Oxford Sözlüğü, 6 aday sözcük arasından 37 binden fazla kişinin katılımıyla yılın kelimesini olarak "beyin çürümesi"ni (Brain rot) seçti.

Prof. Dr. Hastürk, sosyal medyayı eğlencelik ve gereksiz kullanma ile beyni uyuşturan içeriklerin sonsuza kadar kaydırılarak izlenmesini ifade eden "beyin çürümesi"ne dair merak edilenleri AA muhabirine anlattı.

"Beyin çürümesi" kavramının ilk duyulduğunda ürkütücü bir ifade olarak algılanmaması gerektiğini, bunun sadece bir tanımlama olduğunu vurgulayan Hastürk, "Sosyal medyanın kronik olarak kullanılmasından sonra insanın entelektüel fonksiyonlarının bozulması, hafıza bozuklukları, sosyal yaşamdan kopması ve buna bağlı olarak da izolasyonla depresif bir tablonun gelişmesi bu tanımı ön plana almıştır." dedi.

– Temel belirti sürekli telefonla yaşamak

Sosyal medyanın amacı dışında kullanılması sonucu başta milyonlarca video olmak üzere beynin çöplerle dolup, zarar gördüğüne dikkati çeken Hastürk, şu bilgileri paylaştı:

"Beyin çürümesi, sürekli kaydırma hareketiyle birlikte sosyal medyanın anormal kullanımı sonucu entelektüel fonksiyonların ve insan ilişkilerinin gerilemesine bağlı olarak gelişen genel bir tablonun popüler ismidir. Bu bir tanı olmamakla birlikte bazı davranışlar 'beyin çürümesi' yönünden belirti vermektedir. Aslında bu belki çoğumuzda olmaktadır. Örneğin, sürekli telefonla yaşamak, gözümüzü telefondan ayırmamak, sürekli bir bildirim kontrolü, sosyal medyayı insan ve sosyal ilişkilerimizden ve hobilerimizden önde tutmak, 'beyin çürümesi'ne yönelik belirtilerdir. Sosyal medyanın vazgeçilmezliği düşünüldüğü zaman bu durum aslında birçok kişide görülmektedir."

– Kişilik gelişimini olumsuz etkiliyor

Prof. Dr. Hastürk, "beyin çürümesi"nin tüm yaş gruplarını etkilediğini belirterek, şunları kaydetti:

"Özellikle Kovid-19 döneminden itibaren çocuk ve ergen yaş grubunu daha çok etkilemiştir. Bu da toplumların gelecek konusundaki kaygısını ön plana çıkarmıştır. ABD'de 2023 yılında yapılan araştırmalarda, özellikle 6-14 yaş grubunda sosyal medya ile telefon bağımlığının, pandemi öncesi ve sonrasına göre yüzde 40'tan yüzde 70'lere, ergenlerin çevrim içi bağımlılığının ise 9 saate kadar çıktığı tespit edilmiştir. Bu da gerçekten önemli bir noktadır. Bu yüzden 'beyin çürümesi'nden en çok etkilenen yaş grubu ergenlerdir. Tabii ergenlik dönemi karakter oturması açısından önemli bir dönemdir."

Batılı toplumların "beyin çürümesi"nin etkilerini en aza indirmek için birtakım önlemler almaya başladığını vurgulayan Hastürk, "Sosyal medyada anormal derecede gerçek dışı yaşamlar gerekli ve gereksiz videolar söz konusu. Ergenlik döneminde sosyal ilişkilerin arka plana atılması, ergenlik dönemindeki çocukların ekran önünde fazla zaman geçirmesi, akran ilişkilerini sürdürememesi ve ergenlik döneminde öğrenilmesi gereken sosyal ve duygusal benliğin oturtulmamasını öne çıkarıyor." dedi.

– Telefon kullanımına sınır getirilebilir

Ergenlik çağındaki çocukların ekran ve telefon bağımlılığının önüne geçilmesi için ailelere çağrıda bulunan Hastürk, şu tavsiyelerde bulundu:

"Ekran ve telefon bağımlılığını önlemek için bazı tedbirler ciddi olarak konuşulmalı. Örneğin, cep telefonu kullanımına 16 yaş sınırı getirilerek, telefonun ailelerce alınması, ekran süresi ve kullanım limiti getirilmesi, özellikle de aile yemekleri, arkadaş sohbetleri, ev veya okul ödevleri dışında uyku zamanlarında internetin kapatılması ciddi tedbirler olarak düşünülmektedir. 'Beyin çürümesi'ne karşı erişkinlerin rol model olması önemli. Örnek olabilmek için dengeli bir ekran kullanma süresi modumuzun olması gerekiyor. Bunun yanında hobileri, insan ilişkilerini ön plana çıkarmamız, yaşam alanlarında cihazsız alanlar ve zamanlar yaratılması gerekiyor."

Sağlık Bakanlığının tüm illerde başlattığı uygulama kapsamında açılan merkezde, beslenme, kronik hastalıklar, fiziksel aktivite, kanser erken teşhis, kanser tarama, ruh sağlığı ve çocuk gelişimi gibi birçok alanda farklı yaş gruplarından kişilere ücretsiz hizmet veriliyor.

Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinin ardından farklı şehirlerden Yozgat'a yerleşen ve depremin etkilerini üzerinden atamayan 130 çocuk da merkezde pisikososyal destek hizmeti aldı.

Merkezdeki çocuk gelişim uzmanlarınca kukla, kutu, nefes, öykü ve masal oyunları terapilerinin yanı sıra dikkat etkinlikleriyle de çocukların depremin olumsuz etkilerini atlatmaları için destek sağlanıyor.

– 820 kişiye hizmet verildi

Sağlıklı Hayat Merkezinde görevli Çocuk Gelişim Uzmanı Şeyma Örs, AA muhabirine, merkezde 0-18 yaş arası çocuklara danışmanlık hizmeti verdiğini söyledi.

Merkezde bu yıl 30'u depremzede çocuk olmak üzere 820 kişiye hizmet verdiklerini anlatan Örs, geçen yıl ise merkezden 100 depremzede çocuğun faydalandığını belirtti.

