Prof. Dr. Suat Kolukırık, Romanların yaşam koşullarını iyileştirmek ve sosyoekonomik refah seviyelerini yükseltmek için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından hayata geçirilen, "Roman Vatandaşlara Yönelik Strateji Belgesi ve 1. Aşama Eylem Planı" ile ilgili AA muhabirine açıklamalarda bulundu.

Türkiye'de kimlik tartışmalarının gündemde olduğu dönemde Romanlarla ilgili doktora tezi hazırladığını belirten Kolukırık, "1980 sonrası küresel sistemde yaşanan değişimler farklı grupları toplumsal tartışmaların merkezi haline getiriyordu. Ben de sosyolog olarak sosyal içermeyi, toplumsal bütünleşmeyi düşünerek ve katılımcı demokrasiyi öncelemem nedeniyle Romanlarla ilgili bir çalışma yapmanın son derece önemli olduğunu düşündüm." diye konuştu.

Kolukırık, Romanların refahı, kalkınması, sosyal sisteme sunacağı katkılar gibi olguların, ülkenin kalkınmasında ve insan kaynağının daha rantabl kullanılmasında son derece önemli olduğu için bu konuda çalışmalar yürüttüğünü dile getirdi.

– "2000'li yıllardan sonra Türkiye'de Roman farkındalığı oluştu"

Romanlarla ilgili çeşitli yıllarda yürütülen çalışmalarda görev aldığını anlatan Kolukırık, 2023-2030 yıllarını kapsayan "Roman Vatandaşlara Yönelik Strateji Belgesi ve 1. Aşama Eylem Planı" için de Bakanlıkta görevlendirildiğini belirtti.

Türkiye'deki Romanlarla ilgili farkındalığın 2000'li yıllardan sonra oluştuğunu ve politikalarda ciddi şekilde değişikliğe gidildiğini aktaran Prof. Dr. Suat Kolukırık, şöyle konuştu:

"Bu değişimlerde bizim de katkılarımız oldu, sivil toplum kuruluşlarının da destek verdiğini gördük. Romanlara yönelik ön yargılar, kanunlarda, yasalarda yer alan aşağılayıcı birtakım ifadeler kaldırıldı. 2009'a gelinceye kadar birtakım yasal düzenlemeler yapıldı. Sonrasında Kocaeli Büyükşehir Belediyesi öncülüğünde Roman sivil toplum kuruluşları ile bir araya geldik ve 'bu işi artık bir strateji belgesi haline getirelim' dedik. 2014 yılında yaptığımız taslak eylem planını Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile paylaştık ve 2016-2021 yıllarını kapsayan strateji eylem planını ortaya koyduk."

Prof. Dr. Suat Kolukırık, Roman vatandaşların hayatına dokunmak için onların yaşadığı mahalleleri görmek gerektiğine işaret ederek, Romanların yoğun yaşadığı 25 il başta olmak üzere ülke genelinde çalışmalar yürüttüklerini bildirdi.

Kolukırık, "Roman mahalleler, kentsel yapılar içerisinde kalmış bir sürü sosyal sorun barındırıyor. Ciddi şekilde eğitim, istihdam, barınma ve sağlık ve kamusal hizmetlere erişim noktasında Roman nüfusumuzun ne yazık ki birtakım sorunları var. Bu durum sosyal dışlamaya yol açtığından bu sorunlarla baş etmek gerekiyordu. 6 başlık altında Roman Vatandaşlara Yönelik Strateji Belgesi ve 1. Aşama Eylem Planı hayata geçirildi." bilgisini verdi.

Bazı Roman mahallelerinde uyuşturucu kullanımının yaygın olduğunu aktaran Kolukırık, şöyle konuştu:

"Uyuşturucu kullanımının yaygın olduğu mahallelerde özellikle suça yatkınlığın pekiştirildiği, dışarıdan birtakım mekanizmaların çalıştığı bir süreç var. Sosyal rol ve modeller uygun olmadığında bu gruplar, sosyal dışlanma ve kendilerini izole edip toplumsal katılımda birtakım eksikliklerin ortaya çıkmış olduğu bir durumla karşı karşıya kalıyor. Strateji belgesi bu noktada 'Roman nüfusun potansiyelini nasıl ortaya çıkarabiliriz ve hep birlikte daha iyi nasıl yaşayabiliriz'in çabasıdır.

Roman Vatandaşlara Yönelik Strateji Belgesi ve 1. Aşama Eylem Planı sayesinde Romanlara yönelik atılan adımlarda çok ciddi ilerleme kaydedildi. Özellikle Roman vatandaşların yoğun yaşadığı 25 ilde yürütülen çalışmalarla, konut sorununu çözmeye ve kadın istihdamının artırılmasına yönelik projeler ile çocukların özellikle eğitim ve okulda kalma süreçlerine ilişkin ciddi artırımlar oldu."

Strateji belgesi ve eylem planı kapsamında ekiplerin hane ziyaretleri yaparak, ailelerin sorunlarını bizzat dinlediğini ve çözüm ürettiğini anlatan Kolukırık, bugüne kadar 8 bin aileye konut desteği verildiğini bildirdi.

Kolukırık, Romanlara yönelik atılan adımların Roman vatandaşlar ve toplum tarafından benimsenmiş olmasının son derece önem arz ettiğini sözlerine ekledi.

Hükümet, Roman vatandaşların kamu hizmetlerinden en iyi şekilde yararlanabilmesi için eğitim, sağlık, istihdam, barınma, sosyal hizmet ve sosyal yardım gibi alanlarda yürütülen çalışmalarla sosyoekonomik refah seviyelerinin yükseltilmesi ve sosyal uyumlarının güçlendirilmesi yolunda çalışmalar hayata geçiriyor.

