İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden yapılan açıklamaya göre, "Tarımsal Kuraklıkla Mücadele Stratejisi ve Eylem Planı" kapsamında Adana Tarımsal Yayım ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü işbirliğiyle, kuraklıkla mücadelede suyun verimli kullanımını teşvik etmek amacıyla düzenlenen çiftçi gezisinde katılımcılara etkin ve verimli sulama sistemleri tanıtıldı.

Çiftçilere, basınçlı sulama sistemlerinin avantajları ve kuraklıkla mücadelede oynadığı önemli rol anlatıldı.

Tarımsal verimliliği artırmanın yanında su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımının önemine dikkat çekilen gezide, çiftçilerin su tasarrufu yaparak kuraklık riskine karşı daha dirençli hale gelmeleri hedefleniyor.

Ayrancı ilçesinde bulunan baraj, tarımsal sulama ve bölgede etkili olan kuraklıktan olumsuz etkilendi.

Büyük bölümü kuruyan barajda oksijensiz kalan balıkların bir kısmı su birikintilerinde mahsur kalırken, bir kısmı da telef olarak kıyıya vurdu.

Bölgede uzun yıllardır amatör balıkçılık yapan Bayram Çetin, balıkların durumuna çok üzüldüğünü söyledi.

Bu seviyede bir kuraklığın daha önce hiç yaşanmadığını belirten Çetin, "Yağışların olmaması nedeniyle barajın suyu çekildi ve balıklar telef olmaya başladı. Bir olta balıkçısı olarak bu duruma çok üzülüyorum. İlk defa böyle bir kuraklık görüyorum. Su azalırdı ama bu kadar kuraklık olmazdı." dedi.

Merkeze bağlı Yollarbaşı köyü yakınlarında bulunan gölette, sıcaklığın da etkisiyle suların çekildiği alanlarda derin çatlaklar oluştu.

Suların çekildiği bölgeye otomobilleriyle giren bazı vatandaşların, gölet içinde oluşan adacıklarda balık tuttuğu görüldü.

Gölette incelemelerde bulunan Karaman Ziraat Odası Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Bayram, önümüzdeki yılın hem içme suyu, hem de tarımsal sulamada Karaman için zor olacağını söyledi.

Kentte bulunan Yeşildere ve Kurtderesi barajının da kuruduğunu aktaran Bayram, "Bulunduğumuz Yollarbaşı Göleti'nde az miktarda su kaldı. Bu göletimiz yaklaşık 2 bin 600 dekar araziyi suluyordu. Karaman geneline baktığımızda sadece Gödet Barajı’nda su kaldı. Karaman'da bu yıl bile bazı bölgelerde sulamada sıkıntılar yaşandı." ifadesini kullandı.

Geçen yıl sonbahar mevsiminde kuruyan, bu sene ilkbaharda suyla kısmen dolan Timraş Obruk Gölü, bu sene de kuraklıktan etkilendi.

Kurak aylarda su seviyesindeki hızlı düşüşün ardından göl adeta balçığa döndü.

Konya Teknik Üniversitesi Obruk Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Fetullah Arık, AA muhabirine, binlerce yıl önce oluşmuş Timraş Obruk Gölü'nde suların hızla çekildiğini söyledi.

Son günlerde kuraklık ve yer altı sularının yoğun kullanımıyla gölün kurumasının hızlandığını anlatan Arık, "Zaten kuruyacağını bekliyorduk. Ovada içinde su olan bir Kızören Obruğu kaldı. Kızören de kışın belki yağışlarla toparlar ama durum kötü. Timraş Obruğu'ndaki suyun çekilmesi yer altı su seviyesini gösteriyor. Gördüğünüz su yüzeyi, yer altı suyu seviyesidir. Şu anda bu seviyeye düştüğü için göl kurumuş oldu." ifadesini kullandı.

– "Bundan 30 yıl öncesine kadar su seviyesi oldukça yüksekti"

Obruğun sınırlarında yer aldığı Gökhöyük Mahallesi'nin muhtarı Mustafa Çömlekçi, gölün günden güne kurumasına tanıklık ettiklerini belirterek, "Bundan 30 yıl öncesine kadar su seviyesi oldukça yüksekti. Çeşitli türler, kuşlar vardı. Yeşillikti, canlılık vardı. Çevrede sondajlar artınca sular azalmaya başladı. Kuraklıkla beraber kurudu. Umudumuz, Göksu Projesi'nden buraya su gelmesi." diye konuştu.

Arnavutluk'taki Balkan Şampiyonası'na Kırşehir'de hazırlanan Ampute Milli Futbol Takımı oyuncuları, kuraklığa dikkat çekmek için Seyfe Gölü'nün kuruyan yüzeyinde antrenman yaptı.

Ampute Milli Futbol Takımı Teknik Direktörü İsmail Temiz, gazetecilere, sulak halini bildikleri Seyfe Gölü'nün son halini gördüklerinde çok üzüldüklerini söyledi.

