İlçenin Yeşilyurt Salur mevkisinde 100 dekarlık tarlada pancar hasadı yapan Şerefettin Dinkul, gürültüyle yaklaşık 2 metre çapında ve 3 metre derinliğinde obruk oluştuğunu fark etti.

Durumu yetkililere bildiren Dinkul, "Tarlada hasat yapıyordum. Birden büyük bir gürültü duydum ve pancar sökme makinesinin arka tekeri çukura girdi. Makinenin tekerinin patladığını sandım. Geri çekildiğimde obruğu gördüm. Söküme ara verdim. Çok korktum ama şükür kimse zarar görmedi." dedi.

Tarla sahibi Faik Cankurt ise tarım arazisinin zarar gördüğünü ifade ederek, "Makinenin söküm hizasından çıktığını gördüm. Arıza olduğunu sandım. Obruk oluşmuş, kazasız atlattık. Buna şükür." diye konuştu.

Reşadiye Mahallesi'nde çiftçilik yapan 44 yaşındaki Lütfi Gülbahar'ın 100 dekarlık arazisinde, yıllar içinde derinlikleri 10 metreden fazla, çapları ise 50 metreyi bulan 8 obruk meydana geldi.

Gülbahar, AA muhabirine, yer altı kuyusundan sulu tarımın yapıldığı tarlada hububat ekimi gerçekleştirdiğini söyledi.

– Gece çalışmak tehlikeli

Obruklarla dolu bir tarlada çalışmanın tehlikeli olduğunu belirten Gülbahar, "Obruklarla yaşam zor, endişeleniyoruz ve korkuyoruz. Her an bir şey olacakmış gibi tedirginiz ama 'buna da alıştık' diyebilirim. Bu tarlada 8 obruk var. Bunların çevresini sürüyorsun, ekiyorsun zor oluyor. Gece çalışamazsın, tehlikeli. İçine düşsen yardım edecek kimseyi bulamazsın. O nedenle gündüzleri çalışıyoruz." dedi.

Gülbahar, "Tarlayı hazırladık. Ekim işlemini yapıyoruz. Bundan sonra yağmur olmazsa sulama yapacağız. Yağışları bekliyoruz. 2002'de bu tarlada obruk yoktu. 2012'den bu yana oluşmaya başladı. Hemen hemen yılda bir obruk oluyor. Derinlikleri de 10 metreden fazla, çapları ise daha büyük. Obruk tehdidi de devam ediyor. Sadece bu tarlada değil çevrede ve komşuların arazilerinde de obruk oluyor." ifadelerini kullandı.

– "Obrukların etrafında 'ralli' yapıyoruz"

Tarlada ekim işlemini gerçekleştiren operatörlerden Ali Karakaya da 20 yıldır ekim yaptığını belirterek, "Bu bölgede 250'ye yakın obruk var. Tedirgin şekilde çalışıyoruz. Hububat ekimi yapıyorum. Her taraf köstebek yuvası gibi obruk oldu. Zor, tedirgin şekilde ekim yapıyorum. Gece çalışılmaz, her taraf çukur. Yanından geçerken korkutuyor. Başka bir yerde olacak olması daha da korkutuyor. Biçerdöver operatörü de aynı endişeyi taşıyor. Yorucu oluyor, obrukların etrafında 'ralli' yapıyoruz." diye konuştu.

Geçen yıl sonbahar mevsiminde kuruyan, bu sene ilkbaharda suyla kısmen dolan Timraş Obruk Gölü, bu sene de kuraklıktan etkilendi.

Kurak aylarda su seviyesindeki hızlı düşüşün ardından göl adeta balçığa döndü.

Konya Teknik Üniversitesi Obruk Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Fetullah Arık, AA muhabirine, binlerce yıl önce oluşmuş Timraş Obruk Gölü'nde suların hızla çekildiğini söyledi.

Son günlerde kuraklık ve yer altı sularının yoğun kullanımıyla gölün kurumasının hızlandığını anlatan Arık, "Zaten kuruyacağını bekliyorduk. Ovada içinde su olan bir Kızören Obruğu kaldı. Kızören de kışın belki yağışlarla toparlar ama durum kötü. Timraş Obruğu'ndaki suyun çekilmesi yer altı su seviyesini gösteriyor. Gördüğünüz su yüzeyi, yer altı suyu seviyesidir. Şu anda bu seviyeye düştüğü için göl kurumuş oldu." ifadesini kullandı.

