Sarıağıl Mahallesi Muhtarı Mehmet Ali Dikmenlioğlu, bölgelerinde üzüm yetiştiriciliğinin çok geliştiğini, sonbahar aylarında bağ bozumunun akabinde pekmez yapmaya çalıştıklarını söyledi.

Son dönemde pekmez toprağını temin etmede zorlandıklarını dile getiren Dikmenlioğlu, "Pekmezin olmazsa olmazlarından olan pekmez toprağı, pekmezi tamamen konsantre ederek kıvama gelmesini sağlıyor. Bu nedenle pekmez yapımında çok önemlidir." ifadesini kullandı.

Kapadokya Geleneksel Bağcılığı ve Yerli Üzümlerini Koruma Yaşatma Derneği Başkanı Hacer Özkaya, AA muhabirine, Kapadokya'nın başta Nevşehir olmak üzere Aksaray'a kadar yayılan bir bölge olduğunu söyledi.

Aksaray'ın Güzelyurt ilçesinde bulunan bağlardan da hasat yapıldığını aktaran Özkaya, dernek üyesi 15 üreticiden alınan üzümlerin işlendiğini dile getirdi.

Bölgede yetişen yerli üzümleri korumak, ekonomiye kazandırmak ve yetiştiricileri de desteklemek istediklerini belirten Özkaya, şunları kaydetti:

"Yetiştiricilerimizle görüşmeler yaparak her üzümden değişik pekmezler yaptık. Şu anda 5 pekmez çeşidimiz var. Kavanozlarda satışa hazır hale getirdik. Üzüm çeşitlerinden ayrı ayrı pekmezler yaptık. Kalecik Karası, Keten Gömlek, Taş ve karışık üzümlerden pekmezlerimiz var. Güneşte bekleterek hazırladığımız, bu bölgeye has kaynatılmadan yapılan pekmezimiz var. Sadece pekmez değil, sirke, üzüm suyu yapıyor, yaprağını kullanıyoruz. Öncelikle Almanya'ya gönderdik. Hollanda, Danimarka ve İtalya'dan da siparişlerimizi aldık. Buralara ürünlerimizi göndereceğiz."

Özkaya, yurt dışında yaptıkları görüşmeler sonrası anlaştıkları firmalar sayesinde ürünleri yurt dışına gönderdiklerini anlattı.

– Toprak yapısı ve iklim özelliği lezzet veriyor

Dernek üyesi ve Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Turgut Cabaroğlu ise derneğin, bu kadim topraklardaki endemik üzüm çeşitlerini korumayı ve yaşatmayı amaçladığını söyledi.

Bu coğrafyanın en önemli özelliğinin toprak yapısı ve iklim özellikleri olduğunu vurgulayan Cabaroğlu, "Kapadokya bölgesi volkanik topraklar barındırıyor. Bu topraklar, mineral yapısı ve suyu çok iyi süzmesiyle ön plana çıkıyor. Bu bölgenin bağcılık için çok önemli bir mikroklima durumu var. Üzümlerimizin genlerini korumak için bu coğrafya çok önemli. Bizim amacımız, bu bölgeye has üzümleri aşılama yapmadan gen kaynağını koruyarak sonraki nesillere aktarabilmek." diye konuştu.

– Bölgede çok yönlü kullanıldığı için "cennet meyvesi" olarak anılıyor

Cabaroğlu, üzüme bölgede "cennet meyvesi" denildiğini belirterek, şöyle konuştu:

"Kışın kütüğünü yakmış ısınmış, yaprağından sarma yapmış, yeşil zamanında koruk yapmış ekşisine koymuş, üzümünü yemiş, pekmez yapmış ve sirkesini üretmiş. Üzümün temelinden 33 gıda üretiliyor, mutfağa yansıyan yanıyla 280'e yakın ürün elde ediliyor. Yani üzüm her derde deva gibi. O kadar çok yönlü kullanılmış ki o yüzden cennet meyvesi olarak adlandırılmış. Avrupa'da doğal hayatı korumaya ve doğal ürünleri korumaya yönelik son yıllarda ciddi bir pazar oluştu. Bundan kendimize düşen payı almamız gerekiyor."

İlçenin en önemli geçim kaynağı olan, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 2016 yılında tescillenen "karaevrek" ile rengi, aroması ve lezzetiyle ön plana çıkan "parmak" üzümün hasadına başlandı.