Bu yaş grubundaki çocuklara özellikle Kahramanmaraş merkezli depremler nedeniyle psikososyal destek hizmeti sunulduğunu dile getiren Örs, "Çocukların deprem kaygılarını ve korkularını yenmeleri için duygu regülasyonu ve oyun terapisi eğitimleri veriyoruz. Hem çocuklarla bireysel çalıştık hem de ailelere eğitim verdik. Depremzede aile ve çocuklarımız haricinde de dikkat eksikliği bozukluğu olan çocuklara da destek oluyoruz. Onlara dikkat egzersizlerini uyguluyoruz. Ailelere de danışmanlık hizmeti veriyoruz." diye konuştu.

Örs, sorunun kaynağını tespit edip, hem aileyle hem de çocukla çalışarak depremin olumsuz etkilerinin daha hızlı atlatılmasını sağladıklarını ifade etti.

– "Çocuğum korkularını yendi, eski haline döndü"

Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesinden depremin üçüncü günü ailesiyle Yozgat'ta geldiklerini aktaran 3 çocuk annesi Kader Yürek de 2 seneye yakın süredir sağlıklı hayat merkezinin hizmetlerinden faydalandıklarını söyledi.

Çocuklarının deprem kaygısı yaşadığı için çocuk gelişimi uzmanından psikososyal destek aldığını ifade eden Yürek, "3 çocuğum var, ikisi deprem korkusunu yendi. Önceleri tek başlarına bir şey yapamıyorlardı. Her şeyi bizimle yapıyorlardı. Buraya geldikten sonra evde tek kalmaya başladılar. Burada gerçekleştirdikleri etkinliklerle korkularını yendiler." dedi.

Yürek, depremin çocukların eğitimini de olumsuz etkilediğine değinerek, "Çocuğum uzmanımızdan destek alırken ben de kurum içinde psikoloğa gittim, orada destek gördüm. Depremden çıktığım için çok kötüydüm. Psikoloğumuz deprem korkumuzu yenmek ve çocuklarıma destek olmam için bana çok yardımcı oldu." ifadelerini kullandı.

Pazarcık'tan kardeşi ile Yozgat'a gelen depremzede Hatice Yürek ise oğlunun depremin etkilerinden kurtulması için 6 aydır sağlıklı hayat merkezinden destek aldığını anlatarak şunları kaydetti:

"Deprem dolayısıyla oğlum çok korktuğu için çocuk gelişim uzmanına getirdik. Çocuk gelişimcimiz oyunlar ve etkinliklerle oğlumun deprem korkusunu yenmesini sağladı. Çocuğum korkularını yendi, eski haline döndü."

Üniversiteden yapılan açıklamaya göre, Sağlık Bakanlığı, Türkiye Sağlıkta Kalite Sistemi (SKS) kapsamında sağlık kurum ve kuruluşlarında kaliteli hizmet sunumunun sağlanmasına yönelik hasta ve çalışan güvenliği ile hasta ve çalışan memnuniyetini esas alan sağlıkta kalite standartlarıyla bu standartların uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar doğrultusunda teşhis, tedavi ve rehabilitasyon hizmeti ile koruyucu sağlık hizmeti sunan kamu ve özel tüm sağlık kurumları denetleniyor.

Bu çerçevede Diş Hekimliği Fakültesi Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi, ilk denetlemede 88,12 puan alarak, sağlık turizmi belgesi almak için başvuru hakkı kazandı.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Rektör Prof. Dr. Hasan Uslu, bölgesel kalkınma odaklı bir yükseköğretim kurumu olan üniversitenin birçok alanda olduğu gibi sağlık alanında da daha kaliteli hizmet sunmayı sürdüreceklerini belirtti

Ankara İl Sağlık Müdürlüğü İzleme, Değerlendirme ve Denetim Birimi Sorumlusu Yetkin Gürvardar, başkent genelindeki sağlık merkezlerine yönelik yürüttükleri denetlemelere ilişkin, AA muhabirine açıklamalarda bulundu.

Denetim ekibinin 3 kişilik hekim, diş tabibi ve yardımcı sağlık personelinden oluştuğunu aktaran Gürvardar, ekiplerin olağan denetimlerin yanı sıra dilekçe, Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi (SABİM) ile Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi'ne (CİMER) yapılan başvurular için de mesai saati gözetmeksizin olağan dışı denetimler gerçekleştirdiğini ifade etti.

Gürvardar, şöyle devam etti:

"Eğer bir tesisin yapılan denetiminde uygunsuzluk ya da eksiklik tespit edilmemiş ise konu ilgili birimin uhdesine gönderilmekte ve denetim dosyasına kaldırılmaktadır. Bir uygunsuzluk ya da eksiklik tespiti olması halinde de yine müdürlüğümüz bünyesindeki Sağlık Hizmetleri Başkanlığının yürüttüğü, gerekli üst yöneticilerin, avukatların ve birim sorumlularının yer aldığı Müeyyide Değerlendirme Komisyonunda bu konular derinlemesine incelenmektedir. Gerektiği takdirde bilirkişi ile uzman görüşleri alınıp incelemeler yapıyoruz. Konular karara bağlandıktan sonra da ilgili paydaşlarla komisyon sonucunu paylaşmaktayız. Dosyaların bazen konu dahilinde SGK'ye, Bakanlığımıza ya da adli bir süreç var ise savcılığa intikal etmesini sağlıyoruz."

– 2023 yılında 2 bin 129 idari ve cezai işlem uygulandı

Sağlık Bakanlığınca, ülke genelinde faaliyet gösteren tüm sağlık tesislerine yönelik denetim işlemlerinin anlık olarak dijital ortamda gerçekleştirilmesi amacıyla hazırlanan Denetim ve İzleme Sistemi (Den-İz) üzerinden ekiplerin denetim süreçlerini yürüttüğünü anlatan Gürvardar, sistem ile idari yaptırım ve denetim sayılarının çevrim içi takip edilebildiğini söyledi.