İnsanla doğanın aslında savaş halinde olduğunu, bunda insanlığın kısmen kendini yok ettiğini vurgulayan Temiz, "Bize emanet edilen bu doğayı, bizden sonrakilere bırakmak adına farkındalık oluşturmak zorundayız. Seyfe'de kuş türleri vardı, kanatlı hayvanların geçiş güzergahı ve göç yolu üzerindeydi. Ampute Futbol Milli Takımı aynı zamanda engelli futbol milli takımı. Dolayısıyla biz de handikaplı sporcular olarak, inşallah buradaki handikapı görüp, farkındalık oluşturmak adına elimizden gelenin en iyisini yapmaya çalışıyoruz." diye konuştu.

Kaleci antrenörü ve emekli jeofizik mühendisi İlhan Elmalı ise sonraki nesillere bırakılacak en önemli değerlerden birinin de su rezervleri olduğunu vurgulayarak, "Kamu ve üst düzey görevlilerin bu konuyu ön planda değerlendirmeleri gerekiyor. Yağmur, kar sularının korunaklı bir şekilde burada devamlılığının arz etmesi lazım. Bu alanı üzüntüyle izledik, gördük." dedi.

Takım kaptanı Halil İbrahim Esen de iklim farkındalığı için burada olduklarını belirterek, gölün en kısa zamanda eski haline dönmesini temenni ettiğini söyledi.

Kırşehir'i Koruma Platformu Başkanı Mustafa Düger ise Seyfe'ye dikkat çekmek için bu organizasyonun yapıldığını anlatarak, "Bölgenin kuraklık yaşaması ve iklim sorunları nedeniyle göl tamamen yok olma noktasına gelmiş. Amacımız bu alanların gelecek nesillere aktarılmasını sağlamak. Burası milli bir hazinemiz, hepimiz elimizden gelen duyarlılığı göstermek zorundayız." dedi.

Kırşehir Belediye Başkanı Selahattin Ekicioğlu ise küresel iklim değişikliği, yer altı sularının çekilmesiyle Seyfe Gölü'nün kuruduğunu, etrafındaki Malya Ovası ve çevrede bulunan köylerde tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin de kuraklığı etkilediğini anlattı.

Kırşehir'in Mucur ilçesinde bulunan ve RAMSAR Sözleşmesi başta olmak üzere "3 ve üzeri koruma sınıfına" sahip Seyfe Gölü Kuş Cenneti, dünyanın önemli kuş göç yolları üzerinde yer alıyor.

Beyşehir Gölü'nün hemen yanında, Anamas Dağları'nın eteklerinde, Selçuklu Sultanı 1. Alaaddin Keykubad'ın emriyle 1226'da inşasına başlanan Kubadabad Sarayı'nın kalıntılarında Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle 1980'den bu yana kazı çalışmaları sürüyor.

Keşfinin 75'inci yılında kazının sürdüğü Kubadabad Sarayı'nda iklimsel değişikliğin etkileri de göze çarpıyor.

Eserlerde bahsedilen, sarayın yanı başındaki Gençlik ve Gürlevi pınarları kuraklıktan olumsuz etkilendi.

– Sarayın iki pınarı da kurudu

Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi, Kubadabad Saray Külliyesi Kazı Başkanı Doç. Dr. Muharrem Çeken, AA muhabirine, sarayın çevresindeki Gençlik ve Gürlevi pınarlarında iklim değişikliği ve kuraklığın izlerinin görüldüğünü söyledi.

Beyşehir Gölü'nün Selçuklu dönemindeki su seviyesinin bilindiğine işaret eden Çeken, şöyle konuştu:

"O dönem su seviyesinin rakımının yaklaşık 1124 metre olduğunu tahmin ediyoruz. Fakat son yıllarda gölün de yavaş yavaş çekilmesiyle buradaki kaynaklar da kurumaya başladı. İklim değişikliği meselesi zaten dünyanın gündeminde. Özellikle tarihi kaynaklarda anlatılan Gençlik Pınarı, İbni Bibi'nin eserinde anlatılan bir pınar. Tarihi kaynakta anlatılan pınarın da günümüze kadar ulaşmış olmakla birlikte kuruduğuna tanıklık ediyoruz. Sadece burası değil külliyenin güneyinde yer alan ve o dönem av sahasının bir parçası olan Gürlevi Pınarı da yine maalesef günümüze kadar ulaşmakla birlikte son yıllarda kurudu. Pınarın suyu kesildi, sadece çok az miktarda birikinti şeklinde su kaldı."