– "Bundan 30 yıl öncesine kadar su seviyesi oldukça yüksekti"

Obruğun sınırlarında yer aldığı Gökhöyük Mahallesi'nin muhtarı Mustafa Çömlekçi, gölün günden güne kurumasına tanıklık ettiklerini belirterek, "Bundan 30 yıl öncesine kadar su seviyesi oldukça yüksekti. Çeşitli türler, kuşlar vardı. Yeşillikti, canlılık vardı. Çevrede sondajlar artınca sular azalmaya başladı. Kuraklıkla beraber kurudu. Umudumuz, Göksu Projesi'nden buraya su gelmesi." diye konuştu.

Ambar köyü sınırlarındaki mısır tarlasında hasat yapıldığı sırada obruğu görenler, durumu yetkililere bildirdi.

İhbar üzerine bölgeye gelen İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü ekipleri, obruk çevresinde incelemede bulundu.

Tarla sahibinin yakınlarından Bekir Tekinli, mısır ektikleri sırada tarlada obruk olmadığını, hasat sırasında biçerdöver şoförünün burayı fark ettiğini söyledi.

Çevrelerinde geçmiş yıllarda oluşmuş obruklar bulunduğunu belirten Tekinli, "Çocukluğumuzda yan tarlamızda da vardı ama onu toprakla doldurdular. Yetkililerin, buna kökten bir çare bulmalarını istiyoruz. Burada son 3 yılda 3 obruk oluştu." dedi.

Akçaşehir Belde Belediye Başkanı Soner Yeşildaş, gazetecilere, belde merkezine 2 kilometre mesafedeki elma bahçesinde oluşan obruğun gün geçtikçe genişlediğini, bahçedeki ağaçların kuruduğunu söyledi.

Beldelerinin Konya'nın Karapınar ilçesine yaklaşık 35 kilometre uzaklıkta olduğunu belirten Yeşildaş, ilçedeki obruk oluşumunun artık Karaman sınırlarına da sıçradığını dile getirdi.

Yeşildağ, bölgede obruk oluşumlarının arttığına, yöre halkının tedirgin olduğuna dikkati çekerek şöyle konuştu:

"Obruğun oluştuğu 2022'den bu yana bölgemizde obruk sayıları çoğaldı. Bu oluşumlar bizleri de korkutuyor. Herkes ne zaman çökecek korkusu yaşıyor. Buraya 5 kilometre mesafedeki Ambar köyü yakınlarında da büyük obruklar oluşmaya başladı. Bu korkular nedeniyle asılsız haberler çıkmaya başladı. 'Obruğa traktör düştü.' ihbarı gibi asılsız telefonlar alabiliyoruz."

Obruklar, yer altında zamanla çözünen kireç taşlarının boşluk oluşturması ve zeminin çökmesiyle oluşuyor.

Konya Ovası'nda iklim değişikliği, kuraklık ve kontrolsüz yer altı su kullanımıyla her geçen gün sayıları fazlalaşan obruklar, tedirginliği artırıyor.

Obruk oluşumunun son yıllarda hızla arttığı Karapınar ilçesinin kuzey batısında yer alan Reşadiye Mahallesi sınırları içinde bulunan Eşeli Yaylası'ndaki tarlalarda çok sayıda obruk oluşumu gözleniyor.

İki obruk arasının 5 metreye kadar düştüğü, çap ve derinlikleri farklı 100'den fazla çöküntünün olduğu yerde havadan çekilen fotoğraf karesine 24 obruk giriyor.

– Obrukların en yoğun olduğu bölge havadan görüntülendi

Konya Teknik Üniversitesi Obruk Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Fetullah Arık, AA muhabirine, çok sayıda obruğun oluştuğu yerde çöküntülerin arttığını söyledi.

Reşadiye Mahallesinde 2000'li yıllarda görülmeye başlayan obruk oluşumlarının sayısının arttığına işaret eden Arık, şöyle konuştu:

"Obruklar, 2007'den sonra hemen her yıl birkaç tane oluşarak bu bölgede yaygınlaştı. Obruklar yan yana, birbirine oldukça yakın. Bu derinlikteki obrukların en yoğun olduğu bölgedeyiz. Bu bölgede tarımsal alanlar var. Bu alanda meydana gelmiş obruklar, bazıları da yerleşim alanlarının içinde. O nedenle tehlike arz ediyor. Bölgedeki obruklar, 2000'li yıllardan sonra devam eden kuraklık ve tarımsal sulamadan kaynaklı yeraltı suyu kullanımı nedeniyle sayıca giderek artmış vaziyette."

