Saygı duruşunda bulunulması ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başlayan etkinlikte, açılış konuşmasını Milli İstihbarat Akademisi Başkanı Prof. Dr. Talha Köse yaptı.

Köse konuşmasının başında, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii Anonim Şirketinin (TUSAŞ) Kahramankazan'daki yerleşkesine yönelik terör saldırısında şehit olanları andı.

Türk istihbarat tarihinin köklü geçmişine ve bugünkü stratejik rolüne dikkati çeken Köse, milli iradeye her dönemde sahip çıkıldığını vurguladı.

– Hibrit savaşta Türk istihbaratının rolü

Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki istihbarat hamlelerinin bugüne uzanan etkilerini ele alan Köse, "Köklü istihbarat tarihimizin karşılaştığı zorlukları ve mücadele ettiği şer odaklarını tahlil etmeden, günümüzde ülkemizin çevrelendiği hibrit savaş ortamında istihbaratın üstlendiği rolü anlamamız mümkün değildir." diye konuştu.

Geçmişteki bağımsızlık mücadelesinin değerlerini günümüzde de sürdürmeye kararlı olduklarını vurgulayan Köse, "Kuvayımilliye ruhunu Cumhuriyet'imizin 101'inci yılında yerli ve milli imkanlarımızı geliştirerek, kendine yeterlilik ilkesi temelinde ve dünyaya söyleyecek bir sözümüzün olduğunu bilerek yaşatmaya kararlıyız." ifadelerini kullandı.

– Varoluş mücadelesinde istihbaratın önemi

Cumhuriyet tarihinde Türkiye'nin bölgesel istihbarat stratejilerini ele alan Köse, istihbaratın milli savunmanın ve bağımsızlık mücadelesinin sürdürülmesinde önemli bir işlev üstlendiğini belirtti.

Milli İstihbarat Akademisi Başkanı Prof. Dr. Talha Köse, Türkiye'nin varoluş mücadelesinin, büyük güçlerin işgali ve çeşitli saldırılar karşısında gerçekleştiğini vurgulayarak, "Büyük güçlerin işgali, içeriden ve dışarıdan her türlü saldırıları altında yürütülen bu varoluş mücadelesinde, istihbarat faaliyetleri de son derece önemli bir yer tuttu." diye konuştu.

Cumhuriyet'in kuruluşundan günümüze kadar istihbarat alanında kaydedilen gelişmelerin farklı perspektiflerden değerlendirildiği etkinlik kapsamında, Prof. Dr. İlber Ortaylı ve Murat Bardakçı, Cumhuriyet dönemi istihbaratını tarihsel bir bakış açısıyla ele aldı.

Ortaylı ve Bardakçı'nın konuşmalarının ardından panel oturumuna geçildi. Prof. Dr. Yücel Yiğit, akademisyen Somer Alp Şimşeker ve MİA öğretim üyesi Serhat Aslaner'in sunum yaptığı panelde, Cumhuriyet'in istihbarat alanındaki etkisi ve Milli Mücadele dönemindeki istihbarat çalışmaları anlatıldı.

Milli İstihbarat Akademisi tarafından 7 Ekim saldırılarının birinci yılında güncel gelişmeleri ve bölgesel çatışmaları ele almak amacıyla "7 Ekim Olaylarının Ardından Bölgede Son Durum ve Olasılıklar Paneli" düzenlendi.

Milli İstihbarat Akademisi İstihbarat ve Güvenlik Araştırmaları Merkezi Koordinatörü Dr. Serhat Aslaner'in moderatörlüğündeki panele, Milli İstihbarat Akademisi Başkan Yardımcıları Dr. Hakkı Uygur ve Doç. Dr. Yenal Göksun ile Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi (AYBÜ) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yücel Acer konuşmacı olarak katıldı.

Panelde, Filistinli grupların 7 Ekim 2023'te İsrail'e yönelik başlattığı operasyonların ardından Orta Doğu'da yaşanan gelişmeler ve gelecekteki olası senaryolar farklı perspektiflerden ele alındı.

– "Gerilimin temel nedeni, bölge ülkeleri ve uluslararası toplumun sessiz kalması"

Panelin açılış konuşmasını yapan Milli İstihbarat Akademisi Başkanı Prof. Dr. Talha Köse, 7 Ekim 2023'te yaşanan olayların yalnızca İsrail ve Filistin arasındaki çatışmalar açısından değil, bölgedeki tüm dengeler bakımından da bir dönüm noktası olduğunu vurguladı.

