser tedavisinde ciddi gelişmelerin yaşandığına dikkati çekti.

Akbulut, halk arasında "akıllı ilaçlar" olarak bilinen hedefe yönelik tedavilerle bağışıklık sistemini uyaran immünoterapilerin devreye girdiğini anımsattı.

Yirmi yıl öncesine göre kanser tedavisi başarısında yüzde 10'luk artış yaşandığını ifade eden Akbulut, "Dünya ortalaması yüzde 45'lerden yüzde 55'e, bazı ülkelerde yüzde 60'lara yaklaştı. Bunun tersinden bakarsanız hala yüzde 40'lık ciddi bir başarısızlık var. Bunu özellikle ileri evredeki kanser hastaları için söylüyorum. Biliyoruz ki kanser ne kadar erken yakalanır ve teşhis edilirse o kadar iyi tedavi edilen ve tedavi başarısı yüksek olan bir hastalık." diye konuştu.

Bugün artık yeni tedavilerle başarıda doygunluk noktasına ulaşıldığına dikkati çeken Akbulut, şöyle devam etti:

"Bundan 15-20 yıl öncesine göre yaklaşık yüzde 10'luk bir başarı artışı sağlandı ve burada kaldı, daha yukarı çıkamıyoruz. Onun için yeni ve daha etkili tedavilere ihtiyaç var. Bunlar için de virüs ve gen tedavileri önemli bir aday. Gen ve virüs tedavileriyle yapılan klinik araştırmalara baktığımız zaman bilinen bütün tedavi yöntemlerine dirençli ve mevcut yöntemlerin başarısız olduğu hastalarda bile yüzde 50'lere varan ciddi başarı oranlarının yakalandığını görüyoruz. Viral vektör aşıların kullanımıyla ileri evre kanser tedavilerinde 2035 yılında başarı oranı yüzde 55'lerden yüzde 65-70'lere çıkacak."

– Ankara Üniversitesi Kanser Araştırma Enstitüsünden kanser aşısı çalışması

Akbulut, Ankara Üniversitesi Kanser Araştırma Enstitüsünde ekibiyle geliştirdikleri 4 viral vektör aşı tedavi adayının bulunduğunu bildirdi.

Çalışmalarıyla ilgili bilgi veren Akbulut, "Bunlardan biri Faz-1 klinik aşamasında ve üretimleri devam ediyor. Önümüzdeki yıl Faz-1 klinik çalışmasına başlamayı planlıyoruz. Bizim vektörümüzün de dünyadaki diğer benzerlerinde olduğu gibi yüzde 15'lik kanser başarısındaki artışa katkıda bulunacağını ümit ediyoruz çünkü hayvan deneylerindeki başarımız son derece iyi." ifadelerini kullandı.

– "Geleceğin kanser tedavisi bu viral vektörlerde yatıyor"

Şu an dünyada onay alan iki kanser aşısından birinin cilt kanserinde, diğerinin de mesane yani idrar kesesi tümörlerinde uygulandığını anlatan Akbulut, birinin uçuk virüsüyle elde edildiğini, diğer aşının da adenovirüsle yapılan bir tedavi olduğunu belirtti.

Bu uygulamaların maliyetinin yüksek olduğuna dikkati çeken Akbulut, "Özellikle cilt kanserinde kullanılan vektörün tedavi maliyeti şu anda piyasada kullanılan ilaçların yaklaşık 10 katı civarında. O nedenle Türkiye'de bizim hastalarda kullanma şansımız olmadı ama özellikle Amerika'da kullanılıyor. Ülke olarak bizim buna yatırım yapmamız lazım çünkü geleceğin kanser tedavisi bu viral vektörlerde yatıyor. Onun için bizim şimdiden hazırlıklı olmamız, üretim tesislerimizi ona göre yapılandırmamız gerekiyor çünkü 10 yıl sonra eğer biz bu ilaçları da yurt dışından almaya kalkarsak sağlık ekonomimizde çok ciddi kayıplar ortaya çıkacak." ifadelerini kullandı.

Akbulut, son 10 yılda popüler olan immünoterapi tedavilerinde damardan verilen antikorların yan etkisine bağlı olarak hastaların yüzde 1-2'sinde ölüm riskinin ortaya çıktığını dile getirdi.

