ERÜ Tıp Fakültesi Hastaneleri Başhekimliğinden yapılan yazılı açıklamaya göre, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı ile Türk Toraks Derneği Orta Anadolu Şubesi işbirliği ve gönüllü tıp fakültesi öğrencilerinin destekleriyle etkinlik düzenlendi.

Gevher Nesibe Hastanesi poliklinikler girişinde kurulan stantta hasta ve hasta yakınlarına KOAH ile bilgilendirme yapılarak broşür dağıtıldı ve ücretsiz solunum fonksiyon testi yapıldı.

Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. İnci Gülmez, burada yaptığı açıklamada, KOAH'ın sürekli öksürük, balgam çıkarma ve zamanla şiddeti artan nefes darlığı ile karakterize olan önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu belirtti.

KOAH'ın hem maddi hem de manevi kayba neden olduğunu ifade eden Gülmez, şunları kaydetti:

"Özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde bu kötü etkiler çok daha fazla kendini göstermektedir. Sigaraya maruz kalanlarda, hava kirliliği yaşanan ortamlarda KOAH daha fazla görülmektedir. Onun için bu yılın teması 'Havamızı Koruyalım, KOAH'sız Yaşayalım' olarak belirlenmiştir. Temiz havamızı koruyalım. Bütün insanların temiz hava soluması ve temiz su içmesi bir insanlık görevidir. Lütfen yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanalım, arabalarımızın egzoz ölçümlerini yaptıralım, havaya karbon ayak izini mümkün olduğu kadar yaymayalım."

Medicana Sağlık Grubundan yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Dr. Özcan Oğurlu, 20 Kasım Dünya KOAH Günü kapsamında hastalığa ilişkin değerlendirmede bulundu.

Oğurlu, KOAH'ın alevlenmelerle yani semptomların arttığı dönemlerle karakterize olduğunu aktararak, "Bu dönemlerde semptomlar hızla kötüleşir. Nefes darlığı, öksürük ve balgam miktarı artar. Hastalığın ilk belirtileri olan öksürük şikayeti genellikle sigara tüketimine bağlanır ve hastalar daha geç doktora başvurur. Hastalık bu ilk aşamada saptanabilirse, ilerlemesi durdurulabilir. KOAH'lı kişilerde akciğerler hasar görebilir veya balgamla tıkanabilir. Semptomlar arasında öksürük, balgam, nefes almada zorluk ve hırıltı yer alır. Nefes darlığının olduğu astım, KOAH'la sık sık karıştırılmaktadır. Her iki hastalık da öksürük, nefes darlığı ve hırıltılı solunum şikayetleri ile kendini gösterir. Astım ve KOAH hastalığının ayırt edilebilmesi, uzun süreli tedavi açısından oldukça önemlidir." ifadelerini kullandı.

KOAH'ın zaman içinde ve yavaş yavaş geliştiğini vurgulayan Oğurlu, hastalığın yaygın semptomlarının orta yaştan itibaren ortaya çıktığını kaydetti.

Hastalık ilerledikçe hastaların genellikle nefes darlığı nedeniyle normal günlük aktivitelerini yerine getirmekte zorlandıklarına dikkati çeken Oğurlu, hastalığın 4 evresi bulunduğunun bilgisini paylaştı.

Oğurlu, "Çok ağır evrede kalp yetmezliği meydana gelebilir ve ayaklarda su toplama (ödem) başlar. Kalp yetmezliği gelişen hastalarda hastalığın ileri dönemlerinde nefes darlığı çok şiddetlenir ve hastalar evden dışarı çıkamaz hale gelir. Bu dönemdeki hastalar artık günün yarısından çoğunda oksijen makinesine bağlı kalırlar." açıklamasında bulundu.

Aktif sigara kullanımının KOAH gelişiminde en büyük risk faktörü olduğunu belirten Oğurlu, şöyle devam etti:

"Mesleki olarak toza, dumana veya kimyasallara maruz kalmak da önemli bir risk faktörüdür. Yine iç ortam hava kirliliği de risk faktörlerinden biridir. Kapalı ortamda ısınmak ve yemek pişirmek için, odun, kömür, köy yerlerinde tezek gibi biyoyakıtlar kullanmak da risk faktörlerindendir. Yine alfa-1 antitripsin denilen bir enzimin doğuştan eksikliği genç yaşta KOAH hastalığının sebebi olabilir ancak bu nadir görülen bir durumdur. KOAH'ın tanısı, nefes darlığı şikayetiyle gelen, uzun yıllar sigara içen hastalarda akciğer grafisi çekilmesi ve solunum fonksiyon testi yapılması ile konur."