– Gençlik Pınarı için kaynaklarda "Suyunu içen gençleşir" ifadesi yer alıyor

Çeken, uzun yıllar bölgede çalışma yaptığını anımsatarak, şunları kaydetti:

"İbn-i Bibi'de Gençlik Pınarı için 'Orada yer alan pek çok pınarlardan birisi Gençlik Pınarı'dır. Suyunu içen gençleşir' şeklinde ifade geçer. Aşağı yukarı 30 yıldır dahil olduğum bu kazıda, bu pınarın suyunu uzun yıllar kullandık. Şu anda kullanamıyoruz. Maalesef talihsiz bir gelişme, umarız yağışlar artar, Anamas Dağı'nın karı bol olur ve yeniden hem pınarlar hem de göl eski durumuna gelir."

Belediyeden yapılan açıklamaya göre, projeyle suyun tasarruflu kullanılması ve vatandaşların yaşanabilecek su kesintilerinden etkilenmemesi amaçlanıyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Niğde Belediye Başkanı Emrah Özdemir, küresel sorunlar ve kuraklık nedeniyle dünyada ve Türkiye'de gelecekte yaşanacak en büyük sorunların başında su sorununun geldiğini belirtti.

Niğde Belediyesi olarak kentin bu sorundan en az etkilenmesine yönelik projeleri hayata geçirmeye devam ettiklerini aktaran Özdemir, şunları kaydetti:

"İçme suyu şebekelerinin önemli bir bölümünü yeniledik. Projemizle ilgili olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile görüşmelerimiz devam ediyor. Niğde'de hidrofor ve su deposu olmayan apartman kalmasın istiyoruz. Su deposu ve hidrofor olmadığı zaman apartmanlarımızda yüksek katlara suyun çıkması için basıncı artırmak zorunda kalıyoruz ve basınç arttığı zaman da yer altındaki borularda patlak meydana gelebiliyor. Bunu fark etmeden o kadar emekle yer altından çıkartılan su tekrar yerin altında kaybolup gidiyor ve ziyan oluyor. Vatandaşlarımızın suyu tasarruflu kullanması önemli. Tasarruf etmediğimiz sürece ne yaparsak yapalım su sorunuyla karşılaşacağız gibi gözüküyor."

İlçenin 24 kilometre batısında Tuz Gölü Havzası içinde yer alan tatlı su gölü, 1996'da sit alanı ilan edildi.

Yer altı suları, küçük dereler ve Tuz Gölü'nü de besleyen Samsam Deresi'nden beslenen Gökgöl, 50 hektarlık alanıyla birçok göçmen kuşun üreme alanıydı.

Geçen yıl büyük ölçüde suları çekilen bu yıl da tamamen kuruyan gölü kuşlar terk etti.

– "Tabiat canlılığı kalmadı"

Mahalle sakinlerinden 63 yaşındaki Hasan Gölcük, AA muhabirine 1969'da su taşkınını önlemek amacıyla yapılan setle Gökgöl'ün oluştuğunu anlattı.

Gölcük, "Samsam Gölü dolup taştığı için evlere zarar vermeye başlayınca 1969'da Devlet Su İşleri kanal açtı ve suyun önüne Kozanlı Belediyesi bent yaparak Gökgöl'ü ortaya çıkardı. 1970'ten 2023'e kadar su vardı. Bu yıl da çiftçiler tarafından suyun kesilmesi ve iklim değişikliği nedeniyle göl tamamen kurudu. Göl artık beslenmemeye başladı. Tabiat canlılığı kalmadı." dedi.

Gölde geçmişte 185 çeşit kuş türü olduğunu dile getiren Gölcük, gölün balık çeşitliliği açısından da zengin olduğunu söyledi.

Gölcük, zaman zaman balık tutmak için göle geldiğini dile getirerek, "Kuş gözlemcileri aylarca kalıyorlardı, kuşlarla ilgili çok çalışmalar vardı. Gökgöl'ün kuruması Tuz Gölü'ne zarar verir çünkü Tuz Gölü'nü besliyordu. Artık Gökgöl'ü görmek istemiyorum, o manzaraya içim acıyor. Biz balık tutmaya giderdik, piknik yapardık. Kozanlı dışından insanlar pikniğe gelirdi, Kayseri'den bile gelen vardı." diye konuştu.

Kent merkezine yaklaşık 30 kilometre uzaklıkta bulunan Kocasinan ilçesine bağlı Kuşçu beldesi, 2003'te Kızılırmak Nehri üzerinde Yamula Barajı'nın inşa edilmesiyle su altında kaldı.

Beldenin su altında kalmasıyla bazı sakinler kent merkezine göç ederken bir kısmı da göle yaklaşık bir kilometre mesafede kurulan yeni yerleşim alanında yaşamını sürdürüyor.

Baraj inşa edilmeden önce çiftçilik yapan 50 yaşındaki Ahmet Yılmaz, suyun yükselmesinden sonra tekne kaptanlığı yaparak ailesini geçindiriyor.