Üzerinde çalıştıkları viral vektörlerde böyle bir riskin olmadığını vurgulayan Akbulut, "Kemoterapiden çok daha kolay. Bizim bildiğimiz yan etkisi en az olan ilaçlar, halk arasında bilinen vitaminlerdir, belki kısmen antibiyotiklerdir. Bu viral vektörler, yan etkisi potansiyeli açısından antibiyotiklerle vitaminler arasında bir yerde diyebiliriz. O yüzden oldukça güvenli tedavi araçları. Bu açıdan da bunlar piyasaya girdiği zaman hastalarımız şanslı olacak. Işın ve kemoterapilerin korkutucu etkisi artık kesinlikle görülmeyecek." diye konuştu.

İl Sağlık Müdürlüğü tarafından kırsalda yaşayan kadınların kanser taramalarının yapılabilmesi için çalışma başlatıldı.

Çalışma kapsamında otobüslerle köylerden alınan kadınlar, kent merkezinde bulunan KETEM'de meme, kolorektal (bağırsak) ve rahim ağzı kanseri taraması yapılmasının ardından tekrar evlerine bırakılıyor.

Merkezde kadınlara, kanserde erken teşhisin önemi ve kendi kendine meme muayenesi hakkında bilgilendirmede yapılıyor.

İl Sağlık Müdürü Mehmet Serkan Yurdakul, ulusal kanser tarama programı kapsamında meme, rahim ağzı ve kalın bağırsak kanseri taramalarının ücretsiz gerçekleştirildiğini söyledi.

Vatandaşlara kanser taraması yaptırma tavsiyesinde bulunan Yurdakul, Karaman'da birçok noktada tarama yapıldığını belirterek, "Kanser, erken teşhisle tedavi edilebilen bir hastalıktır. İlimizde Sağlıklı Hayat Merkezleri, Aile Sağlığı Merkezleri, Toplum Sağlığı Merkezleri, Karaman Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ermenek Devlet Hastanesi ve Mobil KETEM aracımızda kanser taraması yapılıyor. Unutmayalım, 5 dakikalık işlemle erken tanı almak mümkün." dedi.

Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanı Aykut Emre Yıldırım da kanserde erken teşhisin çok önemli olduğunu söyledi.

Köylerden getirilen kadınlardan olumlu dönüşler aldıklarını belirten Yıldırım, "Ulusal Kanser Tarama Programımız çerçevesinde uygun yaş aralığındaki vatandaşlara ücretsiz kanser taramalarını yapıyoruz. Öncelikle sağlık evi, sağlıklı hayat merkezi ve aile hekimliği birimleri aracılığıyla vatandaşlarla iletişime geçiyoruz ardından belde ve köylerde yaşayan vatandaşların ulaşım problemlerini, sağlıklı hayat merkezlerine taşıyarak çözüyoruz." dedi.

Tarama için sağlıklı hayat merkezine getirilen 53 yaşındaki Emine Şen ise uygulamadan çok memnun olduğunu, tarama sonuçlarının iyi çıkmasını umduğunu söyledi.

Gölbaşı SHM'ye geçen yıl rutin kanser taraması yapılmak üzere telefonla davet edilen Aksoy'a, testler sonucu kolon kanseri teşhisi konuldu.

İleri tetkik ve tedavi için tam teşekküllü bir hastaneye yönlendirilen Aksoy, geçirdiği ameliyatla ileri derece kanser hastalarına uygulanan kemoterapi ve ışın tedavilerini almadan kolon kanserini yendi.

Aksoy, AA muhabirine, geçen yıl yaşından dolayı KETEM testlerine katılması için telefonla davet edildiğini, Gölbaşı SHM'de yapılan testle kolon kanseri olduğunu öğrendiğini belirterek, Bilkent Şehir Hastanesine yönlendirildiğini aktardı.

