Medicana Sağlık Grubundan yapılan açıklamaya göre, kanda bulunan ve kan şekeri olarak da adlandırılan glukoz değerinin yüksek olmasıyla ortaya çıkan kronik bir hastalık diyabete yakalanma oranı, dünya genelinde her geçen gün artıyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Dr. Semiha Ayaydın Kaplan, küresel farkındalık kampanyalarının düzenlendiği 14 Kasım Dünya Diyabet Günü'nde, hastalığın özellikle fazla kiloyla ilişkili olduğunda artış gösterdiğine ve bu durumun, önlenebilir kanser vakalarının önemli bir kısmına sebep olduğuna değindi.

– "Obezite ve hareketsiz yaşam tarzı diyabeti tetikliyor"

Obezite ve hareketsiz yaşam tarzının diyabeti tetiklediğini, bu iki faktörün uzun vadede kanser riskini artırabileceğini kaydeden Kaplan, "Fazla kilolu bireylerin, özellikle de tip 2 diyabet gelişen kişilerin kanser riski yüzde 30 artmakta. Diyabet, vücutta insülin direnci ve inflamasyon (iltihaplanma) yaratarak, kanser hücrelerinin büyümesini hızlandırabilir. Ayrıca insülin benzeri büyüme faktörlerinin (IGF) salınımını artırarak kanserli hücrelerin çoğalmasını destekleyebilir." ifadelerini kullandı.

Diyabetin hızla yayılmasının başlıca nedenleri arasında obezite oranlarındaki artış ve düzensiz yaşam alışkanlıklarının gösterildiğini aktaran Kaplan, "1997'den itibaren dünya genelinde tip 2 diyabete yakalanma sıklığı, giderek arttı. 2025 yılı itibarıyla toplumun yüzde 30'u, yani her 3 kişiden biri, diyabet hastalığına yakalanacak. Bu, hem bireylerin yaşam kalitesini düşürecek hem de sağlık sistemi üzerinde ciddi yük oluşturacak." değerlendirmesinde bulundu.

Kaplan, tip 2 diyabetin, doğru beslenme ve düzenli egzersizle kontrol altına alınabileceğini, özellikle kilo kaybı ve düzenli fiziksel aktivitenin diyabeti önleyebileceğini belirtti.

Kaplan, "Toplumun yüzde 10'unda kilo kaybını sağlayabilirseniz, yani kişi mevcut kilolarının yüzde 5 ila 7'sini kaybederse, diyabet vakalarında yüzde 10'luk bir azalma görülebilir. Bu, diyabetin önlenebilir bir hastalık olduğunu gösteriyor. Kilo kontrolü, tip 2 diyabetin hızlanmasını engellemek için en önemli adımdır." şeklinde görüş belirtti.

Diyabetin genellikle 40 yaş ve sonrasında belirginleşmesine rağmen hastalığın temellerinin çok daha önce atıldığına işaret eden Kaplan, ergenlik döneminden başlayarak sağlıklı beslenme ve aktif yaşam tarzı benimsemenin, tip 2 diyabetin gelişimini engellemek adına kritik öneme sahip olduğunu, diyabetin gelişmeden önceki aşamalarında, henüz kan şekeri yükselmeden kilo kontrolüyle önlem almak gerektiğini vurguladı.

Diyabetin birçok organa zarar verdiğinin altını çizen Kaplan, şunları kaydetti:

"Diyabet sadece şeker düzeyini artırmakla kalmaz, beraberinde kalp hastalıkları, böbrek hastalıkları, sinir hasarları ve görme kaybı gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Kanser riski de bu komplikasyonlar arasında önemli bir yer tutuyor. Diyabetin önlenmesi, yalnızca kanser riskini azaltmakla kalmaz, aynı zamanda bu hastalıkların önüne geçilmesinde de önemli rol oynar. Bunun için beslenme alışkanlıklarının iyileştirilmesi, şekerli ve işlenmiş gıdalardan kaçınılması, düzenli egzersiz yapılması gerekmekte. Ayrıca, sigara ve alkol tüketiminin sınırlanması da bu süreçte önemli bir yer tutar. Obezite ve diyabet, modern toplumun en büyük sağlık sorunlarından biri haline geldi. Ancak erken yaşlarda alınacak basit önlemler sadece diyabeti değil, diyabetle ilişkilendirilen kanser ve kardiyovasküler hastalıklar gibi ciddi sağlık problemlerini de önleyebilir."