Ankara'da özel, vakıf ve üniversite hastaneleri ile ayaktan tedavi hizmeti sunan merkezlere yönelik yapılan denetimler kapsamında uygulanan idari ve cezai işlemler hakkında da bilgi veren Gürvardar, şunları kaydetti:

"2023 yılında toplam 6 bin 801 denetim gerçekleştirmiş olup 2 bin 129 idari ve cezai yaptırım uygulanmıştır. Sağlık merkezlerine, 2024 yılı itibarıyla yapılan denetimlerde, 9'uncu aya kadar 5 bin 462 denetim yapılmış olup 894 idari ve cezai yaptırım mevcuttur. Ancak bunlar dışında 243 idari ve cezai yaptırım süreci de devam etmektedir.

Bu denetimler kapsamında, Ankara ilinde faaliyet gösteren 38 özel hastane, 4 vakıf üniversitesi hastanesi dahil olmak üzere ayaktan teşhis ve tedavi hizmeti sunan özel sağlık kuruluşlarına, tıp merkezleri, ağız ve diş sağlığı merkezlerine, hekim muayenelerine, gerek olağan gerek olağan dışı denetimlerimizi gerçekleştirerek, 2024 yılını eksiksiz bir şekilde tamamlamayı hedeflemekteyiz."

Pakistanlı Mirha ve Minal, Eylül 2023'te başlarından yapışık şekilde dünyaya geldi. Yaşadıkları ülkede evlatlarına tedavi imkanı bulamayan ailenin yardım çığlığına Türkiye kayıtsız kalmadı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, yapışık ikizleri ayırma operasyonlarıyla tanınan Londra'daki pediatrik beyin cerrahı Prof. Dr. Noor Ul Owase Jeelani'nin kendisine ulaşarak bebeklerin durumunu anlatması üzerine, siyam ikizlerinin tedavi için Türkiye'ye getirilmesi talimatını verdi.

Sağlık Bakanlığının yürüttüğü organizasyonla mayıs ayında Ankara'ya getirilerek Bilkent Şehir Hastanesinde tedavi altına alınan bebekler, operasyon için Londra'dan gelen Prof. Dr. Owase Jeelani, Bilkent Şehir Hastanesi pediatrik beyin cerrahı Doç. Dr. Harun Demirci; plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrah Doç. Dr. Hasan Murat Ergani'nin öncülüğündeki iki aşamalı operasyonla birbirinden ayrıldı.

İkizlere hayat veren operasyonun sonuncusu 19 Temmuz'da yapıldı. 14 saat süren ve 60 sağlık profesyonelinin yer aldığı bu ameliyatta ikizlerin yapışık olan baş bölgelerinden ayrılması başarıyla sağlandı.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu da geçen günlerde minik bebekleri ziyaret ederek, sağlık durumları hakkında bilgi aldı, aileye geçmiş olsun dileklerini iletti.

– "Bebeklerimizin şu anki hallerini görmek büyük bir mutluluk"

Sağlıklarına kavuşan ve şu an 11 aylık olan bebeklere ilişkin AA muhabirine açıklamalarda bulunan Bilkent Şehir Hastanesi Koordinatör Başhekimi Doç. Dr. Aziz Ahmet Surel, Prof. Dr. Owase Jeelani'nin, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile eşi Emine Erdoğan'ın himayesinde 2020'de İngiltere'ye gönderilen siyam ikizleri Derman ve Yiğit'in ayrılma ameliyatını gerçekleştirdiğini anımsattı.

Prof. Dr. Owase Jeelani'nin sonrasında ziyaret ettiği Bilkent Şehir Hastanesinin imkanlarının bu tip operasyonlara uygun olduğunu gördüğünü ve bu süreçte Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından da kabul edildiğini aktaran Surel, "Cumhurbaşkanımız, Prof. Dr. Owase Jeelani'ye bu ameliyatları Türkiye'de de yapmasından mutlu olacağını ifade etmişti. İşte bu süreç, 2020'deki davetin de icabeti aslında." dedi.

Bu yılın ilk aylarından itibaren Pakistanlı ikizlerle ilgili Bilkent Şehir Hastanesi tıbbi ekibi, Prof. Dr. Owase Jeelani ve ekibi ile Cumhurbaşkanlığının devamlı temas halinde olduğunu, bebeklerin tüm tıbbi süreçlerinin hastanede yürütüldüğünü anlatan Surel, "Bu operasyonla ciddi bir bilgi ve tecrübe aktarımı da oluştu. Ülkemizle, hastanemizle, tıbbi ekibimizle gurur duyuyoruz. Tüm ekibe, Prof. Dr. Owase Jeelani ve ekibine tek tek teşekkür ediyoruz. Bebeklerimizin ilk geldiği yapışık durumlarıyla şu anki yüzleri gülen, sağlıklı hallerini görmek kelimelerle ifade edilemeyecek kadar büyük bir mutluluk." diye konuştu.

– "İlk yaşlarını ayrı olarak kutlayacaklar"

Çocuk Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Namık Yaşar Özbek de operasyonun ciddi bir ekip çalışması olduğunu belirterek, şu bilgileri paylaştı:

"Bebeklerimiz birleşik yaşadıkları için oturma ve el hareketlerinde birtakım problemleri vardı. Ameliyat sonrası nörologlarımız, fizik tedavi uzmanlarımız, nörogelişimsel uzmanlarımız tarafından bu sıkıntılar çözüldü. Bebeklerimiz şu an çok iyi, ellerini, kollarını kullanmaya, baş kontrolünü sağlamaya başladılar. 10 gün sonra yaş günleri var, ilk yaş günlerini ayrı olarak kutlayacaklar."

– Önce "balonla doku genişletme" yapıldı

Bilkent Şehir Hastanesi Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi Kliniği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hasan Murat Ergani, operasyondan önce çok detaylı tıbbi planlama yapıldığını, sürecin kendileri için de heyecan ve mutluluk verici olduğunu söyledi.

Bebeklerde ayrılma işlemi sonrası doku eksikliği olmaması için önce "balonla doku genişletme" ameliyatı gerçekleştirildiğini anlatan Ergani, "İlk seansta kafalarına balon gibi zamanla şişirilen, dokuya zarar vermeyen ve dokunun genişlemesini sağlayan bir materyal yerleştirdik. Onları haftada bir şişirerek, dokunun artmasını sağladık. Bu yaklaşık 2 aylık bir süreçti." diye konuştu.