Tedavi sürecine ilişkin Aksoy, şu bilgileri verdi:

"Sadece tümörlü bölge alındı. Kemoterapi ve ışına gerek kalmadan en kısa sürede sağlığıma kavuşmuş oldum. Hiçbir belirtim yoktu. Merkeze sadece rutin kontrol için gelmiştim. Şans oldu benim için de. Sağ olsun hemşirelerin yönlendirmesiyle de erken teşhis sonrası erken tedaviyle ameliyat oldum ve atlattım çok şükür. Hala da tedavim devam ediyor. Birinci yılım doldu. Şu anda tekrar kontrollerime gidiyorum. Herhangi bir problem olmadığı söylendi. Normal hayatıma döndüm."

Aksoy, ileri yaştaki bireylere SHM'lerin ve KETEM'lerin taramalarına katılması için çağrıda bulunarak, şöyle konuştu:

"Buradan hastaneye yönlendirildikten sonra filmim ve kolonoskopi sonucum 3 ayda sonuçlandı. Bu 3 ay sonucunda ameliyatımı olarak normal sağlığıma kavuşmuş oldum. Yani erken teşhisle bu kadar kısa sürede sağlığıma kavuşmuştum. Eğer ben buraya gelmeyip ihmal etmiş olsaydım şu anda çok farklı durumda olacağımı düşünüyorum. Belki şu anda hem kemoterapi hem ışın tedavisiyle uğraşacaktım ama çok şükür hiçbirine gerek kalmadı Herkes tarama yapsın. Erken teşhis hayat kurtarıyor. Gerçekten ben yaşayarak öğrendim."

– "Kanser ilerlemeden tedavisi yapılmış"

KETEM'lerin çalışmaları hakkında bilgi veren Gölbaşı SHM doktoru Nilüfer Aydın da ilçedeki vatandaşları, yaş gruplarına göre telefonla arayarak merkeze rutin testlerini yapmaları için davet ettiklerini belirtti.

Aksoy'u merkeze geçen yıl rahim ve meme kanseri testini yapmak için çağırdıklarını ifade eden Aydın, şöyle konuştu:

"O sırada geldiğinde biz ona kalın bağırsak kanseri taraması için de bir kit vermişiz. Taramaları yapıldıktan sonra kalın bağırsak kanseri için olan kitle beraber evde uygulamayı yapmış ve pozitif çıkmış. Daha sonra merkezlerden bir tanesine yönlendirilmiş. Çok hızlı bir süreç içinde de kanser ilerlemeden tedavisi yapılmış, ameliyat yapılmış. Çok erken yakalandığı için de herhangi bir kemoterapi veya radyoterapiye gerek görülmemiş."

– "KETEM'lerde tüm taramalar ücretsizdir"

Aydın, KETEM'lerde üç kanser türüne yönelik tarama yaptıklarını belirterek, şunları kaydetti:

"Bunlardan birincisi meme kanseridir. Bunun için mamografi dediğimiz tetkiki yapıyoruz. 40- 69 yaş arasındaki kadınlarda iki yılda bir tekrarlıyoruz. Kişi bu yaş grubuna girdiğinde biz kendi bölgemizdeki bu yaş grubundaki hastalarımızı arıyor ve buraya tetkiklerini yaptırmaları için davet ediyoruz. İkinci kanser taramamız rahim ağzı kanseridir. Bunu da 5 yılda bir yapıyoruz. 30- 65 yaş arasındaki kadınlara yönelik bir tarama programıdır. Bunu da pozitif tespit ettiğimizde mutlaka ileri tetkik ve tedavi için bir başka merkeze yolluyoruz.

Serpil Hanım örneğindeki gibi kalın bağırsak kanseri için yaptığımız bir tarama var. Bu taramayı 50-70 yaş arası hem kadın hem erkeklere yapıyoruz. Herhangi bir semptomlarının olması önemli değil. Bize geliyorlar 50-70 yaş arasındaki tüm kadın ve erkeklere biz bu kiti veriyoruz, evde uyguluyorlar. Pozitif çıkarsa da ileri teşhis ve tedavi olabilecekleri bir merkeze yönlendiriyoruz. KETEM'lerde yapılan tüm verilen tüm hizmetler, tüm taramalar tamamıyla ücretsizdir. Erken teşhis hayat kurtarıyor. Serpil Hanım örneğinde gördüğümüz gibi lütfen ihmal etmeyin."