Su altında kalan yerleşim yerlerinin üzerinde yaklaşık 13 yıldır "Reis 38" isimli teknesiyle sefer düzenleyen Yılmaz, suların çekilmesiyle ortaya çıkan eski mahallesindeki yapılar hakkında ziyaretçilerine bilgi veriyor.

Tekne turuna katılan ve daha önce beldede yaşayan bazı vatandaşlar da eski günlerini yad ediyor.

AA muhabirine konuşan Yılmaz, 21 yıl önce bağ ve bahçelerinin baraj yapılmasıyla su altında kaldığını belirterek, köy nüfusunun yarısının şehre, diğer yarısının da yeni yerleşim birimine göç ettiğini anlattı.

"Baba toprağını bırakamadım." diyen Yılmaz, yaklaşık 13 yıldır kaptanlığını yaptığı belediyeye ait "Reis 38" adlı tekneyle vatandaşları baraj üzerinde gezdirdiğini söyledi.

Geçmişi hatırlayınca hüzünlendiğini belirten Yılmaz, şunları kaydetti:

"Buradaki araziler komple bizim geçim kaynağımızdı. Meyvelik, sebzelik, bağlık ve bahçeliğimiz komple suyun altında kaldı. Köyümüz yukarıdaki yeni yerleşim yerine göçtü, nüfusumuz azaldı. Ben de baba toprağı olduğundan dolayı bırakamadım. Şu an su altında kalan köyümün üzerinde kaptanlık yapıyorum. Gelen vatandaşlara su altında kalan köyümüzü gezdiriyorum. Onlara rehberlik ediyorum. Turda, köyümün önceki halini, nerede bağımızın bahçemizin olduğunu, evlerimizin olduğu yerleri gösteriyorum. Ziyaretçiler anlatılan hikayeleri duyunca hüzünleniyor ama bizim gibi değil çünkü çocukluğumuz oralarda geçtiği için bizler daha çok hüzünleniyoruz."

– "Misafirleri hüzünlendiren tur"

Tekneye binen ziyaretçilerden 67 yaşındaki Adalet Adıgüzel, çocukluğunun Kuşçu beldesinde geçtiğini anlattı.

Su altında kalan beldesini görünce hüzünlendiğini ifade eden Adıgüzel, "Beldemizin hepsi su altında kaldı. Köyümüz çok güzeldi. Burada anılarım tazelendi. Evimi ve bağımın yerini gördüm, camimizi gördüm." dedi.

Tura katılan 50 yaşındaki Bülent Özbakan da eskiden yaşadığı yeri görünce adeta zamanda yolculuğa çıktığını ifade etti.

Eski köyünü özlediğini dile getiren Özbakan, "Burası çok verimli topraklardı, insan baktıkça hüzün veriyor. Eski günlerde buralar çok yeşil alandı. Eski köyümü görünce hüzünleniyorum ister istemez. Çocukluğumun bir kısmı burada geçti." diye konuştu.

Kömüşini Göl'ü olarak da anılan ve yeraltı suları ile beslenen tatlı su göl, derinliği 1 buçuk metre ve 15 kilometrekare alana sahipti.

Konya kapalı havzası ve alt havzası olan Tuz Gölü havzası içinde yer alan göl, 1992'de sit alanı ilan edildi.

Göl kıyılarının sazlıklarla kaplı olması nedeniyle, başta dikkuyruk olmak üzere birçok göçmen kuş tarafından üreme alanı olarak kullanılan göl, bu nedenle alan koruma statüsü kazandı.

Beslendiği su kaynakların mevsimsel kuraklık nedeniyle kesilmesi nedeniyle göl tamamen kurudu.

Binlerce kuşa ev sahipliği yapması gereken gölü, çoğu su kuşları da terk etti.

Erciyes'in zirvesinden gelen kar sularının beslediği Tekir Göleti, kuraklıktan olumsuz etkilendi. Sıcaklığın da etkisiyle suların çekildiği alanlarda derin çatlaklar ortaya çıktı.

Büyük oranda kuruyan gölet havzasında bazı besicilerin yeşeren alanlarda küçükbaş hayvanlarını otlatması dikkati çekti.

Ayrıca, suların çekildiği bölgeye otomobilleriyle giren bazı vatandaşlar kuraklığın boyutunu gözler önüne serdi.

Yaz aylarında göletin çevresinde kurduğu çadırda kalan Mustafa Duymaz, AA muhabirine 7-8 yıldır geldiği gölet çevresinde hissedilir bir kuraklığın yaşandığını söyledi.

Önceki yıllarda da gölde su seviyesinin azaldığına şahit olduğunu ancak ilk kez böylesini gördüğünü anlatan Duymaz, "Şu an göl tamamen kuruma noktasına geldi. Suları azaldı. Geçen sene su daha çoktu." dedi.

Duymaz, suların çekilmesiyle göldeki balıkların da öldüğüne değinerek, gölün son halinin üzücü olduğunu ifade etti.