– "Bütün sağlık ekibi birbirimize baktık, unutulmaz bir andı"

Ergani, ardından beyin cerrahi ekibiyle ayrılmanın yapılacağı ikinci ameliyatın hazırlıklarının yürütüldüğünü söyleyerek, "Bebekleri ayırdığımızda beyinleri açık olacağı için beyni örtecek doku çok önemliydi. Herhangi bir sıkıntıda çocuklara zarar gelme ihtimali vardı ve bu nedenle çok detaylı planlandı. 19 Temmuz'daki ameliyatta çocukları ayırdığımızda dokuları paylaştıracak şekilde planlama yaptık." açıklamasında bulundu.

Ameliyat sonrası dolaşım problemi olmaması için bebeklerin dokuların üzerine yatmaması gerektiğini, bu nedenle ilk günler bebeklerin başında nöbetçi durduklarını dile getiren Ergani, "Bebeklerimizin şu an sağlıklı olduğunu görmek inanılmaz bir mutluluk. Başarıyla ayrıldıkları anda hekimlerimiz, bütün sağlık ekibi birbirimize baktık, o anda alkış koptu. Hayatta unutamayacağım anlardan biriydi." ifadelerini kullandı.

– 14 saatlik ameliyat süreci

Pediatrik beyin cerrahı Doç. Dr. Harun Demirci de ayrılma operasyonuna ilişkin, şunları kaydetti:

"Tüm planlama ve ön işlemlerin ardından en uzun olacak kısım, çocukların birbirinden ayrılacağı ameliyat günü geldi. Sabah 06.00'da bütün ekip hazırdı. 09.30'a kadar bebeklerin anesteziye konforlu şekilde hazırlanması sağlandı. Sonrasında 14 saatlik ameliyat süreci başladı, yavaş, ılımlı bir cerrahi planlandı. Çocukların beyin dokularının birbirinden ayrı olması gibi bir şansımız vardı. Çok iyi bir tempoyla, süreçle bebeklerin ayrılması sağlandı."

– "Başlangıçta ayrı olmaya alışamadılar, bir süre birlikte yatırdık"

Bebeklerin sol taraftan yapışık olmaları nedeniyle bu bölgeyi kullanamadığına işaret eden Demirci, ameliyat sonrası 6 haftalık bir fizik tedavi sürecinin yürütüldüğünü söyledi.

Doç. Dr. Demirci, şöyle devam etti:

"Bebeklerimiz başlarda ameliyat sonrası o ayrılmaya alışamadı. Birbirlerinden ayrı kaldıklarında huzurlu değillerdi, onun için ilk zamanlar yoğun bakımda bile aynı odaya koyduk, serviste de bir süre aynı yatakta yatırmak zorunda kaldık. Çünkü o teması istiyorlardı. Sonrasında ayrı olmaya alıştılar, sağlık durumları gayet iyi. 2-3 haftaya taburcu etmeyi planlıyoruz. Üç ay sonra kontrolleri olacak, bir süre bu kontrollerle beyin doku gelişimi, kemik gelişimlerine bakılacak. Her şeyin yolunda olacağını umuyoruz."

– "Hepimiz alkışlamaya başladık, bir yandan da ağlıyorduk"

Çocuk Hastanesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği Sorumlusu Uzman Dr. Sibel Saydam da bebeklerin ameliyat öncesindeki tomografi, MR gibi tetkikleri için de üç defa genel anestezi alması gerektiğine, bu uygulamanın oldukça zor olduğuna dikkati çekti.

Saydam, "Ameliyatta 11 kişilik bir anestezi ekibiydik, iki bebeği paylaştık. 14 saatlik ameliyat sürecinde herhangi bir komplikasyon süreci ihtimaline karşı gergindik. Ameliyat sırasında 'Ayrılma işlemi tamamlandı' denildiği an, unutulmaz bir andı. Hepimiz alkışlamaya başladık, bir yandan da ağlıyorduk. Ayrılan bebeklerimizin ameliyatları sonrasında iki ayrı odada devam etti, sonra sırayla yoğun bakıma bıraktık. Anlatılmaz bir duygu." şeklinde konuştu.

Pediatrik Beyin Cerrahi sorumlu hemşiresi Makbule Yiğit ise bebekler ve ailesine tüm anlarda destek olmak için ellerinden geleni yaptıklarını, emme refleksleri bulunmayan bebeklerin bu yetiyi kazanmaları, fizik tedavi uygulamaları noktasında hemşirelerin her an aileyle olduğunu dile getirdi.

– "Yavrularımı ayrı gördüğüm o an inanılmazdı"

Çok zor zamanlar geçirdiklerini, evlatları için hep dua ettiklerini aktaran ikizlerin babası Rehan Ali, yaşadıkları süreci şu sözlerle anlattı:

"Bebeklerimiz Eylül 2023'te yapışık olarak doğdu. Pakistan'da bize tedavilerinin yapılamayacağı söylendi, bunun üzerine Londra'da Dr. Owase Jeelani ile irtibata geçtik, bebeklerimizin resimlerini, tıbbi raporlarını ilettik. Bunları inceledi ve ayırma operasyonunun mümkün olduğunu söyledi. Fakat ameliyatı İngiltere'de yaptırabilecek maddi güce sahip değildik. Dr. Owase Jeelani, bunun üzerine Cumhurbaşkanı Erdoğan'la irtibata geçti, durumumuzu anlattı. Bu sayede gerekli ayarlamalar yapıldı ve daha sonra buraya getirildik."

Çok mutlu ve emeği geçen herkese şükran borçlu olduklarını vurgulayan baba, "Yavrularımı ayrı gördüğüm an çok mutlu oldum, inanılmazdı. Şimdi ilk yaşlarına sağlıkla girecekler, çok mutluyuz. Başta Sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere, herkese, Sağlık Bakanlığına, Bilkent Şehir Hastanesine, tüm hekimlere, sağlık çalışanlarına teşekkür ediyoruz, onlara şükran borçluyuz. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile de tanışmayı çok istiyoruz, ona teşekkür etmek istiyoruz." dedi.