Hastaneden yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Prof. Dr. Yaylacı, kanser tedavisine yaklaşımda değişimler ve gelişmelerin devam ettiğini bildirdi.

Yaylacı, son 10 yıllık dönemde tedavide hedefe yönelik ilaçlara ağırlık verildiğini belirterek, "Son 20 yılda kemoterapi geliştirilmesi hemen hemen durmuş, bunun yerine hedefe yönelik ilaçlar ve immunoterapi gelişimi büyük ivme kazanmıştır. Şu anda tüm kanser türlerinde kullanılan ve geliştirilen ilaçların çoğu bu tip ilaçlardır, kanser tedavisinin geleceğinde bu ilaçlar yer alacaktır." ifadelerini kullandı.

Meme kanserinde hedefe yönelik ilaçların gelişim başlangıcının yarım asrı aştığını aktaran Yaylacı, kronik lösemide 30 yıl önce akıllı ilaç araştırmalarının hızlandığını, akciğer kanserindeki akıllı ilaç keşfinin de kilometre taşlarından birini oluşturduğunu kaydetti.

– Hedefe yönelik ilaçlar, kemoterapilerden farklılaşıyor

Yaylacı, kanser tedavisinde akıllı ilaçların özelliklerine ilişkin yaptığı değerlendirmede, hedefe yönelik ilaçların, kemoterapilerden farklılaştığı bilgisini paylaşarak şunları kaydetti:

"Kemoterapi, bir yandan kanser hücrelerini yok ederken, hastanın özellikle üreyen normal hücrelerine de zarar verir. Bu geçici de olsa böyledir. Ayrıca, bulantı, kusma, saç dökülmesi, kısırlığa yol açma gibi yan etkilere kemoterapilerde sık rastlanır. Bu yan etkilere hedefe yönelik ilaçlarda pek rastlanmaz. Akıllı ilaçlar, genel olarak monoklonal antikor ve küçük moleküller olmak üzere iki gruba ayrılır. Monoklonal antikorlar, kanser hücre yüzeyinde olan ve hücreyi bozuk işlevlere yönelten 'kilidi' bloke eder. Küçük moleküller ise daha çok hücre içine girip, hücre üretimini anormal artıran ya da normal ölümü engelleyen işlevleri düzelterek yararlı olurlar."

Kanserle savaşta gelecek yıllarda akıllı ilaçlarda gelişmelerin devam edeceğine dikkati çeken Yaylacı, bu ilaçların da bazı yan etkileri olduğunu, özellikle cilt reaksiyonları, kalp üzerine yan etkiler, otoimmün hastalıklar (pnömoni, tiroit, böbrek üstü bozukluğu gibi) yan etkiler arasında sayılabildiğini ifade etti.

– "Bu ilaçlar, tümörlerde görülen anormal çoğalmayı bloke eder"

Prof. Dr. Yaylacı, hedefe yönelik ilaçların tümörlerde görülen anormal çoğalmayı engelleyerek etki gösterdiğine değinerek, şu bilgileri paylaştı:

"Bir düzen içinde çoğalan, zamanı gelince ölen ve organizma için gerekli olan işlevleri yapan hücrelerin genetiğinde bozulma olduğunda, normal fonksiyonlarında birçok değişiklik ortaya çıkar. Düzeni bozulan mutant hücreler (kanser hücreleri), gereğinden fazla çoğalır ve zamanı gelince yok olmaz. Aşırı beslenme ihtiyacını, kendilerine damar oluşturarak ve fazla gıda temin ederek karşılarlar. Normal hücrelerden farklı olarak damar içine sızıp bu yolla diğer organlara yerleşirler. Bir zaman sonra orada çoğalıp o organın fonksiyonunu bozarlar. İşte bozulan bu mekanizmayı tamir eden tedavi çeşidine hedefe yönelik ilaçlar denir. Bu ilaçlar, tümörlerde görülen anormal çoğalmayı bloke eder. Anormal damarlanmayı engeller. Kimi zaman hücre zarına yapışıp hücre içine öldürücü ilaçların zerkini kolaylaştırır. Kimi zaman da hücre zarıyla irtibat kurarak bağışıklık sistemi hücrelerini aktive ederler."