Bu kapsamda, Bakanlığın yürütücüsü olduğu "Roman Vatandaşlara Yönelik Strateji Belgesi ve 1. Aşama Eylem Planı" ile ilgili genelge, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla 21 Ocak 2023'te Resmi Gazete'de yayımlandı.

Romanlar, eylem planı kapsamında kamu hizmetlerinden en iyi şekilde yararlanabilmeleri için eğitim, sağlık, istihdam, barınma, sosyal hizmet ve sosyal yardım gibi alanlarda ilçe ve mahalle bazlı yürütülen çalışmalardan memnuniyet duyduklarını belirtiyor.

– "2009'dan önce ve sonra Roman politikasına bakmak lazım"

Roman Müzisyen Sanatçı Yetiştirme ve Geliştirme Derneği Başkanı Tahsin Kurt, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinesinde Roman vatandaşlara yönelik çalışmalar yürüttüklerini söyledi.

İstanbul'un Fatih ilçesinde mobil Sosyal Hizmet Merkezler (SHM) kurarak Romanların yoğun yaşadığı 3 mahallede 903 haneye ihtiyaçlarına yönelik hizmet götürdüklerini anlatan Kurt, Kandıralı Güzel Sanatlar Lisesi, Fatih Belediyesinin açtığı müzik okulu ve kendi dernekleri bünyesinde müzik alanında öğrenci yetiştirdiklerini ifade etti.

Maddi imkansızlıktan dolayı çocuklarını okula göndermeyip çalıştıran aileler bulunduğunu, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının verdiği destek sayesinde bunun önüne geçtiklerini dile getiren Kurt, şöyle konuştu:

"Bu ailelere Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) ödemesi bağlayıp bu çocukları okula gönderdik. Fatih Belediyesi ile evlerinin onarımını yaptık. Roman mahallesinin ortasında bilgi evleri açtık. Ayrıca spor merkezleri, kütüphaneler yaptık. 2009'dan önce ve sonra Roman politikasına bakmak lazım. Sayın Cumhurbaşkanı'mızın Roman açılımından sonra bizlere verdiği önem ve destek çok büyük. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığımızın Romanların direkt ulaşabileceği imkanları sağlaması çok değerli. Romanlar artık ön planda olup derdini mülki amirlere anlatabiliyor. Kaymakamlık bünyesinde sağlıkla nüfusla ilgili sorunlar çözülüyor."

– "İl ve ilçelerde gençlik buluşmaları yapıyoruz"

Edirne İstanbul Havsalılar Kültür ve Dayanışma Derneği Başkanı Cihan Kaba da Zeytinburnu ilçesi başta olmak üzere İstanbul genelinde çalışmalar yaptıklarını söyledi.

Sundukları hizmetlerin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca desteklendiğini belirten Kaba, Roman vatandaşlara yönelik hayata geçirilen strateji ve eylem planındaki hizmetlerin yüzde 70'nin halihazırda uygulandığını dile getirdi.

Kendilerinin de sahada olduklarını aktaran Kaba, İstanbul'da Romanların yoğunlukta yaşadığı ilçelerde yaşlılara yönelik mobil araçlarla sağlık taramaları yaptıklarını, gençlerle bir araya gelip sorunlara çözüm ürettiklerini ifade etti.

Türkiye Romanlar Konfederasyonu Gençlik Kolları Başkanı Volkan Ersoy ise Türkiye'de Romanların yoğun olarak yaşadığı illerde hem yerel hem de ulusal düzeyde çalışmalar yaptıklarını aktardı.

Ersoy, Romanların sorunlarını ele alarak, ilgili kamu kurumu ile çözüm ürettiklerini anlatarak, şöyle devam etti:

"Sahadaki çalışmalarla sorunların tespiti aşamasında çalışmalar yapıyoruz. Türkiye'deki tüm gençlerimizle eğitimli gençlerimizle temaslar kurup çeşitli buluşmalar yapıp Romanların sorunlarını görüşüyoruz. Bu sorunlara politikalar üretme anlamında Bakanlıklarımızla dirsek teması kurarak bu sorunların çözümüne ilişkin çalışmalar gerçekleştiriyoruz. İl ve ilçelerde gençlik buluşmaları yapıyoruz. Diyanet İşleri Başkanlığı ile 'Dualarda Buluşuyoruz' programları gerçekleştirdik. Biz koordine Bakanlığımız olan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının hayata geçirdiği strateji ve eylem planının ilk aşamadan beri içerisinde yer alıyoruz. Cumhurbaşkanı'mızın talimatıyla Roman politikası oluşturuldu. Roman sorunlarının çözümleri hedefleniyor. Biz de bu konuda çalışmalarımızı sürdürüyoruz."

– "Önceden lise mezunu yoktu şimdi üniversite mezunu gençlerimiz var"

Çanakkale Roman Dernekleri Federasyonu Başkanı Şahin Şenoklar da Roman halkının sorunlarının devletin çalışmaları sayesinde minimum düzeye geldiğini söyledi.

Roman açılımına kadar insanların Roman olduğunu söyleyemediğini ama Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan sayesinde artık söz sahibi olduklarını dile getiren Şenoklar, "Bizim en büyük sıkıntımız işimizin olmaması, ikametgahımızın olmaması ve çocuklarımızın doğru düzgün eğitim görememesiydi. Cumhurbaşkanı'mız bu konuya çok ağırlık verdi yerleşik düzene geçirdi, ikametgah sahibi yaptı. Çocuklarımız çok güzel eğitim alıyor. Önceden lise mezunu gencimiz yoktu şimdi üniversite mezunu gençlerimiz var." diye konuştu.

Şenoklar, var olan sorunların çözümüne yönelik de Bakanlıkla sürekli diyalog halinde olduklarını dile getirdi.