– Bir tarlada 8 obruk var

Arık, tarımın yaygın olduğu alanda sayıca çok fazla obruk olduğuna işaret ederek, şunları söyledi:

"Bir tarlada 8 obruk var, oluşumu da devam ediyor. Uydu görüntülerinde burası elek gibi, bir ay yüzeyi, sanki kraterlerin yoğun olduğu bir bölge gibi görünüyor. Aynı tarlada 8 obruk oluşması ciddi bir problem. Geçmişte obruklar daha yüksek yerlerde ve insanların yaşamadığı alanlarda meydana geliyordu ve biz yer bilimcileri için de ilginç karstik şekiller olarak görülüyordu. Ancak son yıllarda oluşan obruklar artık yerleşim alanlarına, tarım ve yatırım alanlarına çok yaklaşmış vaziyette. Bu nedenle tehlike arz ediyor."

– "Yıl içinde bölgedeki oluşan obruk sayısı 10'un üzerinde"

Son haftalarda aynı bölgede yeni obrukların oluştuğunu vurgulayan Arık, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Obruk oluşmaya devam ediyor. Sadece 6 civarında obruk, son iki hafta içinde meydana geldi. Hemen batımızdaki Mısırlı Yaylası'nda, biraz daha doğumuzdaki Ekmekçi Yaylası'nda ve daha güneydeki Hotamış bölgesinde obruklar oluşuyor. Oluşmaya devam ediyor. Bu yıl içinde bölgedeki oluşan obruk sayısı 10'un üzerinde. Yılın bitmediği bir dönemi yaşıyoruz. O nedenle bundan sonraki dönemde yeni tarım sezonu başladığı zaman oluşacak obruklardan da endişeliyiz. Sayının giderek artacağını öngörüyoruz."

– Ürkütücü boyutlarda 620 obruk var

Arık, Konya'daki obrukların, AFAD'ın Afet Riski Azaltma Sistemi'nde (ARAS) kaydedildiğini anımsatarak, "İrili ufaklı bunların dışında epeyce bir çökme yapısı var. Sayı çok önemli değil. Sayı artıyor, belki binleri bulabilir. Ürkütücü derinlikli, en son meydana gelen açık kuyu şeklindekilerle beraber 620 obruk var." diye konuştu.

Konya Teknik Üniversitesi Obruk Uygulama Araştırma Merkezi ve AFAD Başkanlığı, Obruk Eylem Planı kapsamında tehlike ve risk haritasının güncellenmesiyle ilgili çalışmalarını sürdürüyor.

Yürütülen çalışmalarla duyarlılık haritasının (obruk oluşma potansiyeli olan bölgelerin haritası) çıkarılmasının ardından potansiyeli yüksek alanlardan düşük alanlara doğru haritalar oluşturulacak.

Tehlike ve risk haritası ile obrukların yerleşim yerlerine, tarım alanlarına ve bölgeye yapılacak yatırımlara etkisinin belirlenmesi amaçlanıyor.

Konya Teknik Üniversitesi Obruk Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Fetullah Arık, AA muhabirine, Türkiye'nin karstlaşmaya (Bir dizi fiziki kimyasal süreçler sonucu eriyebilir kayaçların aşınması olayı) uygun kayaçlarla kaplı olduğunu söyledi.

Konya Kapalı Havzası'ndaki Konya, Karaman, Aksaray ve Niğde'yi kapsayan alanda obrukların öteden beri oluşmaya devam ettiğini anımsatan Arık, Anadolu'nun farklı bölgelerindeki illerde de obruk oluşumlarının artış gösterdiğine dikkati çekti.

– "Batı Anadolu'da Denizli'den sonra Manisa'da da obruklar görülüyor"

Son haftalarda Konya'nın dışında da birçok ilden obruk oluşumu haberleri aldıklarını belirten Arık, şunları kaydetti:

"Eskişehir, Afyonkarahisar, Denizli, Ankara, Çankırı, Çorum, Yozgat, Sivas, Diyarbakır, Bitlis ve Batman'da obruklar oluşmaya devam ediyor hatta Erzurum'da ve Şanlıurfa'da obruklar oluştuğunu biliyoruz. Batı Anadolu'da Denizli'den sonra Manisa'da da obruklar görülüyor. Geçmişten beri oluşan obruklarla birlikte, obruk tehlikesi bulunan il sayısını geçtiğimiz yıl AFAD'la 16 olarak belirledik. Bu illerin büyük çoğunluğunda da bu yıl obruklar görüldü. Bu iller (obruk tehlikesi bulunan iller) Konya, Aksaray, Karaman, Nevşehir, Eskişehir, Afyonkarahisar, Denizli, Ankara, Çankırı, Çorum, Sivas, Diyarbakır, Bitlis, Batman, Şanlıurfa ve Manisa'dır."