Coşkun, AA muhabirine yaptığı açıklamada, kanser hastalarında hedefe yönelik tedavi olarak adlandırılan akıllı ilaçların ve immünoterapinin geleneksel tedavi yöntemlerinin önüne geçmeye başladığını ifade etti. Etkinliği yüzde yüz ispatlanmış bazı akıllı ilaçların bedelinin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından karşılandığını anımsatan Coşkun, ancak her geçen gün bir yenisi çıkan ve yurt dışından gelen maliyeti yüksek bu türdeki ilaçların bir bölümünün doğal olarak ödeme kapsamında olmadığını vurguladı.

Gelişen tedavi yöntemlerinin bir parçası olan farklı kanser türlerine uygun yeni akıllı ilaçların hastalar için umut olduğunu dile getiren Coşkun, "Onkoloji hekimleri olarak hastalara bu ilaçların bir kısmını öneriyoruz. Hastalar SGK’ya başvuruyor. İlaç ödeme kapsamında olmayınca dava açıyor. Doktorlar da hastaları bu konuda yönlendiriyor. Son yıllarda kanser tedavisinde çok popüler olan bazı yeni akıllı ilaçların geri ödemesi için açılan davalar giderek arttı ve bu durum artık alternatif bir geri ödeme yöntemine dönüştü. Hasta lehine pek çok emsal karar var." dedi.

SGK tarafından ödenmeyen kanser ilaç bedellerini almak için açılan davaların artmasının beraberinde bazı sorunları da getirdiğine değinen Coşkun, şöyle devam etti:

"Davaların birçoğu kanser hastalarının lehine sonuçlanıyor. Mahkeme bilirkişi olarak hekimlerin görüşüne başvuruyor, bazen bilirkişinin görüşüne başvurmadan da ihtiyati tedbir kararı veriyor. Fakat bazen şöyle oluyor: Bir üst mahkeme hastanın lehine sonuçlanmış olan ihtiyati tedbir kararını bozabiliyor, o zaman da hasta çok daha zor duruma düşebiliyorlar. İlacı kullanmış oluyor ve bedeli karşılanmış oluyor ama sonrasında bir ret kararı geldiğinde tüm maliyeti hasta ya da hasta yakınlarının tekrar ödemesi gerekebiliyor."

– Davalar tedavi maliyetini artırıyor

İlaç geri ödeme davalarının sonuçlarının kanser tedavisinin maliyetlerinde ekstra bir yük oluşturduğuna ve ayrılan bütçenin verimli kullanılmasını engellediğine dikkati çeken Coşkun, "Bu ilaçların bedeli mahkeme kararıyla ödendiğinde maliyetleri çok yüksek oluyor. Fiyatlar indirimli değil. Bilirkişi ücretleri var. Kanser ilaçlarının bedelinin dava yoluyla alınması mahkeme masraflarının yanı sıra toptan yerine perakende fiyat üzerinden ödenmesi tedavi maliyetini artırıyor, belki 4-5 hastanın tedavisine yetecek paranın bir hasta için harcanmasına yol açıyor. Aynı zamanda bu süreç yargıyı, onkoloji hekimlerini, hastaları çok fazla meşgul eden yoran bir sorun haline geliyor." diye konuştu.

Yaşanan bu sorunu konuşmak için 8 Temmuz’da Ankara’da "Kanser İlaç Bedelinin Geri Ödenmesinden Kaynaklanan Davalar Sempozyumu"nu gerçekleştireceklerini belirten Coşkun, "Türkiye Adalet Akademisi ile düzenlediğimiz sempozyumda, Sağlık Bakanlığı ve SGK yöneticileri, hakimler, onkoloji hekimleriyle sorunun çözümüne katkı sağlamak için bir araya gelerek, fikirlerimizi ortaya koyacağız." dedi.

Coşkun, kanser tedavisi için kullanılan bütçenin daha kontrollü ve daha rasyonel bir şekilde planlanmasının nasıl mümkün olabileceği sorusuna yanıt arayacaklarını ifade ederek, sempozyumun ardından çözüme ilişkin görüşlerin bir rapor haline getirileceğini, gerekirse başka toplantılar düzenlenerek çalışmanın sürdürüleceğini sözlerine ekledi.