Osman Akdağ da 20 senedir Erciyes'te çadır kurduğunu, havası ve manzarası için geldiği dağda bulunan Tekir Göleti'nin suyunun eskiye nazaran çok azaldığını dile getirdi.

Bu sene kar ve yağmurun fazla yağmadığını aktaran Akdağ, "20 yılda çok şey değişti. Su da kalmadı. Balık bile kalmadı. Güzel sazan balığı vardı, artık o da kalmadı." diye konuştu.

Kayseri kent merkezinin 20 kilometre kuzeydoğusunda yer alan Kültepe Kaniş/Karum Höyüğü'ndeki arkeolojik kazılar, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nden Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu başkanlığında sürüyor.

Uzun yıllar Suriye'de arkeolojik kazı yapan ve Akad İmparatorluğu'nun sonunu kuraklığın getirdiğine dair çalışmalarıyla bilinen 80 yaşındaki arkeolog Profesör Weiss, bu yılki Kültepe kazılarına katılarak araştırma yapıyor.

Kültepe Kazı Başkanı Prof. Dr. Kulakoğlu aracılığıyla AA muhabirine açıklamada bulunan Weiss, toplumların iklimle mücadelesini ve iklime uyum sağlaması konusunda çalıştığını, Kültepe'deki iklim değişikliklerini ve toplumun buna adaptasyonunu araştırmak için geldiğini söyledi.

Yaklaşık 300 hektar civarında yerleşime sahip Kültepe'nin çok büyük arkeolojik alan olduğunu belirten Weiss, bu kadar büyük şehirdeki insanların iklim değişikliklerine karşı nasıl bir adaptasyon süreci geçirdiğinin önemine dikkati çekti.

Kültepe'deki gözlemlerini aktaran Weiss, "Kültepe'de günümüzden 4 bin 200 yıl öncesine ait büyük yapıların tamamen yakılıp yıkıldığını ve bunların hemen üstüne daha küçük boyda basit evlerin yapıldığını görüyoruz. 4 bin 200 yıl önce yanmış binalar, o binalardan toplanacak organik malzemeler ve tohumlar analiz edildikten sonra aslında bu seneki çalışmamızın sonucuna ulaşmış olacağız. O dönemde Kültepe'de oturan insanların bu iklim değişikliğine nasıl direndiklerini, bir de bulunan tohumlardan bunların yetiştirilme ortamını, yağışın ya da kuraklığın olup olmadığını anlamaya çalışacağız." diye konuştu.

– "Türkiye'nin, Anadolu'nun tarihini anlamak için Kültepe'nin tarihini bilmek gerekiyor"

Suriye'nin Türkiye sınırına yakın bölgesinde arkeolojik kazılar yaptıklarını ve Akad İmparatorluğu'nun sonunu getiren iklim olaylarına ilişkin çalıştıklarını da anlatan Weiss, "Akadlar günümüzden 4 bin 200 yıl öncesinde bugün Irak dediğimiz Mezopotamya coğrafyasına hakim olan bir kuvvetti. Oradaki bütün tarımsal üretimi kontrol edebiliyordu. Bu imparatorluğun Kültepe'ye kadar ki biz bunları daha önceki yazılı belgelerden de biliyoruz, İç Anadolu'ya kadar gelebildiklerini görüyoruz. Nasıl buraya kadar geldiler bunu araştırıyoruz. 4 bin 200 yıl öncesinde yağmura bağımlı tarım yapılan ülkelerde muhakkak ki yağmurun yağmaması sebebiyle kuraklık sebebiyle tarımsal üretimde de bir gerileme olduğu açık." ifadelerini kullandı.

Kültepe'nin yanı sıra etrafındaki köylere de gitme fırsatı bulduğunu ve çok keyif aldığını ifade eden Weiss, "Kültepe'ye geldiğimde anladım ki Türkiye'nin, Anadolu'nun tarihini anlamak için Kültepe'nin tarihini bilmek gerekiyor." dedi.

Malya Tarım İşletmesi Müdür Yardımcısı Yaşar Alasulu, AA muhabirine, işletmedeki 218 bin 828 dekar arazinin yaklaşık 150 bin dekarında bitkisel üretim yapıldığını söyledi.

Kırşehir ve bölgede hakim olan karasal iklim nedeniyle kuru tarım yapıldığını belirten Alasulu, üretim yapılabilen arazinin yaklaşık yarısına hububat ekildiğini, yarısının ise nadasa bırakıldığını ifade etti.

Bu yıl 28 bin 403 dekarda "Bayraktar-2000", 10 bin 75 dekarda "Bezostaja-1", 2 bin 430 dekarda "Es-26" ve 750 dekarda "Kıpçak" buğday çeşitlerinin ekiminin yapıldığını anlatan Alasulu, 11 bin 984 dekara "Tarm-92", 3 bin 150 dekara "Burakbey" arpa çeşitleri, 1817 dekara "Altınova-2002" tohumluk fiğ ile 6 bin 876 dekara "Emre" çeşidi tohumluk korunga ekildiğini dile getirdi.