Arık, belirlenen 16 ilde obrukların oluşmaya devam edeceğini öngördüklerini kaydetti.

– "Yer altı su seviyesi düştükçe yer altındaki boşlukların boyutları da büyüyor"

Obrukların karstik yeryüzü şekli olduğunu ve yer altında devam eden dinamik bir sistem olarak düşünülmesini gerektiğini anlatan Arık, şöyle konuştu:

"Yer altındaki birbiriyle bağlantılı boşluklar, mağaralar daha da genişleyebiliyor. Yer altı su seviyesi düştükçe yer altındaki boşlukların boyutları da büyüyor. Daha sonra büyüyen boşluklar üzerindeki örtü yükünü taşıyamayacak derecede genişlediği zaman obruklar oluşuyor. Yani kuraklık orada bir yan etki olarak söylenebilir. Obrukların oluşmasının esas sebebi, karstlaşmaya uygun kayaçların olması ancak kuraklık, iklim değişikliği, aşırı yer altı suyu kullanımı buna eklendiği zaman süreç aleyhte gelişiyor ve obruk oluşumu giderek artıyor."

Arık, güncel obrukların çoğunluğunun örtü çökmesi şeklinde oluştuğunu, karstik karbonatlı kayaçların olduğu bölgelerde örtü yükünü taşıyamayıp çöktüğünü belirtti.

AFAD Başkanlığı'yla yıl başında yaptıkları toplantıyla hem Konya'da hem de diğer illerde çalışmaların başlatılmasını kararlaştırdıklarını ifade eden Arık, "Belirlenen illerde obruk risk haritası ortaya çıkarılacak. Tabii önce bir duyarlılık haritası çıkarılacak, yani obruk oluşma potansiyeli olan bölgelerin haritası çıkarılacak.​​​​​​​ Bunları oluşturduktan sonra da planlama devam edecek ancak bir bölgede çalışmanın yapılmış olması orada obruk sürecinin durduğu anlamına gelmez. Nitekim içinde bulunduğumuz bölgede duyarlılık çalışması yapıldı ama obruklar oluşmaya devam ediyor." diye konuştu.

İlçeye bağlı kırsal Sadıroğlu Mahallesi'nde yaşayan Erkan Ceylan, kendisine ait ayçiçeği tarlasında obruk oluştuğunu fark etti.

Tarla sahibi, yaklaşık 20 metre derinliğinde ve 5 metre çapındaki obruğa ilişkin yetkililere bilgi verdi.

Ceylan, gazetecilere, damla sulama ekipmanlarını toplamak için 23 dekar büyüklüğündeki arazisine geldiğinde bir kısmının eksik olduğunu fark ettiğini söyledi.

Tarlaya girdiğinde obruğu görüp korktuğunu belirten Ceylan, "Tarım ve Orman Bakanlığı yetkililerine bilgi verdik. DSİ'den yetkililer geldi. Ayçiçeği biçim dönemi de geldi. Fark etmeseydik biçerdöveri bile içine çekebilirdi. Mahallemizde ilk kez obruk oluştu. Çevresini hasat ettikten sonra bu obruğu toprakla doldurmayı planlıyoruz." diye konuştu.

Tarlada incelemede bulunan İl Tarım ve Orman Müdürü Ender Muhammed Gümüş ise bunun, Eskişehir'de bilinen üçüncü obruk olduğunu bildirdi.

Çiftçilerin her yıl çok sulama isteyen ürünler ektiğini anlatan Gümüş, şunları kaydetti:

"Tarım ve Orman Bakanımız İbrahim Yumaklı, planlı üretim desteğine ilişkin açıklama yaptı. Bundan sonra çok su isteyen bitkilerimizin ekilişlerini kontrollü yapacağız. Çiftçimizin de gelirinin düşmemesi için verdiğimiz destekler artırıldı. Ülke genelinde 11 ilde, 51 ilçe su kısıtı olan bölgeler. Eskişehir'deki 6 ilçe de bunlara dahil. Yer altındaki suyun hoyratça kullandığında sıkıntı oluşacak bu ilçelerde su kısıtı ve planlı üretim desteği verilecek. Planlı üretimle çiftçimiz daha çok kazanacak. Suyumuzu da idareli kullanacağız. Böylece obrukları daha fazla görmeyeceğiz."