Anne Nazia Parveen ise Cumhurbaşkanı Erdoğan'a, tüm hekimlere ve sağlık personeline teşekkürlerini ileterek, "Çok mutluyum, bebeklerim artık sağlıklı, iyi durumdalar." dedi.

Melikgazi ilçesindeki Hava Ambulans Merkezi'nde görevli 3 doktor, 2 sağlık teknikeri, 5 pilot ve 1 yer personeli, tam donanımlı helikopterle hastaların hayatını kurtarmak için zamanla yarışıyor.

Sorumluluk sahasındaki il ve ilçelerdeki sağlık kuruluşlarından gelen ihbar üzerine önce meteorolojik şartlara bakan ekipler, gerekli izinleri alarak uçuş rotasını belirliyor.

Bilgi alarak göreve çıkan hava ambulansı ekibi, hasta ya da yaralıyı zaman kaybetmeden sağlık kuruluşlarına götürüyor.

Zorlu arazi ve doğa şartlarına rağmen acil tedaviye ihtiyaç duyan ya da çeşitli nedenlerle yaralananların imdadına yetişen ekip, bu yılın ilk 8 ayında helikopterle 126 kişinin hastaneye ulaştırılmasını sağladı.

Hava ambulans ekibi, hasta taşımanın yanı sıra organ nakli gibi zamanla yarışılan olaylarda da hızla hareket ediyor.

İl Sağlık Müdürü Mehmet Erşan AA muhabirine, 13 bin sağlık çalışanının görev yaptığı Kayseri'de 59 istasyonda 87 ambulans ve 726 personelle vatandaşlara acil sağlık hizmeti sunduklarını dile getirdi.

2024 yılının ilk 8 ayında Acil Çağrı Merkezi'ne 257 bin çağrı geldiğini ifade eden Erşan, günlük ortalama 486 vakaya ambulansla müdahale ettiklerini söyledi.

İhbar edilen vakaya en hızlı şekilde müdahale etmek adına tüm ekiplerin gayret gösterdiğini ifade eden Erşan, kentsel vaka ulaşım süresinin ortalama 7,5 dakika, kırsal vakalarda 16 dakika olduğunu belirtti.

Sağlık Bakanlığı tarafından coğrafi şartlar, stratejik alanlar ve nüfus yoğunluğu gibi hususlar dikkate alınarak Türkiye'nin 7 bölgesinde 14 şehre ambulans helikopter konuşlandırıldığını ifade eden Erşan, bu iller arasında Kayseri'nin de bulunduğunu söyledi.

– "İhtiyaç duyulan her an vatandaşlarımızın yanındayız"

Vatandaşların sağlık hizmetlerine en hızlı şekilde ulaşması için ellerinden gelen bütün gayreti gösterdiklerini ifade eden Erşan, şunları kaydetti:

"Şu anda 7 bölgede 14 ambulans helikopter hizmet vermekte. İlimizin bulunduğu bölge itibariyle Kayseri'nin dışında ambulans helikopterimizle Nevşehir, Kırşehir, Yozgat'ın tamamına, Niğde ve Adana'nın ilimize yakın ilçelerine hizmet vermekteyiz. 2024 yılının ilk 8 aylık periyodunda ambulans helikopterimizle 13'ü yeni doğan olmak üzere 126 vatandaşımıza hizmet vermiş olduk. Ambulans helikopterimiz toplam 255 saatlik uçuş süresine ulaşmış durumda. Ambulans helikopterimiz gün doğumu ve gün batımı arasında hizmet verdiğinden il dışına gidecek nakiller için Sağlık Bakanlığımız koordinasyonunda çalışan uçak ambulanslarla bu vakalar gidecekleri hastanelere nakledilmekte. Bu yıl içinde 5 hastamızın da uçak ambulansla hastanelere nakli gerçekleştirildi. İlimizde acil sağlık hizmetleri ile ilgili araç gereç, tıbbi donanım ve personel noktasında herhangi bir eksiğimiz olmayıp, tüm unsurlarımızla ihtiyaç duyulan her an vatandaşlarımızın yanındayız."

Erşan, hastaların acil sağlık hizmetine en kısa sürede ulaşmalarını sağlayan, hastaların iyileşmesi için gayret gösteren tüm sağlık çalışanlarına teşekkür etti.

Otizm başta olmak üzere, özel gereksinimli çocukların erken tanı ve tedavi hizmetlerine daha kolay erişebilmesi, bu alanda multidisipliner bir anlayışla kamuda hizmet sunulabilmesi için geçen yıldan itibaren hastanelerde ÇÖZGEM'lerin açılmasına yönelik düzenlemeye giden Bakanlık, halihazırda 9 olan merkez sayısının 81 ilde yaygınlaştırılması için çalışmalarını sürdürüyor.

Türkiye'nin ilk ÇÖZGEM'leri içerisinde yer alan ve bu alandaki en büyük merkezlerden biri olan Ankara Etlik Şehir Hastanesi bünyesindeki ÇÖZGEM de yaklaşık 3 ay önce çocuk hastalarına hizmet sunmaya başladı.

AA ekibine kapılarına açan merkez, renkli duvarları, eğlenceli duvar yazıları ve resimlerle hastalarını karşılıyor.

Tanı, tedavi, yaşam boyu takip, ailelere rehberlik gibi tüm hizmetlerin sunulduğu, farklı disiplinlerden uzmanların görev yaptığı merkezde, ergoterapinin gerçekleştirildiği spor alanlarından oyun alanlarına kadar birçok olanak yer alıyor.

– Kamusal, ücretsiz ve multidisipliner ruh sağlığı hizmeti

Merkezin faaliyetlerine ilişkin bilgi veren Çocuk-Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği İdari, Eğitim Sorumlusu ve ÇÖZGEM Sorumlusu Doç. Dr. Ayşegül Efe, ÇÖZGEM'lerle birlikte tamamen kamusal ve ücretsiz, multidisipliner anlayışla hareket eden ruh sağlığı hizmetinin sunulmaya başladığına dikkati çekti.

