Çorum’un Boğazkale ilçesinde yer alan Hattuşa Antik Kenti, binlerce yıllık geçmişiyle arkeoloji çalışmalarının önemli merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor. 1906 yılında başlayan bilimsel kazıların 120’nci yılında, farklı ülkelerden uzmanların katılımıyla kapsamlı araştırmalar gerçekleştiriliyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığının Geleceğe Miras Projesi kapsamında, Alman Arkeoloji Enstitüsü tarafından yürütülen kazılara bu yıl Türkiye’nin yanı sıra Almanya, İtalya, Macaristan ve Amerika Birleşik Devletleri’nden bilim insanları katılıyor.

Prof. Dr. Andreas Schachner başkanlığındaki çalışmalarda arkeolojinin yanı sıra jeoloji, jeomorfoloji, mimarlık, filoloji ve arkeozooloji gibi farklı disiplinlerden uzmanlar görev yapıyor. Bu yıl kazı çalışmalarında 55 bilim insanı ve öğrencinin yanı sıra 105 yerel işçinin de görev aldığı belirtiliyor.

Yaklaşık 450 yıl boyunca Hititlerin başkentliğini yapan Hattuşa’da yalnızca Hitit dönemine değil, farklı medeniyet ve dönemlere ait izlere de ulaşılmaya çalışılıyor. Kalkolitik Çağ’dan Hitit öncesi döneme, Demir Çağı’ndan Galat, Bizans ve Roma dönemlerine uzanan çok katmanlı tarih, yürütülen çalışmalarla daha ayrıntılı şekilde ortaya çıkarılıyor.

Kazı ekibi, farklı bilim dallarından elde edilen verileri bir araya getirerek Hattuşa’nın geçmişine ilişkin daha kapsamlı bir tablo oluşturmayı hedefliyor. Bu kapsamda arkeolojik buluntuların yanı sıra çevrenin jeolojik yapısı, dönemin yaşam biçimi, kullanılan araç ve gereçler ile hayvan kalıntıları da inceleniyor.

UNESCO Dünya Kültür Mirası ve Dünya Belleği listelerinde yer alan Hattuşa’da çalışmalar bu yıl 5 ayrı noktada gerçekleştiriliyor. Araştırmacılar, henüz incelenmemiş alanlarda yapılacak çalışmalarla antik kentin tarihine ilişkin yeni bilgilerin ortaya çıkarılmasını amaçlıyor.

ÖZDEN KARAKAYA

Konya Büyükşehir Belediyesi'nin 14 ay önce hizmete aldığı Çatalhöyük Tanıtım ve Karşılama Merkezi, neolitik dönemde yaklaşık 8 bin kişinin bir arada yaşadığı ören yerinin tanıtımına katkı sağlıyor.

Açıldığı günden bu yana yerli ve yabancı ziyaretçilerden yoğun ilgi gören merkeze gelenler, interaktif ve dijital ekranlarla kentin kapısız evleri, duvar çizimleri, kadın-erkek heykelcikleri, yırtıcı hayvan kemik ve pençeleri, çoklu mezarları ve tarımın izlerini keşfediyor.

Dünyada kentleşmenin olduğu ilk yerlerden Çatalhöyük'te kazı ve bilim dünyasında önemli keşiflerin kapısını aralayan buluntuların replikaları (sanat eserinin kopyası) da sergileniyor.

– "Ziyaretçileri interaktif ve dijital cihazlarla 9 bin yıl öncesine götürüyoruz"

Çatalhöyük Tanıtım ve Karşılama Merkezi Sorumlusu Gülsün Ergen, AA muhabirine, ahşap konstrüksiyonlu karşılama merkezin Türkiye'de ilklerden olduğunu söyledi.

Merkezin, Çatalhöyük ören yerinin tanıtımına katkı sağladığına işaret eden Ergen, şöyle konuştu:

"Şu anda 1 yıl 2 ayı aşkın sürede 131 binden fazla yerli ve yabancı ziyaretçiye ev sahipliği yaptık. O dönemin yaşam biçimi, hayvan türü, bitki örtüsü ve arkeolojik kazıları gibi birçok konu hakkında bilgiler veriyoruz. Ziyaretçileri interaktif ve dijital cihazlarla 9 bin yıl öncesine götürüyoruz. Bunları rehbersiz dijital cihazlarla alabiliyorlar. Ziyaretçilerimiz ortalama 1,5-2 saat kadar vakit geçiriyorlar. İmitasyon eserlerimiz sergileniyor. Merkezde 260 kişilik konferans salonumuz ve kafemiz var. Merkezimiz bir müze niteliği taşıyor. Gelen ziyaretçilerimiz model evi deneyimleyebiliyorlar. O dönemin evine giriyorsunuz, 9 bin yıl önce bir ailenin yaşadığı evi düşünün, bu heyecan verici. Ziyaretçilerimiz merkezin çok güzel olduğunu verilen hizmetin de çok değerli olduğunu paylaşıyorlar."