– Ürünler sertifikalı tohumluk olarak çiftçilerin kullanımına sunulacak

Alasulu, toplamda 65 bin 485 dekar alanda hububat ve yem bitkileri ekimi yaptıklarına işaret ederek, temmuzda başlayan hasadın 20 biçerdöver ve 8 kamyonla gerçekleştirildiğini söyledi.

Bu yıl elde etmeyi hedefledikleri 15 bin ton hububat ve yem bitkilerini modern tohum hazırlama tesislerinde sertifikalı tohumluk olarak hazırlayıp bayiler aracılığıyla çiftçilerin kullanımına sunacaklarını belirten Alasulu, şunları kaydetti:

"Verimde yağışın etkisi büyüktür. Yağışın yıl içindeki dağılımı da miktarından daha önemlidir. Yağışın tam dağılımı ise verimi artıran unsurdur. Bu yıl nisanda yaşanan kuraklığın etkisi ve yağışların yetersizliğine rağmen sertifikalı tohum kullanımı ve teknik çalışmalar sayesinde iyi bir rekolte elde etmeyi başardık. Çiftçilerimize de sertifikalı tohum kullanmalarını tavsiye ediyoruz. Çiftçilerimiz sertifikalı tohum kullanımıyla en az yüzde 25 verim artışı sağlayacaklardır."

Hasadı teknik personelin kontrolüyle zamanında yaparak biçerdöverlerde dane kaybını en aza indirmeye çalıştıklarını dile getiren Alasulu, hasadı en verimli ve kayıpsız şekilde tamamlamaya özen gösterdiklerini ifade etti.

Anadolu insanının yazıyla tanıştığı Kayseri-Sivas kara yolunun 20'nci kilometresindeki Kültepe'de 1948 yılından bu yana sürdürülen arkeolojik kazılar, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu başkanlığında devam ediyor.

Kulakoğlu, AA muhabirine, çok geniş alana sahip ören yerinde zengin bir ekiple, farklı üniversitelerden ve ülkelerden gelen heyetle araştırmalar yaptıklarını söyledi.

Ören yerinin farklı alanlarında bilim insanlarının çeşitli sorulara cevaplar aradığını belirten Kulakoğlu, bu yıl kazı heyetinde Akad İmparatorluğu'nun sonuna ilişkin araştırma yapan Yale Üniversitesi'nden Prof. Dr. Harvey Weiss'in de yer aldığını bildirdi.

Harvey Weiss'in, Akad'ların yıkılışını "mega kuraklığa" bağladığını aktaran ve Kültepe'de de bu kuraklığın izlerini araştıracaklarını dile getiren Kulakoğlu, "Weiss, bu bölgede özellikle Akdeniz'in doğusunda Anadolu'nun güneyinde, Toros dağlarının güneyinden Irak'a kadar giden bir bölümde meydana gelen ciddi bir kuraklığın bu imparatorluğun yıkılmasına ve büyük göçlere neden olduğunu söylüyor. Bu yıl, 4 bin 200 yıl öncesinde Anadolu'nun, Toroslar'ın güneyinde olan bu kuraklığın, kuzeyinde de olup olmadığını araştıracağız. Bu çok önemli bir soru. Bizim yaptığımız çalışmalarda da Kültepe'deki Erken Tunç Çağı dönemine ait büyük anıtsal yapıların yıkılışı tam bu döneme denk geliyor." diye konuştu.

Akad İmparatorluğu'nun, Mısır'dan Afganistan'a, İran'dan Ege'ye kadar giden bölgedeki en büyük krallık olduğuna dikkati çeken Kulakoğlu, "Bütün bu bölgelere hükmetmiş bir imparatorluk yıkılıyor. Ortada bir savaş izi yok, herhangi bir yıkım izi de görmüyoruz. İklim değişiklikleri başlıyor, Akdeniz'den gelen bulutların yönlerini değiştirmesi, suyun azalması, insanların şehirleri terk etmek zorunda kalması, dağlara çekilmesi gibi olgular sonucunda o büyük imparatorluk yıkılıyor. Bu bir döngüdür, belirli dönemlerde biz eski çağ dünyasında bunu takip edebiliyoruz." ifadesini kullandı.

– "Akad'ların yıkılışını iklim değişikliğine bağlıyoruz"

Kulakoğlu, Weiss'in çalıştığı bölgedeki yapıların yok olmasıyla Akad'ların tarih sayfasından çekilmesinin aynı zamana denk geldiğine değinerek, "Sadece o arkeolojik kazılarla değil, Suriye'den Anadolu'ya kadar olan bölgede yapılan palecoğrafya araştırmalarında tespit edilen sonuçlar Harvey Weiss'in söylediği her şeyi doğruluyor. Biz arkeoloji literatüründe Akad'ların yıkılışını iklim değişikliğine bağlıyoruz. Akadlar'ın nasıl güneyde yıkılması söz konusu ise kuzeyde yani Toros dağlarının kuzeyinde de böyle bir durum neden söz konusu olmasın, kuraklık varsa bunu tespit etmek istiyoruz." dedi.