Etlik Şehir Hastanesi'ndeki ÇÖZGEM'in şu anda bu alandaki en büyük merkez olduğunu aktaran Efe, "Ülkemizde şu an 9 merkez bulunuyor. Merkezimiz, başta otizm spektrum bozuklukları olmak üzere, özel gereksinimi bulunan 0-6 yaş arasındaki tüm çocuklarımıza, birinci basamak sağlık kuruluşlarında tespit edildiği veya ailenin şüphe duyduğu andan itibaren başvuracakları ilk sistem olarak hizmet veriyor." dedi.

– Aile hekimleri otizm şüphesi olan çocukları doğrudan ÇÖZGEM'e yönlendiriyor

ÇÖZGEM'e isteyen herkesin belirlenen telefon numaralarından randevu alarak başvurabileceğini anlatan Efe, çocuklara ön değerlendirmenin ardından "altın standart" adı verilen tanılama yöntemlerinin uygulandığını anlattı.

Aile hekimlikleri ile entegre edildikleri yeni bir uygulamaya da başladıklarını bildiren Efe, "Aile hekimlerimizin tamamı çocuklar için 5 maddeli bir otizm tarama sistemini uyguluyor. Bu çerçevede otizm şüphesi oluşturdukları bütün hastaları, hiçbir ara mekanizmaya takılmadan direkt merkezimize yönlendiriyorlar." diye konuştu.

Bu çerçevede Ankara İl Sağlık Müdürlüğüyle bir protokol oluşturulduğunu, Ankara'daki tüm aile hekimliklerine bilgilendirme yapıldığını anlatan Efe, şöyle devam etti:

"Bu şekilde bize yönlendirilen hastaları, randevularını oluşturarak hemen ön değerlendirmeye alıyoruz. Çocuklar bu sisteme dahil olduğunda, çocuk ve ergen psikiyatristi, ardından çocuk psikoloğu, bireysel hizmet danışmanı, çocuk gelişim uzmanı, ergoterapist, dil ve konuşma terapisti, sosyal hizmet uzmanı ve gerekli durumlarda diyetisyen, çocuk metabolizma, nöroloji, çocuk genetik, işitme-görme testleri gibi gereksinimlerinin tamamını burada planlayarak karşılıyoruz.

15 Eylül itibarıyla randevularımızı aktif olarak vermeye başlayacağız, hastalarımız direkt bu şekilde geldiğinde burada bu hizmetten tamamen kamusal şekilde faydalanabilecek. Ayrıca aileler direkt olarak arayıp randevu da alabiliyorlar. Bunun yanında MHRS'den alınan randevuyla Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniklerine başvuran ve muayenede şüphe oluşan çocukların da doğrudan merkezimize yönlendirmesi yapılıyor."

– Otizmde erken tanı ve tedavi çok önemli

Otizm spektrum bozukluğunu ilk duyan ailelerin ciddi bir şok yaşadığını, bazen durumu kabullenemediğini, çeşitli kaygılarla sağlık kuruluşlarına başvurmadığını anlatan Efe, internetten duydukları bilgilerle bilimsel olmayan çeşitli yöntemleri deneme, süreci evde kendi kendine idare etmeye çalışma gibi hatalı yollara başvuran ailelerin de olduğunu söyledi.

ÇÖZGEM'de ailelere tüm aşamalarla ilgili bilgilendirme ve rehberlik yapıldığını vurgulayan Efe, "Otizm spektrum bozukluğunda erken tanı ve tedavi, belirtilerin kaybolması, çocuğun ömür boyu yaşam kalitesi, sosyal katılımı, işlevselliği üzerinde büyük etkiye sahip. Hastaları erken dönemde bu tedaviye çekememenin sıkıntısını çekiyorduk ve ÇÖZGEM'in bunun çözümünü getireceğine inanıyoruz. ÇÖZGEM, hastalara birinci basamak hizmetten direkt dördüncü basamak hizmete başvurabilme şansını tanıyor." dedi.

– Ailelere ciddi külfet oluşturan tedaviler, ücretsiz sunuluyor

ÇÖZGEM'in geniş ve birbiriyle entegre bir sağlık hizmeti sunduğunu dile getiren Efe, şöyle devam etti:

"Merkezimizde ergoterapist, dil konuşma terapisti, psikologlar, çocuk gelişim uzmanlarıyla uyguladığımız bütün psikometrik değerlendirmeler ve teropatik yöntemler, kamu dışındaki özel alanlarda oldukça yüksek ücretlerle uygulanıyor. Ömür boyu tedavi alınmasını gerektiren bir rahatsızlığı göz önüne aldığınızda bunlar aileler için ciddi bir külfet oluşturmakta. Kamu alanına böyle bir hizmeti entegre şekilde taşıyarak, hem personelimizi spesifik bir alanda yetiştirme hem de hastalarımıza tam denetimli, kanıt düzeyi belli, birbiriyle iletişim halinde olan yapılandırılmış bir tedavi programını sunabilme şansını elde ettiğimizi düşünüyoruz."

– Hastalar için yıllık ve ömür boyu planlar oluşturuluyor

Efe, ÇÖZGEM'de görevli ergoterapistin "spor salonu" olarak adlandırılan odalarda duyu profili uygulamaları yaptığını, duyu bütünleme tedavilerini uyguladığını ve bunun otizmli çocuklar açısından önemli olduğunu dile getirdi.

Her hasta üzerindeki tedavi planlarının haftalık olarak ele alındığını aktaran Efe, "Hastalarımızın her biri için öncelikle bir yıllık, sonrasında da ömür boyu planlar oluşturuluyor. Böylelikle ailelere hem yol göstermiş hem de hiçbir hastamızı takipsiz bırakmamış oluyoruz." şeklinde konuştu.