Bir pancar tarlasının yanında, Mısırlı Yaylası mevkisinde merada oluşan obruk tarlada çalışan işçiler tarafından fark edildi.

Konuya ilişkin AA muhabirine açıklamalarda bulunan bölge sakinlerinden Mehmet Özata, olayla ilgili şunları söyledi:

"Karapınar Mısırlı Yaylası köyündenim. Bugün babamla görüşmüştük, koyunları otlatan çoban, bir yerin çöktüğünü söylemiş. Geldik baktık, gerçekten büyük bir çöküntü var. Diğer obruklardan çok farklı görünüyor. Durum bu."

Özata, bölgedeki obrukların fazlalığına da dikkat çekerek, "Bu bölgede çok fazla obruk var. Mısırlı civarında 6-7 tane obruk oluştu. Farklı çöküntüler oluyor. Ne olacağını bilmiyoruz, endişeliyiz." ifadelerini kullandı.

Obruğun meydana geldiği sırada pancar tarlasında çalışan işçi Nasir Ahmet ise olayı şöyle anlattı:

"Dün gece saat 02.30'da bir ses duydum. Sabah pancar tarlasına geldiğimde büyük bir çöküntü gördüm. Abimi aradım, durumu anlattım ve fotoğraf çektim. Çok korktuk, gece vana çevirmeye gelmiştim. Buradan motosikletle bile geçmeye korkuyorum. O ses uçak sesi gibiydi, meğer burası çökmüş."

Konya'nın Karapınar ilçesinde Ekmekçi Yaylası'nda yine bugün 6 metre derinliğinde, 25 metre çapında bir başka obruk oluşmuştu.

İlçeye bağlı Gaziosmanpaşa Mahallesi Sırnık Yaylası Avşar mevkisinde bir tarlada, 2 metre derinliğinde 20 metre çapında obruk meydana geldi.

Tarlada bulunan sulama kuyusunun da içinde yer aldığı alanda oluşan çökme sonrası vatandaşlar, Karapınar Zabıta Müdürlüğüne bilgi verdi.

İhbar üzerine olay yerine gelen zabıta ekipleri, Ş.T'ye ait olduğu belirtilen tarladaki obruğun çevresini güvenlik şeridiyle kapattı.

Olay geçtiğimiz yıl da aynı bölgede obruk oluşumu yaşanan Fatih Şık'a ait tarlada meydana geldi.

Tarla sahibi çiftçi Şık AA muhabirine, halen olayın şokunu yaşarken, "Bunun tecrübesi olmaz ama oluyormuş. Geçen sene de kullandığımız su böyle bulanmıştı. Tekrar olunca bir yer inmeye inecek mi, bir obruk olacak mı diyerek korktuk. Yani bunun tedirginliği vardı, nitekim şimdi yaşıyoruz, hala da şu an oluyor," dedi.

– Öyle bir gürültü indi ki…

Ziyaretine gelen arkadaşlarını konuk ettiği sırada tarladan garip sesler gelmeye başladığını ifade eden Şık, "Arabadan taş dökülür gibi sesler geliyordu, inşaat mı var ki dedik. Arkadaşıma, dünden beri sularda bir bulanma vardı, bu olan düpedüz dedik. O arada tarlaya bakıyoruz, şu aradan ses geliyor, şuradan derken o an daha da büyük bir şekilde suyun dışına fışkırdığını gördük. Öyle bir gürültü indi ki aynı zamanda su yukarı çıktı. Halen de devam etmekte" dedi.

Geçen yıl ki yaşadığı korkuyu bir kez daha yaşadığını aktaran Şık, "Bu seneki daha farklı, niye çünkü daha büyük. En azından akşamdan bu saate iki saati buldu. Şu an olan toprağın inmesi ve aynı zamanda bize verdiği büyük korku. Şu anki yaşadığımız bu, içimizdeki, ekmek yediğimiz yer olunca biraz daha hüznü fazla. Rızkım burada, çoluk çocuklarımın nasibi burada diyerekten bu topraklara sarılıyoruz. Halen acısı var şu an. Şu anki durum gerçekten korkutucu, ürpertici, bu geceyi nasıl geçireceğim diye tedirginim. Yalana gerek yok, buradan ekmek yiyoruz, yattığım yer, yuvam burası ama korkuyor muyum, korkuyorum. Bu gece nasıl geçecek acaba, bu obruk ne kadar devam edecek, ilerleyecek mi, eve mi tepki yapacak, hayvana mı tepki yapacak? Ya da bir zarar mı verecek bilmiyorum, şu an bir tedirginlik var ama bu gece nasıl geçer Allah bilir" diye konuştu.