Bölgenin önde gelen oyuncularından biri olan Türkiye'nin bu istikrarsızlıklardan etkilendiğini belirten Köse, "Bölgede oluşabilecek yeni bir düzen ve güç dengesinin Türkiye olmadan kurgulanması mümkün değil." ifadelerini kullandı.

Köse, 7 Ekim öncesi Orta Doğu'daki gelişmelere bakıldığında, İbrahim Anlaşmaları başta olmak üzere Filistin meselesi aleyhine bir dönüşüm olduğunu ancak Hamas yöneticilerinin Filistinsiz bir bölgesel düzenin oluşumuna göz yummak yerine topraksız bir Filistin direnişini göze aldıklarını belirterek, sonucun tüm bölgeyi etkisi altına alan bir dönüm noktası olduğunu söyledi.

Son 20 yılda bölgedeki her türlü aşırıcı aktörün zemin kazandığına ve güçlendiğine dikkati çeken Köse, "Bunda tabii Arap isyanlarının bastırılması ve bölgedeki dönüşümlerin de etkileri var. Dolayısıyla zaten son 10-15 yıldır İsrail siyasetinde aşırı sağın çok ciddi şekilde yükseldiğini görüyoruz." diye konuştu.

Bütün sorumluluğu Hamas ve yöneticilerine bağlayan yaklaşımın oldukça sığ bir bakış açısı olduğunu ifade eden Köse, şöyle devam etti:

"Bölgede adil ve kapsayıcı bir barışın olmayışı ve bölge ülkeleri ve uluslararası toplumun bu duruma sessiz kalması, yaşanan bu gerilimin temel nedenidir. Bu işgal, zulüm ve baskı politikaları devam ettiği müddetçe aktörlerin adı değişebilir ancak benzer sonuçların ortaya çıkması mukadderdir."

– "Washington yönetimi İsrail'i dizginlemezse kendini savaşın içerisinde bulabilir"

Filistin meselesinin uluslararası düzenin kara deliği olduğunu dile getiren Köse, bu sorunlara adil, kapsayıcı ve kalıcı çözümler bulunmadığı müddetçe bu kara deliğin, etrafına diğer aktörleri de çekip ve genişleyerek kaos ortamını derinleştireceğini vurguladı.

İsrail'in İran'ın füze saldırılarına ne şekilde karşılık vereceğinin savaşın tüm bölgeye yayılma dinamiğini şekillendireceği tespitini yapan Köse, "Bu savaşı ve bölgedeki yıkımı engelleyebilecek tek güç ABD'dir. Washington yönetimi İsrail'i dizginlemezse kendini kapsamlı bir bölgesel savaşın içerisinde bulabilir. Bu savaş birçok belirsizliği de beraberinde getirecektir." değerlendirmesinde bulundu.

Birleşmiş Milletler'in (BM) yıllar içinde oluşan normlarının da yok olduğuna, İsrail'in işlediği birçok suçun görmezden gelindiğine işaret eden Köse, "Uluslararası sorunların güç kullanımı yolu ile çözülmesi yaklaşımı yaygınlaşacaktır ve dünyada da kapsamlı bir silah savaşı askeri gerilimler artacaktır." dedi.

7 Ekim'den bu yana üç Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) karar önerisinin veto ile engellendiğini hatırlatan Köse, dünyanın katliamlara sessiz kaldığını vurguladı.

Köse, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın "Dünya beşten büyüktür" yaklaşımının birçok aktör tarafından daha çok kabul görür olduğunu söyledi.

– "Çatışmanın bölgesel savaşa dönüşme ihtimali her zamankinden daha fazla"

Orta Doğu'daki devletlerin İsrail ile ilişkilerinde 7 Ekim öncesine kıyasla daha fazla parametreyi göz önünde bulundurmaları gerektiğini belirten Köse, "Aksa Tufanı" operasyonunun üzerinden bir yıl geçmiş olmasına rağmen çatışmanın bölgesel savaşa dönüşme ihtimalinin her zamankinden daha fazla olduğunu vurguladı.

Bölgesel savaşın bazı sistematik gerilimleri tetikleyebileceğine dikkati çeken Köse, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Çok kritik bir dönüm noktasındayız. Eğer İran'a çok daha kapsamlı bir askeri müdahale yapılacak olursa İsrail tarafından ABD'nin de bu savaşa sürüklenme ihtimali söz konusu olur. ABD'nin sürüklendiği bir ortamda, Rusya ve Çin de böylesi bir gerilime tarafsız kalamazlar. Dolayısıyla şu anda bölgesel bir çatışma gibi görülen bu çatışma, çok farklı bir noktaya evrilebilir."