Oğurlu, KOAH'ın, ilerleyici olmasına rağmen önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu anlattı.

KOAH tanısı almış bir hastanın yapması gereken ilk işin sigarayı bırakmak olması gerektiğini aktaran Oğurlu, şu değerlendirmede bulundu:

"Zararlı tozlardan ve kimyasallardan, gazlardan uzak durulmalıdır. KOAH alevlenmelerle seyreden bir hastalıktır ve geçirilen enfeksiyonlar alevlenmelere yol açar. Bunu önlemek için grip ve en çok zatürre yapan bir mikroba yönelik uygulanan pnömokok aşıları uygulanmalıdır. Böylece bu yolla gelişebilecek alevlenmelerden hastaların korunması amaçlanır. Tedavide bronşları genişletecek, nefes yoluyla kullanılan ilaçlar verilir. Bu ilaçları nebülizatör denilen cihazlar yardımıyla buhar formuna dönüştürüp uygulama imkanı da vardır. Bu şekilde daha hızlı bir etki ortaya çıkabilir. Ağır KOAH hastalarının kanı yeterince oksijenlenemez. Bu tür hastalara evde oksijen kullanmaları tavsiye edilir. KOAH hastalığının tedavisinde ek ilaç kullanımı, bazen de hastanede yatış gereksinimi ortaya çıkabilir."

Rektörlükten yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Yılmaz, KOAH'ın nefes darlığı, öksürük, balgam gibi kalıcı solunumsal yakınmalarla ortaya çıkan, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu bildirdi.

Hastalığın ileri yaşlarda daha sık görülse de erken yaşlarda da başlayıp genç bireyleri etkileyebildiğini kaydeden Yılmaz, "Yapılan çalışmalara göre dünyadaki her 10 yetişkinden biri KOAH hastasıdır. Ülkemizde doktor tanılı KOAH sıklığı 45 yaş üstü bireylerde ortalama yüzde 8,8'dir." ifadesini kullandı.

Yılmaz, tütün ve tütün ürünlerinin kullanımı, yoğun şehirleşme nedeniyle artan hava kirliliğine maruz kalma, iç ve dış ortamda odun ve kömür gibi fosil yakıtlar ile bitki sapları ve tezek gibi biyokütle yakıtlarının dumanının solunmasının KOAH'a yol açan önemli risk faktörleri olduğunu vurguladı.

Teşhis konulanların yüzde 80'inin sigara içtiğini, tütün ve tütün ürünlerinin KOAH'ın en yaygın nedeni olduğunu aktaran Yılmaz, şöyle devam etti:

"Yetersiz beslenme, özellikle çocuklukta geçirilen akciğer enfeksiyonları, iç ve dış ortam kirleticilerine pasif maruziyete bağlı olarak akciğer gelişiminin geri kalması da KOAH'a yol açabilir. Bunun yanı sıra küresel iklim değişikliği nedeniyle ortaya çıkan anormal hava olayları ve orman yangınlarının KOAH görülme sıklığını artıracağı, hastalığın seyrini olumsuz etkileyeceği ve erken ölümlere neden olacağı öngörülmektedir."

– "Soluduğunuz ortam havasını temiz tutun"

Bu hastalıkta en sık görülen şikayetlerin öksürük, balgam, nefes darlığı ve bazı olgularda yorgunluk hissi olduğunun bilgisini veren Yılmaz, "Hastanın yakınmaları hastalığın ilerlemesi ile daha da artarak kişinin yaşam kalitesini olumsuz etkiler. Hastalığın tanısı, sağlık kurum ve kuruluşlarında, basit bir test olan 'nefes ölçüm testi' ile kolayca konulabilir. 'Solunum fonksiyon testi' olarak isimlendirilen bu test, hava akımında azalmaya yol açan tıkanıklığı belirler." değerlendirmesini yaptı.

