Kayseri kent merkezinin 20 kilometre kuzeydoğusunda yer alan Kültepe Kaniş/Karum Höyüğü'ndeki arkeolojik kazılar, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nden Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu başkanlığında sürüyor.

Uzun yıllar Suriye'de arkeolojik kazı yapan ve Akad İmparatorluğu'nun sonunu kuraklığın getirdiğine dair çalışmalarıyla bilinen 80 yaşındaki arkeolog Profesör Weiss, bu yılki Kültepe kazılarına katılarak araştırma yapıyor.

Kültepe Kazı Başkanı Prof. Dr. Kulakoğlu aracılığıyla AA muhabirine açıklamada bulunan Weiss, toplumların iklimle mücadelesini ve iklime uyum sağlaması konusunda çalıştığını, Kültepe'deki iklim değişikliklerini ve toplumun buna adaptasyonunu araştırmak için geldiğini söyledi.

Yaklaşık 300 hektar civarında yerleşime sahip Kültepe'nin çok büyük arkeolojik alan olduğunu belirten Weiss, bu kadar büyük şehirdeki insanların iklim değişikliklerine karşı nasıl bir adaptasyon süreci geçirdiğinin önemine dikkati çekti.

Kültepe'deki gözlemlerini aktaran Weiss, "Kültepe'de günümüzden 4 bin 200 yıl öncesine ait büyük yapıların tamamen yakılıp yıkıldığını ve bunların hemen üstüne daha küçük boyda basit evlerin yapıldığını görüyoruz. 4 bin 200 yıl önce yanmış binalar, o binalardan toplanacak organik malzemeler ve tohumlar analiz edildikten sonra aslında bu seneki çalışmamızın sonucuna ulaşmış olacağız. O dönemde Kültepe'de oturan insanların bu iklim değişikliğine nasıl direndiklerini, bir de bulunan tohumlardan bunların yetiştirilme ortamını, yağışın ya da kuraklığın olup olmadığını anlamaya çalışacağız." diye konuştu.

– "Türkiye'nin, Anadolu'nun tarihini anlamak için Kültepe'nin tarihini bilmek gerekiyor"

Suriye'nin Türkiye sınırına yakın bölgesinde arkeolojik kazılar yaptıklarını ve Akad İmparatorluğu'nun sonunu getiren iklim olaylarına ilişkin çalıştıklarını da anlatan Weiss, "Akadlar günümüzden 4 bin 200 yıl öncesinde bugün Irak dediğimiz Mezopotamya coğrafyasına hakim olan bir kuvvetti. Oradaki bütün tarımsal üretimi kontrol edebiliyordu. Bu imparatorluğun Kültepe'ye kadar ki biz bunları daha önceki yazılı belgelerden de biliyoruz, İç Anadolu'ya kadar gelebildiklerini görüyoruz. Nasıl buraya kadar geldiler bunu araştırıyoruz. 4 bin 200 yıl öncesinde yağmura bağımlı tarım yapılan ülkelerde muhakkak ki yağmurun yağmaması sebebiyle kuraklık sebebiyle tarımsal üretimde de bir gerileme olduğu açık." ifadelerini kullandı.

Kültepe'nin yanı sıra etrafındaki köylere de gitme fırsatı bulduğunu ve çok keyif aldığını ifade eden Weiss, "Kültepe'ye geldiğimde anladım ki Türkiye'nin, Anadolu'nun tarihini anlamak için Kültepe'nin tarihini bilmek gerekiyor." dedi.

ERÜ'den yapılan açıklamaya göre, Cıngı ve Altun, Kültepe Kaniş-Karum kazı alanında, Kazı Başkanı Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu'ndan yürütülen çalışmalar hakkında bilgi aldı.

Çalışmalarda gün yüzüne çıkarılan eski ticari anlaşmaları ve yazılı belgeleri de inceleyen Cıngı ile Altun, Kulakoğlu ve kazı ekibi ile toplantı yaptı.

Toplantıda konuşan Altun, kazı çalışmaları sonrası çıkarılan materyallerin Kayseri'nin tarihi ve turizm değerine önemli katkılar sağlandığını belirtti.

Altun, çalışmalara ERÜ olarak her zaman destek olacaklarını kaydetti.

Ziyarete, ERÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Cevdet Kırpık ile İl Kültür ve Turizm Müdürü Şükrü Dursun da katıldı.