Hastaneden yapılan açıklamaya göre, Gazi ve Şehit Yakını Birimi'nce koordine edilen proje kapsamında, oluşturulan sağlık ekibi, şehit ailelerini evlerinde hizmet ederek, muayene ediyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Hastane Başhekimi Dr. Öğr. Üyesi Mustafa Doğan, proje kapsamında, sağlık ekiplerinin haftada en az bir şehit ailesini ziyaret edeceğini belirtti.

Doğan, uygun bir zaman diliminde şehit ailelerini evlerini ziyaret ederek sağlık kontrollerinin gerçekleştirileceğini kaydederek, "Gerekli durumlarda uzman hekimlerimize yönlendirme yapacağız. Başhekimliğimize bağlı hizmet veren Gazi ve Şehit Yakını Birimi'nin koordinesinde yürütülen projeyle, şehit ailelerimize duyduğumuz minneti en üst düzeyde sunacağımız sağlık hizmetleriyle göstererek, onların yanında olduğumuzu hissettirmek istiyoruz. Şehitlerimizin emanetlerine layık bir sağlık hizmeti sunmayı, onların hatıralarına sahip çıkmayı ve şehit ailelerinin her zaman yanında olmayı ve dualarına mazhar olmayı hedefliyoruz." ifadelerini kullandı.

Memişoğlu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğince (TOBB) düzenlenen "Sağlık Sektörü İstişare Toplantısı"na katıldı.

Burada konuşan Memişoğlu, son 22 yılda sağlıkla ilgili birçok önemli adımın atıldığına işaret ederek, "Türkiye'ye artık sadece sağlık hizmetini iyi sunmak yetmez. Bu kadar iyi sağlık çalışanlarıyla, bu kadar iyi bir altyapıyla, bu kadar özverili insan gücüyle artık sadece dünyanın en iyi ve en ulaşılabilir sağlık hizmetini sunmak bize yetmez. Biz artık dünyada sağlık sektöründe ana oyuncu olmak zorundayız. Ana oyuncu olacaksak da sağlığın bilgisini üretmek, sağlığın teknolojisini üretmek, sağlıkla ilgili yeni bir şeyler sunmak ve söylemek durumundayız." ifadelerini kullandı.

Sağlık sektörünün Türkiye'nin lokomotif sektörü olabileceği inancıyla çalışmalarını sürdürdüklerini dile getiren Memişoğlu, bu konunun kendileri için en büyük hedef noktası olduğunu söyledi.

Memişoğlu, Türkiye'de sağlıkla ilgili çok büyük bir gelişim süreci yaşandığına dikkati çekerek, bu süreci dünya çapında bir noktaya taşımayı hedeflediklerini belirtti.

Türkiye'nin sağlık sektörünü dünya çapında bir noktaya taşımak için ortak hareket edilmesinin önemine vurgu yapan Memişoğlu, "Ben, iyi şeyler yapacak, üretimle ilgili her türlü çabayı harcayan her bir ferdin, kamu-özel-üniversite olsun destekçisi olacağıma size söz veriyorum. Bizler, Türk insanı fikir üretmekte, yeni bir şey yapmakta çok büyük yeteneği olan insanlarız." diye konuştu.

– "Sadece malzeme üretmemiz yetmez"

Bakan Memişoğlu, Türkiye'deki sağlık sektörüne oluşan güvenin oldukça yüksek olduğuna dikkati çekerek, şunları söyledi:

"Bize 2 milyar dolarlık veya biraz üstünde sağlık turizmi yetmez. Bize sadece ventilatör veya birkaç tane malzeme üretmemiz yetmez. Bize sadece bir ventilatör veya birkaç tane malzeme üretmemiz yetmez. Bize artık yeni bir şeyler söylememiz yeter. Biz Türk milleti olarak birlikte çalışacaksak, bilim insanı, kamu ve ticaret adamının ortak çalışabileceği ekosistemi oluşturmak durumundayız. Onun için TÜSEB bizim bu konudaki en önemli parametremiz, argümanımız ve kurumumuz olacaktır. Bilim insanı orada ticaret insanıyla beraber ortak çalışacaktır. Kamu olarak da bunun üzerine biz bu ekosistemi destekleyeceğiz."

Türkiye'de sağlık alanında Faz-1 çalışmalarının azlığına dikkati çeken Memişoğlu, şunları kaydetti:

"Faz-1 çalışması demek 'Yeni bir şey söyleyeceğim, yeni bir şey için uğraşıyorum' demektir. Ben üniversitelere de söylüyorum, sizlere de söylüyorum. Faz-1 çalışması yapacak herkesin arkasında duracağız. 'Ben yeni bir şey söyleyeceğim, yeni bir şey üreteceğim' diyen herkesin arkasında TÜSEB üzerinden ekosistem oluşturup duracağız. 'Ben malzeme ürettim, bunun kalitesinin devamı ve bilimsel çalışmasını yapıyorum' diyecek her üreticinin, her yatırımcının bilimsel çalışmasını yapacak şekilde TÜSEB'i organize ediyoruz. Bizler kamu olarak bu düzeni açmak için her şeyi yapacağız."

Kamu olarak sektör temsilcilerini desteklemeye devam ederken, onlardan da dilek, şikayet ve önerilerini iletmeleri noktasında çekinmemesini isteyen Memişoğlu, "Eğer bir sorununuz varsa ulaşılabilir bir sağlık bakanı olduğunu bilin." ifadesini kullandı.

Program basına kapalı devam etti.

Acil vakalara yetişebilmek için 112 Acil Sağlık İstasyonu'ndan 90 saniyede çıkan ambulanslar, emniyet şeridi yer almayan ve ikiden fazla şeritli olan yollarda, sağdaki araçların yolun sağına, soldakilerin ise soluna yanaşarak ambulansın orta kısımdan geçişine imkan tanıyan "fermuar sistemi" sayesinde acil hastalara daha hızlı ulaşıyor.

Trafikte yol vermeyen veya yolu uygun şekilde açmayan sürücüler nedeniyle vakalara ulaşmakta zorluk çeken ambulanslar, fermuar sistemi ile bir dakika daha hızlı varabilecekleri acil hastaların yaşama şansını yüzde 10 oranında yükseltiyor.