KOAH'ın önlenmesinde ve hastalık yükünün azaltılmasında ilk ve en önemli müdahale basamağının risk faktörleriyle mücadele edilmesi olduğuna dikkati çeken Yılmaz, teşhis konulanların bu risk faktörlerinden uzak durması, sağlıklı beslenmesi ve günlük egzersiz yapmasının çok önemli olduğunu belirtti.

Doç. Dr. Şenay Yılmaz, hastalıkla mücadelede yapılması gerekenlere ilişkin şu bilgileri verdi:

"Hava kirliliği bulunan yerlerde, özellikle dış ortama çıkılması halinde maske kullanılması uzmanlar tarafından yapılan öneriler arasında yer almaktadır. KOAH’ın bireysel tedavisinde 'inhaler' olarak bilinen ve solunum yoluyla uygulanan nefes açıcı ilaçlar kullanılmaktadır. Öte yandan, hastalığın seyrini kötüleştirecek alevlenmelerden ve zatürreden korunmak için grip ve zatürre aşılarının yapılması önemlidir. Solunum yetmezliği gelişen hastalar, evde oksijen tedavisi veya evde solunum cihazı tedavisi gibi tedavilere ihtiyaç duyabilmektedir. Bunun yanı sıra akciğer rehabilitasyonu uygulanması hastaların günlük yaşamlarının daha kaliteli hale gelmesini sağlamaktadır. Akciğerlerinizi sağlıklı tutabilmeniz ve sağlıklı nefes alabilmeniz için tütün ve tütün ürünlerini kullanmayın, soluduğunuz ortam havasını temiz tutun, düzenli ve dengeli beslenin, düzenli egzersiz yapın, yaş grubunuza uygun aşınızı olun, iklim değişimine duyarsız kalmayın."

Çankırı Valiliği koordinesinde Çankırı Belediyesi, Çankırı Karatekin Üniversitesi, Yeşilay Çankırı Şubesi, Özel Çankırı Karatekin Hastanesi ve Tuz Rehabilitasyon ve Sağlık Turizmi Derneği tarafından başlatılan “Daha Güçlü Bir Nefes Projesi” kapsamında hastaların tedavisi yerin 150 metre altında sürüyor.

Proje kapsamında ilk grup olarak Türkiye’nin çeşitli illerinden gelen 15 astım ve KOAH hastasının tedavisi sonrası yapılan testlerde hastaların efor kapasitelerinde artış yaşandığı, oksijen ihtiyaçlarında azalma seyredildiği ve eskiye göre daha rahat bir nefesle yürüyebildikleri bilimsel olarak kanıtlandı.

Mağarada tedavi gören ikinci grup astım ve KOAH hastalarında da nefes problemlerinde azalma gözlemlendi.

Özel Çankırı Karatekin Hastanesinde görevli dahiliye uzmanı Dr. Tuba Öztürk, AA muhabirine, mağarada tedavi gören ilk gruptan güzel sonuçlar elde ettiklerini belirtti.

Hastaların nefes problemlerinde azalma görüldüğünü belirten Öztürk, “İlk grubumuzdaki hastaların efor kapasitelerinde artış izledik, oksijen ihtiyaçlarında azalma seyrettik. Eskiye göre daha rahat bir nefesle yürüyebildiklerini, kendi günlük işlerini yapabildiklerini gördük. Hepsi güzel bir şekilde buradan ayrıldılar. İkinci grubumuzda da aynı etkileri görmeye başladık. Tekrar testlerimizi alacağız ama günlük takibimizde hastaların daha iyiye gittiğini, nefes darlıklarının azaldığını, bronşların açıldığın izliyoruz.” dedi.

Hastalara speleoterapi (doğal mağaralar veya yeraltı madenleri gibi ortamlarda gerçekleştirilen bir tedavi yöntemi) ve haloterapi (tuz terapisi) olmak üzere iki türlü tedavi yöntemi uygulandığını dile getiren Öztürk, “Tuzun hipertonik yapısı nedeniyle bronşların içerisine girdiğinde bakteri öldürücü etkisi var. Mukusu yıkıcı, parçalayıcı etkisi var ve bronş içerisindeki silyalı epitelin hareketlenmesini sağlıyor, sert mukus tıkaçlarının yumuşamasını ve atılmasını sağlıyor. Bronşlardaki biriken, bronşun sıkışmasına sebep olan materyallerin azalmasını sağlıyor. Hem bronşta genişleme sağlıyoruz, hem mukusları atmasını sağlıyoruz.” ifadelerini kullandı.