Kayseri Büyükşehir Belediyesi ve Kültepe Kazı Başkanlığı iş birliğinde Kültepe Ziyaretçi Merkezi bahçesinde gerçekleştirilen toplantıya ilişkin AA muhabirine konuşan Kültepe Kaniş-Karum Höyüğü Kazı Başkanı Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu, farklı ülkelerden toplantıya katılanların Kültepe'de bulunmuş tabletler, buluntular ya da sonuçlar üzerinde çalışmış uzman isimler olduğunu söyledi.

Toplantıda 36 sözlü bildiri, 9 poster bildiri sunulduğunu aktaran Kulakoğlu, "Buraya gelenler 75 kişiden fazla ama diğer taraftan da sadece bunları dinlemeye, izlemeye gelen arkeologlar, antropologlar ve farklı dallardan bilim insanları da toplantıyı izliyor. Kültepe'de yapmamızın sebebi, Kültepe'nin havasını koklamadan burayı anlayamazsınız. Örneğin Kültepe'nin ne kadar büyük olduğunu burayı görmeden anlayamazsınız." diye konuştu.

Toplantıda çeşitli konuları ele aldıklarını anlatan Kulakoğlu, "Bu seneki toplantılarımızda bizim için çok kritik olan iklim değişikliğini ve iklimin insan, kültür, politika üzerindeki etkilerini tartışıyoruz. Bunun yanında tabii ki kazılarda yeni bulunan sonuçları da paylaşıyoruz. Daha önce düzenlediğimiz 5 toplantının kitabını da yayınladık. Dolayısıyla biz bu yaptığımız çalışmaları aynı zamanda toplumla ve akademiyle de paylaşıyoruz." ifadelerini kullandı.

Kulakoğlu, toplantıya Almanya, Belçika, Hollanda, Danimarka, Fransa, Avusturya, İtalya, Japonya, Güney Kore, Suriye, Irak ve İran'dan sadece Kültepe alanında çalışan bilim insanının katıldığını kaydetti.

Asurca üzerine araştırma yapan Hamburg Üniversitesinden filolog Prof. Dr. Cecile Michel de Kültepe toplantılarını önemsediğini, tabletlerden bildiği ailelerin yaşadığı yerleri görmenin kendisini heyecanlandırdığını aktardı.

Anadolu insanının yazıyla tanıştığı Kayseri-Sivas kara yolunun 20'nci kilometresindeki Kültepe'de 1948 yılından bu yana sürdürülen arkeolojik kazılar, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu başkanlığında devam ediyor.

Kulakoğlu, AA muhabirine, çok geniş alana sahip ören yerinde zengin bir ekiple, farklı üniversitelerden ve ülkelerden gelen heyetle araştırmalar yaptıklarını söyledi.

Ören yerinin farklı alanlarında bilim insanlarının çeşitli sorulara cevaplar aradığını belirten Kulakoğlu, bu yıl kazı heyetinde Akad İmparatorluğu'nun sonuna ilişkin araştırma yapan Yale Üniversitesi'nden Prof. Dr. Harvey Weiss'in de yer aldığını bildirdi.

Harvey Weiss'in, Akad'ların yıkılışını "mega kuraklığa" bağladığını aktaran ve Kültepe'de de bu kuraklığın izlerini araştıracaklarını dile getiren Kulakoğlu, "Weiss, bu bölgede özellikle Akdeniz'in doğusunda Anadolu'nun güneyinde, Toros dağlarının güneyinden Irak'a kadar giden bir bölümde meydana gelen ciddi bir kuraklığın bu imparatorluğun yıkılmasına ve büyük göçlere neden olduğunu söylüyor. Bu yıl, 4 bin 200 yıl öncesinde Anadolu'nun, Toroslar'ın güneyinde olan bu kuraklığın, kuzeyinde de olup olmadığını araştıracağız. Bu çok önemli bir soru. Bizim yaptığımız çalışmalarda da Kültepe'deki Erken Tunç Çağı dönemine ait büyük anıtsal yapıların yıkılışı tam bu döneme denk geliyor." diye konuştu.

Akad İmparatorluğu'nun, Mısır'dan Afganistan'a, İran'dan Ege'ye kadar giden bölgedeki en büyük krallık olduğuna dikkati çeken Kulakoğlu, "Bütün bu bölgelere hükmetmiş bir imparatorluk yıkılıyor. Ortada bir savaş izi yok, herhangi bir yıkım izi de görmüyoruz. İklim değişiklikleri başlıyor, Akdeniz'den gelen bulutların yönlerini değiştirmesi, suyun azalması, insanların şehirleri terk etmek zorunda kalması, dağlara çekilmesi gibi olgular sonucunda o büyük imparatorluk yıkılıyor. Bu bir döngüdür, belirli dönemlerde biz eski çağ dünyasında bunu takip edebiliyoruz." ifadesini kullandı.