Sabahın erken saatlerinde kadınlar tarafından bağdan toplanan üzümler, traktörlere konularak evlere taşınıyor. Yıkanan üzümler, çuvallara dolduruluyor ve geleneksel yöntemle kadınlar tarafından ayakla eziliyor.

Bu yöntemle elde edilen üzüm suyu, ilçe merkezine yaklaşık 10 kilometre uzaklıktan getirilen ve "ağ toprağı" diye tabir edilen toprakla beraber kazanlarda odun ateşinde kaynatılıyor.

Soğuyana dek bekletildiği kazanlardan bez heybelere dökülen ve süzülmeye bırakılan üzüm suyundan şıra elde ediliyor.

Daha sonra tekrar kazanda kaynatılan şıra, kadınların bir hafta süren zahmetli mesaisinin ardından pekmeze dönüşüyor.

– "Bizi en çok yoran bakır leğen ve kazanların yıkanması"

Pekmez üreticisi kadınlardan Hidayet Solak, AA muhabirine, yaklaşık 20 yıldır pekmez kaynatarak aile bütçesine destek olduğunu söyledi.

Yaklaşık 5 ton üzümden 200 kilogram pekmez ürettiklerini belirten Solak, "2 çocuğum var, ikisi de okudu. Sattığımız pekmezden elde ettiğimiz gelir bize destek oldu. Böylelikle ek gelir elde etmiş oluyoruz." diye konuştu.

Solak, yapımı sırasında çok zahmet çektikleri pekmezin oluşum süreci hakkında da bilgiler vererek, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Pekmez işi bittikten sonra da bizi en çok yoran bakır leğen ve kazanların yıkanması. Pekmezin kaynatılması sürecinde bunlar odun ateşinde çok yandığı için is oluyor. Bunları yıkamak bize çok zor geliyor ve bir günümüzü alıyor. Onları tekrar pırıl pırıl edip kaldırmamız gerekiyor."

Solak, ilçede pekmez üretimi yapan kadınlara daha çok destek verilmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.

– "Doğal ürünlerimizi, kültürel değerlerimizi tanıtma gayretindeyiz"

İncesu Belediye Başkanı Mustafa İlmek, yaklaşık bir ay sürecek bağ buzumu ile vatandaşların pekmez üretmeye başladığını kaydetti.

Pekmez üretiminin ilçede yaygın olduğunu söyleyen İlmek, "Bu yıl yaklaşık 3 bin tonluk rekoltemiz var. 27 bin hektarlık alanda üretim yapıyoruz. Vatandaşlarımıza destek olmaya çalışıyoruz. Tesisimiz var. Orada üretim de yapıyoruz ama en kıymetlisi doğal ortamda, vatandaşlarımızın anam babam usulü yaptığı pekmez. Biz, Kayseri sınırlarına sıkışan değil, Türkiye'ye ve uluslararası alana hitap edecek pekmezi üretmeye ve milletin sofrasına sunmaya çalışıyoruz." dedi.

İncesu Kaymakamı Ömer Said Karakaş da İncesu pekmezinin her geçen gün tanınırlığının arttığını dile getirdi.

Kaymakamlık olarak ürünün tanıtımına katkı sunmaya çalıştıklarını vurgulayan Karakaş, Kayseri Valiliği ve İncesu Belediyesi işbirliğiyle pekmezin ihracata açılmasıyla ilçe ekonomisine katkı sağlamayı planladıklarını anlattı.

İlçede bir otelde düzenlenen üzüm tadım günü etkinliğinde konuşan Kapodakya Geleneksel Bağcılığı ve Yerli Üzümleri Yaşatma Derneği Başkanı Hacer Özkaya, gazetecilere, Güzelyurt ve çevresindeki bağlardan elde edilecek üzümlerden pekmez, sirke ve reçel gibi ürünler yaptıklarını söyledi.

Kapadokya bölgesi olarak tanınan bu çevrenin üzümlerinin çok önemli olduğunu belirten Özkaya, “Hasan Dağı zamanında bizim bölgemizi çok önemli kılmış. Çok güzel ve özel bir toprağımız var. Bu toprak bağlarımıza hastalık getirmiyor. Böylelikle bağlarımız çok uzun dönem kalabiliyor. Bölgede farkındalık oluşturabilmek adına böyle bir dernek kurduk. Ürettiğimiz ürünleri Avrupa’nın 7 ülkesine göndereceğiz. Siparişlerimizi almaya başladık.” diye konuştu.

Konuşmaların ardından toplantıya katılanlar, üzüm tadımı yaptı.