Olaya tanık olan Fatih Şık'ı ziyarete gelen misafiri Yunus Uslu da, şunları anlattı:

"Sohbet ederken, arka taraftan pancar tarlası olan yerden ses gelmeye başladı. Bu arada arkadaşlarla kendi kendimize konuşmaya başladık, acaba köyde bir inşaat mı var ya da böyle taş yıktırıp da güpürtülü bir ses geldiği için inşaattan şüphelendik. Bu arada yarım saat, kırk beş dakika geçti ama sesler ara ara 10 dakika, 5 dakika arayla devam etti. Biz inşaat diye hiç galeye almadık. Bu arada Fatih arkadaşımız yanımıza geldi, inşaat nerede, ses geliyor, kim ne yaptırıyor gibisinden konuşurken, inşaat yok dedi. Bugün de bizim sularımız bulandı, ben de opandan şüpheleniyorum, acaba opan (yerel dilde obruk) olabilir mi derken bir anda yönümüzü tarlaya doğru çevirdik. Büyük bir güpürtü ile suyun yukarıya doğru fışkırdığını gördük. Tabii ki ondan sonra tedirgin bir halde izlemeye devam ettik. Bu şekilde aşağı yukarı 2 saattir devam ediyor, aynı şiddetle. Biraz bir 5-10 dakika duruyor, yanlardan veya tabana nasıl göçüyorsa ses geliyor."

Belediyeden yapılan açıklamaya göre, Obruk Mahallesi'ni ziyaret eden Çolakbayrakdar, pilav şenliğinde vatandaşlarla bir araya gelmenin mutluluğunu yaşadıklarını ifade etti.

Vatandaşlar için çalışmaya devam ettiklerini anlatan Çolakbayrakdar, şunları kaydetti:

"Kocasinan'ın kırsal mahalle olan köylerimizde bu tur etkinlikler yapılıyor. Şehir dışından hatta yurt dışından buraya gelip, sılayırahim yapan vatandaşlarımız, vatan hasretlerini gidermek için buradalar. Bizler de hemşehrilerimizle bir arada olmanın mutluluğunu ve keyfini yaşıyoruz."

Pilav şenliğine katılan Özvatan Belediye Başkanı Halit Demir ise nezih bir ortamda bulunmaktan mutluluk duyduğunu belirtti.

Hacı Neşeli, Dalamaz mevkisindeki mısır tarlasında obruk oluştuğunu fark etti.

Çapı yaklaşık 3 metre, derinliği ise 4 metreyi bulan obruğu görünce tedirgin olan Neşeli, durumu muhtara bildirdi.

İhbar üzerine İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve AFAD ekipleri, bölgeye gelerek incelemelerde bulundu.

Ekipler, obruğun etrafına güvenlik şeridi çekti.

Küçük Bece mevkisindeki obruğa köpeğin düştüğü ihbarı üzerine itfaiye ekipleri çalışma başlattı.

Kurdukları düzenekle obruğa inen itfaiye ekipleri yoğun ve zorlu çalışmanın ardından mahsur kalan köpeği kurtardı.

Köy sakinlerinden Hüseyin Terzioğlu, "Bizim yeğenin köpeği buraya obruğa düşmüş. Yeğenim babası ve tarla sahibi İbrahim Karacan, itfaiyeye haber vermiş." dedi.

Köpeğin sahibi Emre Aksöz, "Sulama yaparken köpeğim geziyordu, Buradaki obruğun içinden kuşlar kalktı. Kuşlar uçarken köpeğim onları kovalamak için geldi, çukuru görmemiş ve içine düştü. Babamı aradım, 112'yi aradım. İtfaiye geldi. Şimdi de kurtarıyorlar. Çok teşekkür ediyoruz." diye konuştu.

Köpek kurtarıldıktan sonra itfaiye ekipleri tarafından sahibine teslim edildi.

Çumra Sulaması Ana iletim kanalı olan Apa Alemdar İsale Kanalı'nın 18. kilometresinde, tarihi Kısıkyayla regülatörünün yakınlarında yeni bir obruk daha meydana geldi.

Yetkililerden edinilen bilgiye göre, çökme sonucu kanalda oluşan obruğun çapının 5, derinliğinin ise 15 metre olduğu öğrenildi.

