Büyük hissedarı 39 bin üreticinin ortak olduğu Konya Pancar Ekicileri Kooperatifi olan Konya Şeker, 1954'ten beri yatırımlarla kurduğu 45 tesiste üretime devam ediyor.

Konya Şeker'in Panagro Et ve Süt Entegre Tesisleri'nde ise hayvansal atıklar işlenerek değerlendiriliyor. Doğrudan üreticilerden alınan kemikler ile Konya Şeker'in kesimhanelerinden elde edilen kemikler, bu tesiste kemik unu haline getirilirken, yağından da ayrıştırılıyor.

Ortaya çıkan kemik yağı ise sabun üreticilerine ham madde olarak satılıyor.

PANKOBİRLİK Genel Başkanı ve Konya Pancar Ekicileri Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Ramazan Erkoyuncu, AA muhabirine, bütün tesislerinde atıkları değerlendirerek, Konya Şeker'e katkı sağlayacak projeler geliştirdiklerini söyledi.

Faaliyete 2018'de başlayan kemik işleme tesisinde, tonlarca hayvansal atığın ekonomiye yeniden kazandırıldığını ifade eden Erkoyuncu, "Bünyemizde büyük çaplı, çok sayıda hayvanımızın olduğu hayvancılık tesislerimiz var. Bir de Türkiye'nin en modern et, süt entegre tesisimiz var." dedi.

– "Hayvansal atıkları kaliteli ham maddeye dönüştürüyoruz"

Ramazan Erkoyuncu, tesislerinde kesilen hayvanların kemiklerini değerlendirmek üzere kemik unu ve yağı tesisi kurduklarını belirterek, şunları söyledi:

"Tesisimiz, günlük 60 ton kapasiteli bir tesis. Burada işlenen kemiklerin yüzde 10'u kadar yağ çıkıyor. Bu yağ, sabun sanayisinde kullanılıyor. Yüzde 50-55 oranında da kemik unu üretiliyor. Bunlar da hayvan yemlerinde, özellikle kanatlılarda kullanılıyor. Hayvansal atıkları kaliteli ham maddeye dönüştürüyoruz. Hem çevresel katkı sağlıyoruz, kemiğin çöpe gitmesinden ya da olumsuz görüntülerden kurtuluyoruz hem de sanayiye katkı verip kurumumuza kar sağlıyoruz."

Holding bünyesindeki diğer tesislerde de "çevrecilik" ilke ve prensipleriyle çalıştıklarını belirten Erkoyuncu, Panagro Et ve Süt Entegre Tesisleri'nin tamamen çevreye katkı sağlama amacıyla kurulduğunu vurguladı.

– "Eğer bu kemiklere işlem yapmazsanız çevresel sorunlara da yol açabilirsiniz"

Proje danışmanı Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ümit Gürbüz tesisin hayvansal atıkların değerlendirilmesi anlamında görülebilecek en modern tesislerden biri olduğunu söyledi.

Hayvansal atıkların değerlendirilmesinin önemine vurgu yapan Gürbüz, "Bir karkasın yaklaşık yüzde 18-20'si kemiklerden oluşmakta. Eğer bu kemiklere işlem yapmazsanız çevresel sorunlara yol açabilirsiniz. Bu noktada Konya Şeker, hem çevre dostu olarak hem de ekonomik değerliliğin artırılmasına yönelik olarak kemikleri işlemek için günlük 60 ton kapasiteli bir sistem oluşturdu." dedi.

Tesiste kemiğin yağından ayrıştırıldığını, çıkan yağın kaliteli bir ham maddeye dönüştüğünü ifade eden Gürbüz, şunları kaydetti:

"Kemiğin preslenme aşamalarında ciddi oranda yağ elde edilmekte. Bu yağları işlerken yüksek ısı kullanıldığı için mikrobiyolojik kalitesi de oldukça yüksek. Dolayısıyla bu yağın da endüstriyel kullanım alanları bulunmakta. Bu yağ birçok sektörde ham madde olarak kullanılmakta. Yağların sabun endüstrisinde kullanılması bu anlamda önemli. Tabii bütün yağlar sabun endüstrisinde kullanılıyor ama hayvansal yağların kullanılması sanırım sabun endüstrisinde çok daha tercih edilebilir nitelikte. Belki de şu düşünülüyor; sabunun yumuşatıcı özelliği olması, hayvansal yağların da bu anlamda kullanılması, doku ve hücrelerin yenilenmesi açısından da önemli olabileceğini düşünüyorum."