– “Dünyaya yeniden gelmiş gibi oldum”

Kocaeli’den gelen KOAH hastası Muammer Aladağ da daha rahat bir nefes almak için projeye katıldığını söyledi. Aladağ, şöyle konuştu:

“İlk önce bir araştırdım, kendi özel aracımla geldim. İki gün burada araştırma gözlem yaptım. Büyük faydasını gördüm, iki gün olmasına rağmen. Daha sonra Yeşilay kapsamında tekrar buraya davet edildim. Şu anda akciğer kapasitemin yüzde yüzünü kullanmaya başladım diyebilirim. Burada 150 metre bir rampa var, oraya koşarak çıkmaya başladım. Önceden bir sefer dinlenerek çıkıyordum, şimdi hızlı adımlarla çıkmaya başladım. Dünyaya yeniden gelmiş gibi oldum. İyi ki buraya gelmişim, iyi ki burayı öğrenmişim diyorum.”

Kocaeli’den gelen KOAH hastası İbrahim Adalı da 3 senedir oksijen cihazına bağlı olarak yaşadığını dile getirdi.

Çankırı’ya ilk geldiğinde cihazın oksijen seviyesini 7-8’lerde kullandığını, zamanla bu seviyede azalma yaşadığını anlatan Adalı, “Buraya geldiğimde hastaneye çıkarken tekerlekli sandalye ile çıktım. 3 günden beri kendim iniyor, kendim çıkıyorum. Yüzde 60 fayda gördüm. Şimdi oksijen seviyem 3-4’lerde, kendimi daha rahat, dinç hissediyorum.” diye konuştu.

Gaziantep’ten gelen 13 yaşındaki astım hastası Esmanur Kartal da koştuğu zaman nefes darlığı yaşadığını, sürekli öksürdüğünü belirterek, artık daha rahat koştuğunu ve daralma yaşamadığını anlattı.

Konya’dan gelen Yücel Yavuz da ev içerisinde bir odadan diğer odaya geçerken bile nefes darlığı yaşadığını, tedavi sonrası daha rahat nefes aldığını kaydetti.

Çankırı Valiliği koordinesinde başlatılan proje kapsamında Türkiye’nin çeşitli illerinden gelerek Çankırı Yer Altı Tuz Şehri’nde tedavi gören 15 astım ve KOAH hastası, Eldivan Bülbül Pınarı Ekoturizm Rotası’nda “Geleceğe Nefes İnsanlığa Nefes” sloganıyla yürüyüş yaptı.

Tedavi sürecinin ilk gününde alınan testler sonucu hastaların yürüyüş mesafelerinde ilerleme olup olmadığı da ölçüldü.

Astım hastası Yücel Yavuz, 14 gündür mağarada tedavi gördüğünü ve mağaranın faydasını 7. günden itibaren hissetmeye başladığını söyledi.

Her gün mağaranın içinde yürüyüş yaptığını belirten Yavuz, “Mağaranın çıkışındaki rampayı ilk geldiğimde çıkarken soluk soluğa kalıyordum. En son çıktığımda koşarak çıktım.” dedi.

Geldiğine çok memnun olduğunu dile getiren Yavuz, nefes darlığı çeken bütün hastaları Çankırı’ya davet etti.

Astım hastası Sevda Uysal, tedavi sürecinden çok memnun kaldığını belirterek, Çankırı’ya geldiği günden beri ilaç kullanmadığını, bu tür rahatsızlığı olanların Çankırı Yer Altı Tuz Şehri’ne gelmeleri gerektiğini ifade etti.