– "Akad'ların yıkılışını iklim değişikliğine bağlıyoruz"

Kulakoğlu, Weiss'in çalıştığı bölgedeki yapıların yok olmasıyla Akad'ların tarih sayfasından çekilmesinin aynı zamana denk geldiğine değinerek, "Sadece o arkeolojik kazılarla değil, Suriye'den Anadolu'ya kadar olan bölgede yapılan palecoğrafya araştırmalarında tespit edilen sonuçlar Harvey Weiss'in söylediği her şeyi doğruluyor. Biz arkeoloji literatüründe Akad'ların yıkılışını iklim değişikliğine bağlıyoruz. Akadlar'ın nasıl güneyde yıkılması söz konusu ise kuzeyde yani Toros dağlarının kuzeyinde de böyle bir durum neden söz konusu olmasın, kuraklık varsa bunu tespit etmek istiyoruz." dedi.

Kültepe'de 2023'teki kazılarda zeytin çekirdekleri bulduklarını hatırlatan Kulakoğlu, bunun 4 bin 200 yıl önce bölgede zeytin yetiştirilebilecek ılıman bir iklimin varlığını gösterdiğini ve iklim koşullarının zamanla değiştiğini dile getirdi.

Prof. Dr. Kulakoğlu, bu yıl ayrıca Erken Tunç Çağı denilen günümüzden 5 bin yıl öncesindeki Anadolu'daki hayat tarzını öğrenmek için de kazılar yapılacağını, ayrıca İtalya'dan gelecek bir ekibin de Anadolu'da yazının ilk kullanıldığı Kültepe'de hüküm süren Asurlular üzerine çalışacağını kaydetti.

Belediyeden yapılan yazılı açıklamaya göre, Büyükkılıç, Anadolu'da en eski yazılı belgelerin, ticari anlaşmaların gün yüzüne çıkarıldığı Kültepe Kaniş-Karum'daki kazı çalışmaları hakkında Kazı Başkanı Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu'ndan bilgi aldı.

Kültepe Kaniş-Karum'u ziyaret eden yerli ve yabancı turistlerin bölgeyi ve eserleri daha iyi tanımaları için gayret ettiklerini ifade eden Büyükkılıç, başta Kayserililer olmak üzere yerli ve yabancı turistlerin Kültepe Ziyaretçi Merkezi'ni gezmelerini ve ilginç tarihi bilgileri yerinde görmelerini tavsiye etti.

Kazı Başkanı Kulakoğlu ise Başkan Büyükkılıç'a desteklerinden dolayı teşekkür etti.

Büyükkılıç'a, Kültepe Ziyaretçi Merkezi ziyaretinde Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Hüseyin Beyhan, Genel Sekreter Yardımcıları Hamdi Elcuman ve Ali Hasdal ile daire başkanları da eşlik etti.

Kayseri Büyükşehir Belediyesinden yapılan yazılı açıklamaya göre, sezonun ilk çalışması, Büyükşehir Belediye Başkanı Memduh Büyükkılıç ve Kazı Başkanı Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu'nun katılımıyla gerçekleştirildi.

Büyükkılıç, alanda kazma ve fırçayla kazı çalışması da yaptı.

Tarihi mirasa sahip çıkma yönünde irade göstereceklerini belirten Büyükkılıç, "Kültür Bakanlığımızla değişik kazılarla ilgili işbirliğimiz devam ediyor. Bunlardan en önemlilerinden birisi UNESCO'nun listesine girmiş olan Kültepe. Bu bölgede hocamızın da vurguladığı gibi 75 yıldır yapılan çalışmalar devam ediyor. Ticaretin, ekonominin, sosyal içerikli çalışmaların, yasalarının yazıldığı dönemleri, insanlık tarihine kazandıracağız." ifadesini kullandı.

Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu ise Büyükşehir Belediyesi sayesinde çalışmaları yaptıklarını bildirdi.

Çalışmaların, Yakın Doğu ve Orta Doğu'nun tarihine ışık tutan nitelikte olduğunu vurgulayan Kulakoğlu, "Bu yılki hedefimiz, günümüzden 5 bin yıl öncesine tarihlenen saray yapıları. Onları araştırmayı ve daha erken tabakalara da gitmeyi planlıyoruz. Yani Kültepe'nin ve Kayseri'nin tarihini daha erkene çekmeye çalışıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.