Soğuk sıkım ile yemeklik yağ çıkarılabilen aspirin küspesi de hayvan yemi olarak değerlendiriliyor. Kıraç iklim şartlarına dayanıklı bitkinin, çiçekleri ise safran olarak kullanılabiliyor.

Aspir, bitkisel üretime yönelik Havza Bazlı Destekleme Modeli kapsamında yer alıyor.

Aspir Derneği Başkanı ve Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fikret Akınerdem, AA muhabirine, küresel ısınma, iklim değişikliği, kuraklık gibi faktörlerin, kuraklığa meyilli ve su potansiyeli düşük havzalarda aspirin değerini artırdığını söyledi.

Yer altı ve üstü su rezervlerinin tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu vurgulayan Akınerdem, şöyle konuştu:

"Sular çekiliyor, göller kuruyor. Artık ürün deseninde değişimlere gidilmesi gerekmektedir. Ürün çeşitlendirmeleri yapmak zorundayız. Son beş yıldır aspir, hem yağı hem de küspesiyle halkın tüketimine sunuldu. Yağı ucuz, kalite açısından zeytin yağının altında değil. Fiyatı da soğuk sıkımda uygun. Artı küspesi var. Yüzde 25 yağ, yüzde 75 küspe çıkıyor. Gelinen noktada yağının ucuz olması, kalite açısından zeytin yağından aşağı olmaması çok önemli. Bu küspe hayvan yemi olarak kullanılabiliyor. Çiftçi önce kendi ihtiyaçlarını karşılamak için üretim yapacak. Kısa vadede yağ olarak 200 bin tonu aşacağını, aspir tohumu üretiminde de 1 milyon tonu aşacak potansiyele sahip olduğumuzu söyleyebilirim. Aspire Anadolu'nun zeytini, yağına da zeytinyağı diyorum."

Akınerdem, her geçen gün aspire talep arttığını, üreticilerin ihtiyaçlara yetişmekte zorlandığını anlattı.

– "Aspir ve yağlık tohumların hiçbirinde pazar problemi yok"

Sertifikalı tohum ve yağ üreticisi Derman Eser ise çok farklı alanlarda kullanılabilmesinin, nöbetli ekime uygunluğunun ve yapılan teşviklerin bitkiye ilgiyi artırdığını dile getirdi.

Son yıllarda yemeklik yağ ve tohum talebinin çok hızlı arttığına işaret eden Eser, şunları kaydetti:

"Biz 2008'de 15-20 ton arasında üretimle işe başladık. Şu anda 300 ton civarında sertifikalı tohumluk aspir üretimimiz var. O kadar çok talep oluştu ki ürün bulunamıyor. Aspir üretiminde bir kamyon ve üzeri olacak şekilde üretim yapılması nakliye maliyetleri açısından önemli. Bu bölgede sözleşmeli tarım yapıyoruz. Türkiye'nin her yerinden ürün alıyoruz. Burada önemli olan kamyon yükünü tamamlamaktır. Bir kamyon ve üzeri üretimlerde hiçbir pazar problemi olmayan bir bitki."

– "Tohum maliyetleri son derece az"

Eser, dekara 5 kilogram civarında tohum gittiğini belirterek, "Tohum maliyetleri son derece az. Tarlanın yabancı ot sorunu ve zararlı böcekler çok ekonomik ilaçlarla giderilebiliyor. Çiftçinin bu ürünü ekebilmek için hiçbir ilave ekipmana ihtiyacı yok. Buğday ve arpayı ektiği ekipmanla ekebiliyor, yine aynı biçerdöverle biçebiliyor. Bütün bu süreçte hiçbir ilave ekipmana ihtiyaç duyulmuyor. Ülkemiz zaten ihtiyacının yarısını üretebiliyor." ifadesini kullandı.