Kültepe'de 2023'teki kazılarda zeytin çekirdekleri bulduklarını hatırlatan Kulakoğlu, bunun 4 bin 200 yıl önce bölgede zeytin yetiştirilebilecek ılıman bir iklimin varlığını gösterdiğini ve iklim koşullarının zamanla değiştiğini dile getirdi.

Prof. Dr. Kulakoğlu, bu yıl ayrıca Erken Tunç Çağı denilen günümüzden 5 bin yıl öncesindeki Anadolu'daki hayat tarzını öğrenmek için de kazılar yapılacağını, ayrıca İtalya'dan gelecek bir ekibin de Anadolu'da yazının ilk kullanıldığı Kültepe'de hüküm süren Asurlular üzerine çalışacağını kaydetti.

Kuraklığın yanı sıra yer altı suyu seviyesindeki azalmaya bağlı oluşan yarıklar, Orta ve Batı Anadolu havzalarının önemli sorunlarından biri haline geldi.

Konya Ovası'nda son yıllarda hızla artan obrukların yanı sıra yarıklar da yöre halkını tedirgin ediyor. Çumra, Emirgazi, Tuzlukçu, Selçuklu, Karapınar ve Altınekin ilçelerinde görülen yüzey yarıklarının sayısı her geçen gün artıyor.

Yaklaşık 1 ay önce Çumra ilçesi Adakale Mahallesi'nde oluşan 2 kilometre uzunluktaki yarık, derinliğiyle görenleri endişelendiriyor.

Altınekin ilçesi Dedeler Mahallesi'nde ise geçen yıl oluşumu başlayan yarıklar, her ne kadar yağışlar ve toprak taşınımı nedeniyle izleri silinse de yerleşim yerindeki yapılarda bozulmalara neden oluyor.

Mahalledeki mezarlıkta, Osmanlı dönemi eserlerinden, kitabesinden 1528'de yaptırıldığı anlaşılan, Horasanlı tasavvuf alimlerinden Taşgun Baba'nın metfun olduğu türbenin duvarlarında yarıklar nedeniyle çatlak meydana geldi.

Dedeler Mahallesi Muhtarı Erdoğan Şen, AA muhabirine, geçen yıl merada oluşan 2 kilometrelik yarıkların yerleşim yerlerinde hasara yol açtığını söyledi.

Yarıkların hasarının her geçen gün arttığına dikkati çeken Şen, "Yarıklar mahallemizin kuzeyine doğru ilerledikçe yeni restorasyon olmasına rağmen türbenin duvarlarında oynama ve çatlaklar meydana geldi, halen de devam ediyor. Yeni yeni çatlaklar oluşmaya başladı." diye konuştu.

Şen, mahallede sulu tarım yapıldığını belirterek, "Yer altı suyuyla tarım yapıldığı için mahallemizin yüzde 60'ında su bitmiş vaziyette. Şu anda 430 metre derinliğe kadar kuyu kazılıyor. Mısır ya da yeşillik sulandıkça su çekilmeye devam ediyor." dedi.

Yarıklar nedeniyle ev ve garajlarda da çatlakların sürdüğüne değinen Şen, mülk sahiplerinin bunun üzerine tadilat yaptırdığını dile getirdi.

– "Kuraklık, yarıkları tetikliyor"

Konya Teknik Üniversitesi Obruk Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Fetullah Arık da yarık oluşumunun devam ettiğini söyledi.

Çumra, Emirgazi, Tuzlukçu, Selçuklu, Karapınar ve Altınekin ilçelerinde görülen yüzey bozulmalarının hepsinde ekibiyle yüzey araştırmaları yaptıklarını ifade eden Arık, bu 6 bölgedeki en derin ve büyük olanının ise Çumra'daki uzunluğu 2 kilometreyi, yarık açıklığı 1 metre, derinliği ise 7-8 metreyi bulan yüzey deformasyonu olduğunu bildirdi.

Altınekin'de güneyde doğu-batı yönlü faya paralel şekilde yüzey yarıklarının görüldüğünü anlatan Arık, şunları kaydetti:

"Buradakiler sismik değil, depremle çok fazla ilgisi yok ancak havzada uzun yıllardır devam eden kuraklık, iklim değişikliği ve bu havza içindeki yoğun su kullanımı yer altı seviyesini giderek düşürüyor. Suyunu kaybetmiş olan güncel sedimanlar da (kayaç) sıkışıyor. Sıkışmaların olduğu yerde havza kenarındaki ince yerlerden kalınlaşan yere doğru olan bölgelerde bu şekilde yarıklar olacak. Havza içinde kuraklık devam ettiği sürece yarıklar olmaya devam edecek."