Çankırı Valiliği koordinesinde Çankırı Belediyesi, Çankırı Karatekin Üniversitesi, Yeşilay Çankırı Şubesi, Özel Çankırı Karatekin Hastanesi ve Tuz Rehabilitasyon ve Sağlık Turizmi Derneği tarafından uygulanan, “Daha Güçlü Bir Nefes Projesi” kapsamında Türkiye’nin çeşitli illerinden gelen 15 astım ve KOAH hastasının 15 günlük tedavi süreçlerinin tamamlanması dolayısıyla kapanış töreni düzenlendi.

Çankırı Belediye Başkanı İsmail Hakkı Esen, Yer Altı Tuz Şehri’nde yapılan törendeki konuşmasında, hastaların aldıkları sağlık hizmetinden duydukları memnuniyetin tüm paydaş kurumları motive ettiğini söyledi.

Göreve geldiği günden beri Yer Altı Tuz Şehri için mücadele ettiğini anlatan Esen, her yıl düzenledikleri festivaller sonucu 3 yıl sonunda 1,5 milyon kişiye ulaştıklarını belirtti.

Sağlık turizmi anlamındaki proje kapsamında hastaların Yer Altı Tuz Şehri’nde vakit geçirdiklerini dile getiren Esen, “Teknik veriler ve analizlerle karşımıza çıkan mutluluk verici tabloyla biz de huzur bulduk. Attığımız taşın yerine vardığını görmek bizi çok mutlu etti.” dedi.

Yeşilay Genel Başkanı Mehmet Dinç ise projede 15 günde harika netice alındığının altını çizerek, “Türkiye Yeşilay Cemiyeti olarak insanımızla alakalı 104 yıldan beri verdiğimiz mücadelemiz var. Hiçbir insanımızı bağımlılığın pençesine terk etmeyeceğiz. Diyoruz ki, ‘Herhangi bir şekilde insanımız bağımlı olabilir, biz onlardan vazgeçmeyeceğiz, bağımsızlıklarına ulaşana, iyileşene, sağlıklarını toparlayana kadar biz onların yanındayız’. Bu proje de onun bir göstergesi oldu.” diye konuştu.

Yeşilay Çankırı Şube Başkanı İsmail Özcan da proje ile astım ve KOAH hastalarının Çankırı Yer Altı Tuz Şehri’nde zaman geçirmelerinin sağlanarak solunum fonksiyonlarındaki değişimin tespit edilmesi, kan ve solunum testleriyle durumun desteklenmesinin amaçlandığına işaret ederek, projenin yürütülmesinde emeği geçenlere teşekkür etti.

– “Çok faydalandığımı, şifa bulduğumu düşünüyorum”

Yer Alt Tuz Şehri’nde tedavi görmek için Bursa’dan gelen Ahmet Uz, mağaraya geldiği günden beri nefesinin değiştiğini dile getirerek, “Her gün güzel vakit geçirdik. Mağaranın girişindeki yokuşu 5-6 dakikada çıkarken, şu anda 1 dakika 40 saniyede çıkmayı başardım. Burada 15 günlük süreci tamamladık, emeği geçen herkese teşekkür ediyorum.” ifadelerini kullandı.

Antalya’dan gelen Nursel Sümen de günlük yaşamında yürümekte bile zorluk çektiğini vurgulayarak, “Buraya ambulans yardımıyla geldim, şimdi yürüyerek, koşarak çıktım. 15 gündür burada çok güzel vakit geçirdik. Çok faydalandığımı, şifa bulduğumu düşünüyorum.” diye konuştu.

Konuşmaların ardından hastaların mağaradaki tedavi sürecinde yaptıkları el emeği ürünlerin sergisi gezildi.

Programa Vali Mustafa Fırat Taşolar, Çankırı Cumhuriyet Başsavcısı Huzeyfe Yücedağ, Çankırı Karatekin Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Yavuz Demirel ile sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri katıldı.

Ülkenin farklı noktalarından belirlenen 14 farklı KOAH hastası Çankırı Özel Karatekin Hastanesi’ne getirilerek burada tetkikleri yapıldı. Daha sonrasında Yer Altı Tuz Şehrine giden hastalar, burada çeşitli egzersizler ve etkinlikler yaparak gün içerisinde 4 ile 6 saat arasında zaman geçirecek.

15 gün sürecek olan tedavi sonrasında hastanede bulunan uzman hekimler tarafından tekrar incelenen raporlar sonucunda yapılan tedavinin sonuçları paylaşılacak.