Hastaneden yapılan açıklamada, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, 2050'de dünya genelinde 65 yaş ve üzeri nüfusun ikiye katlanarak 2,1 milyar kişiye ulaşmasının beklendiği, bu artışla birlikte, demans ile yaşayan kişi sayısının da 139-153 milyona ulaşması öngörüldüğü kaydedildi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Uzm. Dr. Oğuzhan Onultan, demansın dünya genelinde en çok görülen 7'nci ölüm nedeni olduğunu ve küresel bir sağlık krizi hali aldığını belirtti.

Yaşlılar arasında engellilik ve bağımlılığın en önemli nedenlerinden birinin demans olduğunu vurgulayan Onultan, "Yaşlılık, demans için en güçlü risk faktörlerinden biridir çünkü yaşlandıkça beyin hücrelerinin hasar görme ve işlevlerini kaybetme olasılığı artar. Yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte hipertansiyon, diyabet ve işitme kaybı gibi diğer demans risk faktörleri de yaygınlaşır ve demans vakalarının artmasına yol açar." ifadelerini kullandı.

Lancet Tıp Dergisi'nin raporuna göre demansın potansiyel olarak değiştirilebilir 12 risk faktörü olduğunu belirten Onultan, bu faktörlerin az eğitim, hipertansiyon, işitme bozukluğu, sigara içmek, obezite, depresyon, fiziksel hareketsizlik, diyabet, düşük sosyal iletişim, aşırı alkol tüketimi, travmatik beyin hasarı ve hava kirliliği olduğuna işaret etti.

Değiştirilebilir risk faktörüne bağlı demans vakalarının, dünya çapındaki demansların yaklaşık yüzde 40'ını oluşturduğunu anımsatan Onultan, şu bilgileri paylaştı:

"Bu veriler, demansın teorik olarak önlenebilir bir hastalık olduğu sonucunu doğuruyor. 12 risk faktörüne maruz kalan bireylerin sayısının fazla olması, demans vakalarının artmasına sebep olmaktadır. Görme kaybı ve yüksek kolesterolün de demans gelişimiyle ilişkili yeni risk faktörleri listesine eklenmesini destekleyen önemli yeni kanıtlar ortaya konuldu. Bu bulgular, demansın önlenmesi ve yönetimi için yeni stratejilerin geliştirilmesine olanak tanıyabilir ve bireylerin yaşam tarzı değişiklikleri yaparak bu risk faktörlerini azaltabileceklerini gösterir. Özellikle görme kaybı ve yüksek kolesterolün beyin sağlığı üzerine olumsuz etkileri olabileceği için, bu durumların yönetimi demans riskini azaltmada önemli olabilir."​​​​​​​

Demans vakalarındaki artışın değiştirilebilir risk faktörlerine odaklanarak kısmen önlenebileceğinin altını çizen Onultan, "Eğitim seviyesinin artırılması, kan basıncının kontrol altında tutulması, işitme kaybının önlenmesi veya tedavi edilmesi, sigara içmeme, sağlıklı kilonun korunması, depresyonun tedavi edilmesi, fiziksel olarak aktif kalınması, diyabetin yönetilmesi, sosyal iletişimin artırılması, alkol tüketiminin sınırlandırılması, beyin yaralanmalarının önlenmesi ve hava kirliliğinin azaltılması gibi faktörler üzerinde çalışılarak demans riski azaltılabilir." değerlendirmesinde bulundu.

Toplumda farkındalığı artırmak ve erken müdahale programları geliştirmenin de demansın yükselişini yavaşlatmaya katkı sağlayacağına işaret eden Uzm. Dr. Oğuzhan Onultan, eğitim, sağlık hizmetleri ve toplumsal farkındalık kampanyaları, demansın önlenmesi ve yönetilmesi konusunda kritik öneme sahip olduğunu aktardı.