Türkiye'nin hububat üretim merkezi Konya Ovası'nda, iklim değişikliği, kuraklık ve kontrolsüz yer altı su kullanımıyla her geçen gün sayıları artan obruklar, tedirginliği artırıyor.

Karapınar ilçesinde tarla ve yerleşim yerlerinde sıklıkla görülmeye başlanan obruklar, Konya Ovası'nın kuzeyindeki Sarayönü, Kadınhanı ve Cihanbeyli çevresinde de oluşmaya başladı.

– Obruk içinde obruk oluşumu gözleniyor

Konya Teknik Üniversitesi Obruk Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Fetullah Arık, obrukların oluştuğu yer altı yapısının en iyi İnsuyu Mahallesi'ndeki vadide gözlenebildiğini söyledi.

Burada yer altındaki kayaç yapısının mağaraların ve geniş boşlukların örtü altındaki yapı hakkında bilgi verdiğini anlatan Arık, bölge yakınında Uzuncayayla mevkisinde binlerce yıl önce ana kaya üzerinde oluşan obrukta incelemelerde bulunduklarını aktardı.

Arık, yapının yayvan görüntü içinde olduğunu belirterek, şöyle konuştu:

"İnsuyu formasyonu (Adını mahalleden alan, kayaç yapısının isimlendirilmesi) içinde çökme şeklinde oluşmuş Uzuncayayla Obruğunu görüyoruz. Obruğun yaklaşık 100 metreye 100 metrelik bir dairesel görüntüsü var. Tabii oldukça eski bir obruk. Alttaki boşluğun çökmesi sonucunda oluşmuş. Obruk tabanında biraz daha düşük çaplı yeni bir çökmenin başlangıcı da var. Alttaki boşlukları da gözleyebiliyoruz. Çökmeye devam ediyor. Zaten obruklar ilk oluştukları zaman keskin kenarlı dik çukurluklar şeklinde oluşurlar. Zamanla da yayvan bir görüntü alır. Bu obrukta güncel olarak da yeni bir çökmenin başlangıcını tespit etmiş olduk."

– Konya Ovası'nda bu yıl 20'den fazla obruk oluştu

Konya Kapalı Havzası'nda çok sayıda obruğun literatüre kaydedildiğini vurgulayan Arık, "Öncelikle Karaman bölgesinde başlayan obruklar var. Daha sonra Konya Karapınar ve Hotamış bölgesinde oluşan obruklar var. Tabii yer yarıklarıyla paralel bir şekilde çökmeler de oluştu. Geçtiğimiz nisan ve mayıs aylarında da Çarşamba Kanalı obruklarıyla Konya Ovası'nda bu yıl 20'nin üzerinde çökme yapısından söz edebiliyoruz." dedi.

– "Tuz Gölü'ne doğru giden hat boyunca da obrukların oluştuğunu görüyoruz"

Cihanbeyli ilçesinin İnsuyu Mahallesi'ndeki mağaraların örtü altındaki yapı hakkında bilgiler verdiğine dikkati çeken Arık, şunları kaydetti:

"Karapınar bölgesi son yıllarda örtü içinde oluşan obruklarla gündemde. Ancak bu havza içinde tipik İnsuyu formasyonun yayılım gösterdiği bütün alanlarda obruklar oluşuyor. Yoğunluk Karapınar bölgesinde ancak azımsanmayacak derecede bu bölgelerde de obrukların oluştuğunu görüyoruz. Konya'nın kuzeyinde de maalesef artık obruk görülüyor. Geçtiğimiz yıl Sarayönü ve Kadınhanı'nın farklı noktalarında oluşan obruklar vardı. Cihanbeyli İnsuyu bölgesinden Tuz Gölü'ne doğru giden hat boyunca da obrukların oluştuğunu görüyoruz."

– Yağışın azlığı kadar fazlası da obruk oluşumunu tetikliyor

Arık, obruk oluşumunda temel faktörlerin kayacın çözünebilmesi ve suyun etkisi olduğuna işaret ederek, "Ancak yağışların fazla miktarda olması, bir anda aşırı yağışların gerçekleşmesi, zemine aşırı su girişi şeklinde özetleyebileceğimiz bir olay. Bu altta çökmeye hazır bir yapı varsa, onu hızlandıran bir faktör. İklim değişikliği ve kuraklığın olumsuz neticelerinden birisi, ani iklim olayları. Uzun süre kuraklık, uzun süre yağışlı dönem ya da ani hızlı yağışlar, bu hızlı yağışlar gerçekleştiğinde üstteki gevşek malzemeden süzülen su, alttaki karstik sistemle birleşirse o durumda çökmeleri de oluşturabiliyor." ifadelerini kullandı.