Proje ile ilgili açıklamada bulunan Özel Karatekin Hastanesi Başhekimi Op. Dr. Erhan Buru, “Projemizin amacı ülkenin dört bir yanından toplamaya çalıştığımız astım KOAH hastalarını öncesi ve sonrası değerlendirerek tuz tedavisinin faydalarını ispatlamak üzere yaptığımız bir sistem. Bugün tedavinin 2. Günü olmakla beraber hastalarımız burada tuz mağarasında misafir ediyoruz. Gerekli tedavilerini yapıyoruz. Burada Özel Karatekin Hastanesinin fonksiyonu ise, hastalarımızın Çankırı’ya gelmeden önce bile gerekli tetkik tedavilerinin yapılıp, bizim uzman hekimlerimizce muayeneleride yapılıyor, 15 günlük tedavi süreci sonrasında tekrar muayene edilecek tetkikleri istenecek ve sonrasında faydaları masaya yatırılacak. Hedefimiz tuz tedavisinin faydalarını ispatlamak.” Dedi.

Özel Karetekin Hastanesi Dahiliye Doktoru Tuba Öztürk Haliloğlu ise, “Bugün daha güçlü bir nefes kapsamında  hastalarımızın ilk mağara gününde ağırlıyoruz. Projemiz 15 gün sürecek. Öncesinde hastalarımızın tetkikleri yapıldı. Yürüme testleri yapıldı. 15 günün sonunda hastalarımızın yürüyüş kapasitelerinde, balgam miktarlarında, öksürüklerin azalmasında bir iyileşme bekliyoruz. Planımız bu yönde. Daha önce böyle çalışmalar yapılmış ama henüz KOAH ve astım hastalarına yapılmış bir çalışma bulunmamaktadır. Bizim çalışmamız hastanın hayat kalitesini artırmak, efor kapasitelerini artırmak üzerine olacak. Günlük hayattaki yaşam becerileri sürdürebilmek için uyguladığımız bir proje olacak. Gün içerisinde 4 6 saat arasında vakit geçirecekler. Bazı etkinliklerimiz olacak. Ebru çalışmaları, taş oyma çalışmaları gibi. Tuz mağarası ortam olarak, nem olarak, ısı olarak mikro kliması yani aslında bronşit hastaları için çok uygun bir ortam. Aslında amacımız burada hastaların balgamını azalmasını sağlamak. Tuzun bakteri öldürücü etkisi, salgı azaltıcı etkisi mevcut. Bundan faydalanmayı planlıyoruz. Mevcut tedavilerine devam edeceğiz bununla birlikte tuz tedavisinde artış olacağını umuyorum. 15 gün bitiminde tekrar testlerimizi yaparak bunu kanıtlamaya çalışacağız. 14 hastamızın gelişinde bütün testlerini uyguladık. Kan sayım testlerini böbrek fonksiyon testlerini, karaciğer fonksiyon testleri uygulandı. Karaciğer fonksiyon testleri yapıldı. Bitiminde tekrardan bu testleri uygulayacağız.” İfadelerine yer verdi.

Tedavi olmak için gelen 85 yaşındaki Ahmet Nevzat Doğruöz ise, “KOAH hastası olduğuma teşhis konuldu. 30 yıl önceden. Eski sporcuyum ben. Sporu bıraktıktan sonra sigarayla tanıştım. Yaklaşık 40 sene sigara kullandım. İlk defa haber verildiğinde Konya’da şaşırdım. Nasıl bir terapi oluyor diye. Daha öncesinde Çankırı’ya geldim birkaç defa ama bu konuyla ilgili ilk defa geliyorum. Şuanda gayet rahatım mutluyum. Rahatlayacağımdan eminim. İnşallah faydası olur hem bana hem diğer arkadaşlara nefes kadar güzel bir şey yok. Bir ara KOAH hastası olarak doktor bana hava tüpü verdi. Onların pek faydasını görmedim ben.  Geçen yıl büyük tüplerdeki havayı kullandım. O beni rahatlattı. Burada şuanda rahatladım. Bayağı faydası oldu. Belki moralmen de etkiledi.” Şeklinde konuştu.