Ergen, orijinal eserlerin Ankara Medeniyetler Müzesi ve Konya Arkeoloji Müzesi'nde sergilendiğine değinerek, ziyaretçilerin merkezden sonra kazı alanını gezdiğini kaydetti.

Osmanlı Padişahı Sultan 2. Abdülhamit Han döneminde, 1895 yılında beş yıllık nehari idadi (ortaokullardan sonra yüksekokullara hazırlayıcı okul) olarak açılan, 1912'ye kadar ilkokul, bu tarihten sonra ortaokul, 1934 yılından itibaren de lise olarak faaliyet gösteren Yozgat Lisesi, hem öğrencilerini hem de ziyaretçilerini geçmişe götürüyor. ​​​​​​​

Tarihi lise, 1. Dünya Savaşı'nda seferberlik ilan edilmesiyle yaklaşık 200 öğrencisi gönüllü olarak silah altına alınıp Çanakkale Savaşlarına katıldığı için "gazi liseler" arasında yer alıyor.

Yozgat Lisesi, 129 yıllık tarihinin yanı sıra zengin kütüphanesinde 10 bin kayıtlı kaynak eseri bünyesinde bulundurmasıyla da dikkati çekiyor.

Osmanlı döneminden kalma el yazması eserlerin yanı sıra birçok nadir eserin bulunduğu kütüphaneden hem lisenin öğrencileri hem de Yozgat halkı yararlanıyor.

Lise koridoruna 2017'de kurulan İl Eğitim Tarihi Müzesi'nde sergilenen geçmişteki materyaller de kentin eğitim tarihine ışık tutuyor.

-"Çok sayıda öğrenci ve öğretmen şehit oldu"

İl Milli Eğitim Müdürü İsmail Altınkaynak, AA muhabirine, Yozgat Lisesinin 2015 yılında Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından "gazi liseler" arasında gösterildiğini söyledi.

Tarihi lisenin çok sayıda siyasetçi ve bilim insanı yetiştirdiğini anlatan Altınkaynak, "Lisemiz, 1895 yılında 2. Abdülhamit Han tarafından yaptırılıp, Yozgat Sultani İdadisi olarak eğitim öğretime başladı. Bünyesinde o dönemde ilkokul, ortaokul ve lise vardı. Yozgatlıların 'Taş Mektep' veya 'Sarı Mektep' adı ile adlandırdığı lisemiz, aynı zamanda 'gazi liseler' arasında yer almaktadır. 1914-1917 yılları arasında Çanakkale Savaşı'nda öğrencilerimizden ve gönüllü öğretmenlerimizden çok fazla şehit verilmiş, o yıllarda okulumuz mezun vermemiş ve 3 yıl kapalı kalmış." dedi.

"10 binden fazla eser bulunuyor"

Altınkaynak, tarihi okulun, 1934 yılından itibaren lise olarak eğitim öğretime devam ettiğini belirterek, "İl Halk Kütüphanesinden sonra en zengin kaynaklar, lisemizin kütüphanesinde bulunmaktadır. Çok fazla Osmanlıca eserin bulunduğu kütüphanemizde, 10 binden fazla kitabımız öğrencilerimize ve Yozgat halkına hizmet etmektedir. Aynı zamanda İl Eğitim Tarihi Müzesi de okulumuzun bünyesinde yer almakta." diye konuştu.

"Tarihi okulda eğitim görmek güzel"

Okulun 10. sınıf öğrencisi Elif Karaalp ise Yozgat'ın tarihini barındıran bir okulda eğitim görmekten gurur duyduğunu ifade etti.

Karaalp, "Okulumuzun koridorlarında eski dönemlerinden kalan tarihi eserler var. Okula gelen insanlara biz bu eserleri tanıtıyoruz ve bu bizim için çok güzel bir duygu. Okulumuzun öğretmenleri ve eğitimi de çok iyi, diğer arkadaşlarım gibi ben de okulumu çok seviyorum." ifadelerini kullandı.

Yozgat Lisesinde eğitim gördüğü için mutlu olduğunu dile getiren öğrencilerden Ahmet Eren Hazer de şunları kaydetti:

"Bu okula gelirken ümitliydim ve burası özellikle istediğim bir okuldu. Çünkü Yozgat'ın tarihini anlatan, geçmişle gelecek arasında köprü vazifesi gören bu okulda okumak ayrıca Osmanlı tarihinin de yansıması olan bu okulda okumak beni çok gururlandırıyor. Bu okulda arkadaşlık ilişkisi de çok güzel ve herkes burada tarihine sahip çıkıyor. Osmanlıdan kalma bir okul olan lisemizin bugüne kadar ayakta kalabilmiş olması da tarihimizi koruduğumuzun ve önemsediğimizin göstergesi."

Ankara'dan liseyi ziyarete gelen Sibel Fidancı da okulun eski ihtişamını koruduğunu, kendileri için çok fazla anlam taşıdığını söyledi.