AA ekibi, Ankaralı sürücülerin Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü bünyesindeki 112 Acil müdahale ambulanslarına, fermuar sistemi uygulayarak sıkışık trafikte yolu açmasını görüntüledi.

Ankara İl Sağlık Müdürlüğü bünyesinde Esenboğa Havalimanı'nın 112 Acil Sağlık İstasyonu'nda paramedik olarak görev yapan Seyit Asker, AA muhabirine, mesleğini 20 yıldır severek yaptığını söyledi.

Sağlık hizmetlerinin etkinliğini artırması amacıyla paramediklerin hem hasta bakımını hem de ambulansın sürüşünü yöneterek acil durumlarda zaman kazandırdığını aktaran Asker, 112 komuta kontrol merkezinden verilen bir çağrıya 90 saniye içerisinde çıkış yaptıklarını belirtti.

Dünya genelinde uygulanan fermuar sisteminin Türkiye'ye entegre etme çalışmalarının sürdüğünü ifade eden Asker, "Bu sayede daha hızlı yol alabiliyoruz. Bizim için kritik saatler olan ilk 10 dakika vakaya ulaşma süresinde hastalara daha çabuk ulaşabiliyoruz. Bu sayede vatandaşın yaşama tutunma şansını artırıyoruz." dedi.

– "Bir dakika bizim için çok kritik ve hasta için de çok önemlidir"

Türkiye'de fermuar sisteminin giderek yaygınlaştığını anlatan Asker, halen sisteminin yüzde 100 oturmadığına dikkati çekti.

Sağlık Bakanlığınca fermuar sisteminin yaygınlaştırılması için çeşitli kampanyaların sürdüğünü dile getiren Asker, sözlerine şöyle devam etti:

"Fermuar sistemi olmasaydı vakalara haliyle daha geç ulaşabilirdik. Acil sağlık hizmetlerinde biliyorsunuz hastaya ulaşmada ilk müdahaleyi başlatmada kritik 10 dakika çok önemli. Kalbi duran bir hasta olduğunda bir an önce kalbinin atması için elektroşok gibi müdahalelerin yapılması gerekiyor. Hastaya her geç ulaştığınız bir dakika, hastanın yaşam şansından yüzde 10 oranında çalmak demektir. Dolayısıyla vakaya bir dakika erken gitmek hastayı yüzde 10 oranında daha fazla hayatta tutabilmek demektir. Dolayısıyla her bir dakika bizim için çok kritik ve hasta için de çok önemlidir. Vakalara daha hızlı ulaşmamızı, trafikte duyarlı olan sürücülerin uygun teknik olan fermuar sistemi ile yol açması sağlıyor."

– "Bir sonraki gittiğimiz vaka sizin anneniz babanız olabilir"

Trafikteki sürücülere çağrıda bulunan Asker, fermuar sistemi konusunda bütün sürücülerin duyarlı olmasını istedi.

"Bir sonraki gittiğimiz vaka sizin anneniz babanız olabilir." diyen Asker, şunları kaydetti:

"Ambulans sireni duyduğunuz zaman panik olmayın. Siren sesinin nereden geldiğini anlamaya çalışın. Aynalarınızı kontrol edip sinyal verdikten sonra iki şeritli ve daha fazla emniyet şeritli olmayan yollarda soldaki araçlar lütfen sola, sağdaki araçlar lütfen sağa yanaşarak orta şeridi açın. Sürücülerden ricamız, ambulansı lütfen yakın takip etmeyelim. Çünkü takip mesafesine uyulmaması sonucu maalesef ambulansa arkadan çarpma kazaları da son derece fazladır."

Prof. Dr. Hastürk, AA muhabirine yaptığı açıklamada, gençler ve orta yaş grubunda cep telefonu kullanımın bağımlılık derecesine ulaştığını söyledi.

Hayatı kolaylaştıran akıllı cep telefonlarının insan sağlığında ciddi sıkıntılara yol açtığını belirten Hastürk, "Bunlardan en çok bilinen ve tespit edilen kas iskelet sistemi, eklemler ve sinir dokusu üzerine verdiği harabiyettir. Aynı duruş pozisyonundaki tekrarlayıcı el, bilek ve dirsek hareketlerinin bağımlılık derecesinde devam etmesi, eklem bölgelerinde sertleşme, kireçlenme, iltihaplanmaya bağlı olarak da sinir dokusunda baskıya ve hasara yol açıyor. Ağrı ve uyuşma en çok başvurulan hasta problemleri olarak karşımıza çıkmaktadır." diye konuştu.

– "Beyin fonksiyonları üzerine de etki etmektedir"

Cep telefonlarının aşırı kullanımı nedeniyle ortaya çıkan hastalıkların tedavisinin mümkün olduğunu vurgulayan Hastürk, burada en önemli tedavinin bağımlılık derecesini azaltmak olduğunu söyledi.

Ağır vakalar için de cerrahi tedavinin gerektiğini dile getiren Prof. Dr. Hastürk, şu bilgileri paylaştı:

"Cep telefonunun özellikle iş veya sosyal ortamda kullanılması beyin fonksiyonları üzerine de etki etmektedir. Birçok araştırma zaten bunu kanıtlamıştır. Özellikle psiko-sosyal dediğimiz stres, gerilim, uykusuzluk, baş ağrısı, dikkat dağınıklığı üzerine etkisi nettir. Tabii bunun yanında Alzheimer gibi bazı beyin fonksiyonların etkileyen hastalıklar veya bazı iyi huylu beyin tümörleri üzerine de etkisi halen tartışılmaktadır. Radyofrekans dediğimiz kulaksızlık kullanımın derecesi arttıkça bu tür fonksiyonların özellikle de stres, gerilim, baş ağrısı ve dikkat bozukluğunun toplumda görülme sıklığı da artmaktadır. Özellikle de genç kesimlerde okullarda ve derslerde başarısızlıkla dikkat dağınıklığı, orta ve ileri yaş grubunda ise hafıza problemleri unutkanlığa yol açmaktadır. Hatta çıkan son yayınlarda ise Alzheimer gibi ciddi nörolojik hastalıklara sebep olduğu bildirilmektedir."