Jandarma ekipleri bölgede güvenlik önlemi aldı.

Türkiye'nin hububat üretim merkezi Konya Ovası'nda, iklim değişikliği, kuraklık ve kontrolsüz yer altı su kullanımıyla her geçen gün sayıları artan obruklar, tedirginliği artırıyor.

Karapınar ilçesinde tarla ve yerleşim yerlerinde sıklıkla görülmeye başlanan obruklar, Konya Ovası'nın kuzeyindeki Sarayönü, Kadınhanı ve Cihanbeyli çevresinde de oluşmaya başladı.

– Obruk içinde obruk oluşumu gözleniyor

Konya Teknik Üniversitesi Obruk Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Fetullah Arık, obrukların oluştuğu yer altı yapısının en iyi İnsuyu Mahallesi'ndeki vadide gözlenebildiğini söyledi.

Burada yer altındaki kayaç yapısının mağaraların ve geniş boşlukların örtü altındaki yapı hakkında bilgi verdiğini anlatan Arık, bölge yakınında Uzuncayayla mevkisinde binlerce yıl önce ana kaya üzerinde oluşan obrukta incelemelerde bulunduklarını aktardı.

Arık, yapının yayvan görüntü içinde olduğunu belirterek, şöyle konuştu:

"İnsuyu formasyonu (Adını mahalleden alan, kayaç yapısının isimlendirilmesi) içinde çökme şeklinde oluşmuş Uzuncayayla Obruğunu görüyoruz. Obruğun yaklaşık 100 metreye 100 metrelik bir dairesel görüntüsü var. Tabii oldukça eski bir obruk. Alttaki boşluğun çökmesi sonucunda oluşmuş. Obruk tabanında biraz daha düşük çaplı yeni bir çökmenin başlangıcı da var. Alttaki boşlukları da gözleyebiliyoruz. Çökmeye devam ediyor. Zaten obruklar ilk oluştukları zaman keskin kenarlı dik çukurluklar şeklinde oluşurlar. Zamanla da yayvan bir görüntü alır. Bu obrukta güncel olarak da yeni bir çökmenin başlangıcını tespit etmiş olduk."

– Konya Ovası'nda bu yıl 20'den fazla obruk oluştu

Konya Kapalı Havzası'nda çok sayıda obruğun literatüre kaydedildiğini vurgulayan Arık, "Öncelikle Karaman bölgesinde başlayan obruklar var. Daha sonra Konya Karapınar ve Hotamış bölgesinde oluşan obruklar var. Tabii yer yarıklarıyla paralel bir şekilde çökmeler de oluştu. Geçtiğimiz nisan ve mayıs aylarında da Çarşamba Kanalı obruklarıyla Konya Ovası'nda bu yıl 20'nin üzerinde çökme yapısından söz edebiliyoruz." dedi.

– "Tuz Gölü'ne doğru giden hat boyunca da obrukların oluştuğunu görüyoruz"

Cihanbeyli ilçesinin İnsuyu Mahallesi'ndeki mağaraların örtü altındaki yapı hakkında bilgiler verdiğine dikkati çeken Arık, şunları kaydetti:

"Karapınar bölgesi son yıllarda örtü içinde oluşan obruklarla gündemde. Ancak bu havza içinde tipik İnsuyu formasyonun yayılım gösterdiği bütün alanlarda obruklar oluşuyor. Yoğunluk Karapınar bölgesinde ancak azımsanmayacak derecede bu bölgelerde de obrukların oluştuğunu görüyoruz. Konya'nın kuzeyinde de maalesef artık obruk görülüyor. Geçtiğimiz yıl Sarayönü ve Kadınhanı'nın farklı noktalarında oluşan obruklar vardı. Cihanbeyli İnsuyu bölgesinden Tuz Gölü'ne doğru giden hat boyunca da obrukların oluştuğunu görüyoruz."

– Yağışın azlığı kadar fazlası da obruk oluşumunu tetikliyor

Arık, obruk oluşumunda temel faktörlerin kayacın çözünebilmesi ve suyun etkisi olduğuna işaret ederek, "Ancak yağışların fazla miktarda olması, bir anda aşırı yağışların gerçekleşmesi, zemine aşırı su girişi şeklinde özetleyebileceğimiz bir olay. Bu altta çökmeye hazır bir yapı varsa, onu hızlandıran bir faktör. İklim değişikliği ve kuraklığın olumsuz neticelerinden birisi, ani iklim olayları. Uzun süre kuraklık, uzun süre yağışlı dönem ya da ani hızlı yağışlar, bu hızlı yağışlar gerçekleştiğinde üstteki gevşek malzemeden süzülen su, alttaki karstik sistemle birleşirse o durumda çökmeleri de oluşturabiliyor." ifadelerini kullandı.

Çumra Sulaması ana iletim kanalı olan Apa Alemdar İsale Kanalı'nın (Çarşamba Kanalı) 18. kilometresinde tarihi Kısıkyayla Regülatörü'nün taş ayağının kenarında 22 Mayıs'ta oluşan obruk nedeniyle kanalda suyun akışı kesildi.

Oluşum anı cep telefonu kamerasıyla görüntülenen dev çukuru kapatmak için DSİ ekipleri, proje çalışması başlattı.

İş makineleriyle büyük kayalarla doldurulan yere, kil ve çakıl başta olmak üzere onlarca kamyon malzeme getirildi.

Obruğun kapatılmasıyla kanala tekrar su verilmeye başlandı.

– Tekniğine uygun doldurma yapılmayan obruklar tehlikeli

Konya Teknik Üniversitesi Obruk Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Fetullah Arık, Konya Kapalı Havzası'nda binlerce büyüklü küçüklü obruk olduğunu anımsattı.

Obrukların doldurulması ve kapatılmasıyla ilgili bugüne kadar doğru bir mühendislik çalışmasının yapılmadığını anlatan Arık, "Özellikle vatandaşların kendi imkanlarıyla arazi malzemesiyle doldurduğu obruklar güvenli değil. Zira tekniğine uygun şekilde doldurulmadıklarından daha sonradan yeniden çökebiliyorlar ki havza içinde çok sayıda obrukta bunu gözlemledik." dedi.

– Obrukları kapatmak için çeşitli mühendislik yöntemleri var

Arık, obruklara yönelik iyileştirme çalışmalarından örnekler vererek, şöyle konuştu:

"Dereceli malzemeyle doldurma, derin karıştırmalı enjeksiyon yöntemleri ya da doğrudan yutma deliğine enjeksiyon yapılarak da mühendislik çözümleri üretilebiliyor. Nihayetinde yer altında obruğun tabanında kaçma deliği ya da yutak dediğimiz malzemenin gittiği bir bölge var. Bu bölgenin tıkanması önemli çünkü altta büyük bir karstik sistem var. Bunun tamamını doldurma şansımız yok. Sadece o obrukla ilgili bir iyileştirme yapılması lazım. Mühendislik çözümlerinin tamamı o obruğa özeldir. Yani bir obrukta uygulanan çözüm, diğerine tıpatıp uygulanamayabilir. Orada detaylı mühendislik çalışmasının yapılıp ondan sonra çözümünün üretilmesi gerekiyor."

– "Bölgede toplamda 20'nin üzerinde farklı çöküntü yapısı meydana geldi"

Çarşamba Kanalı üzerindeki obrukların karstik boşluklara malzemenin hareket etmesi sonucunda oluştuğunu vurgulayan Arık, "Kanalın içinde tabii kaplamanın olduğu yerde özellikle uzun süreli kurak dönemde ince çatlaklar, yarıklar genişlemiş, Apa Barajı'ndan sulama için su verildiğinde yoğun bir şekilde su hareket ederek yer altına obrukları oluşturmuş. Gökhüyük'ten başlayarak Balçıkhisar, Doğanlı, Kısıkyayla ve güneyde Dineksaray'da olmak üzere toplamda 20'nin üzerinde farklı çöküntü yapısı meydana geldi." ifadelerini kullandı.

– "Yutma deliğine büyük kaya blokları atılıyor"

Arık, Kısıkyayla Regülatörü'nün taş ayağının kenarındaki obruğun DSİ'nin mühendislik çalışmasıyla kapatıldığını belirterek, şunları kaydetti:

"Bölgede daha sonra yaptığımız incelemelerde DSİ'nin iyileştirme çalışması yaptığını gördük. Önce yutma deliğine büyük kaya blokları atılıyor. Kapanma sağlandıktan sonra daha ince malzemeyle dolgulanıyor, araya killi malzemeler koyuluyor. Sonra giderek incelen malzemeyle en üste de kil dolguyla geçirimsizlik sağlanıyor. Geçirimsizliğin sağlandığını artık oradan suyun kaçmadığını gözlemledik. Bu da bölgede mühendislik anlamında proje geliştirerek yapılan ilk çalışma olarak kayıtlara geçmiş oldu."