Özvar, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Şehit Ömer Halisdemir Kongre ve Kültür Merkezi'nde düzenlenen "2030'a Doğru Yükseköğretim Vizyonu Toplantısı"nın açılışında konuştu.

Yükseköğretimin kitleselleşmesi ve küreselleşmesinin, beraberinde bu sektörde yaşanan zorlukların ve sınamaların, toplumun sınırlı bir kesimini etkilemekten çıkıp bütün bir ülkeyi hatta daha geniş coğrafyaları tesiri altına alacak mahiyet kazanmaya başladığını belirten Özvar, bu nedenle yükseköğretimin sadece halihazırdaki durumunu değil, yakın gelecekte alabileceği şekilleri bugünden ele almanın büyük ehemmiyet arz ettiğini anlattı.

Özvar, kalite güvencesi ve küresel rekabet edebilirliğin ilerleyen yıllarda karşı karşıya kalacakları önemli sınama alanlarından biri olacağına işaret ederek, öğretim kapasitesinin ve yükseköğretim programlarının genişlemesinin üniversitelere erişimi artırdığını, ülkenin dört bir yanında yükseköğretim kurumlarında genç nüfusun bilim ve teknolojiyle buluşmasını sağladığını bildirdi.

Türkiye'nin uluslararası öğrenci çekme konusunda daha büyük rakiplerinin ortaya çıkacağına dikkati çeken Özvar, şunları kaydetti:

"Yükseköğretim kurumları olarak bu rekabete şimdiden hazırlanmamız gerekmektedir. Bugün itibarıyla uluslararası öğrenci sayımız 350 bine ulaşmışsa da bu sayıyla iftihar etmek çok doğru bir yaklaşım değildir. Uluslararası öğrenci sayısının artması kadar uluslararası öğrencilerin kalitesinin de artmasını birinci öncelik haline getirmemiz gerekmektedir. Gelecek öğrencilerin sayısı kadar kalitesi de bizim temel gündemimizdir. Eğer gerekli mevzuat altyapısı çalışmalarını tamamlamaz, üniversiteler olarak uluslararası öğrenci hareketliliği konusunda dünya standartlarında işlemler tesis etmezsek Türk üniversitelerinin itibarına yönelik dünya ölçeğinde olumlu itibarımız kaybolabilir. Bu sadece Yükseköğretim Kurulunun veya diğer üst kurumların sorumluluğunda değildir. Bu, birinci derecede rektörlerin omuzları üzerindeki sorumluluktur."

Özvar, Türkiye'nin hızla yaşlanan bir ülke konumunda olduğuna ve bunun sağlık sektöründe kendini göstereceğine değinerek, "Bu bakımdan önümüzdeki yıllarda yaşlı bakım olmak üzere muhtelif alanların daha şimdiden üniversitelerin gündemine girerek, bu konularda bir kısım çözümler, bir kısım projeler önem arz etmektedir. Demografik değişim konusunu, dönüşüm konusunu rektörler olarak gündeminize almanızı bekliyoruz." diye konuştu.

Yazılım ve yapay zeka tabanlı uğraşların en fazla talep edilen kariyerler olduğunu, geçen yıl başladıkları uzun süren çalışmalar ve istişareler neticesinde bu sene 17 yeni ön lisans ve lisans programının 20 üniversitede 70'i aşkın sayıda açıldığını aktaran Özvar, bu bölümlerin bu yıl tam doluluk oranıyla hizmet vermeye başladığını, ülkenin dijital beceri açığının kapatılmasında önemli rol oynayacağına inandıkları bu programların sayısını, kalite standartlarını düşürmeden ilerleyen yıllarda artırmaya devam edeceklerini bildirdi.

– "Toplam programların ancak yüzde 10'unu dönüştürebildik"

Gelecek akademik yıl itibarıyla bu programlarda ders verecek hoca sayısına bağlı olarak istihdama duyarlı yeni programları artırmaya devam edeceklerini vurgulayan Özvar, şöyle devam etti:

"Bunu yaparken istihdama duyarlılığı azalan programların da dönüştürülmesini sağlayacağız. Bir tür karne yoluyla diğerlerinin sistem dışına çıkmasını sağlayacağız. Bu proje daha birkaç yıl daha sürecek. Toplam programların ancak yüzde 10'unu dönüştürebildik. Hedefimiz, birkaç sene içerisinde toplamda üniversitelerimizin yüzde 25 programını yeni şartlara uygun hale getirmektir. Bu, bütün üniversitelerimiz için geçerlidir. Bu konuda devlet-vakıf ayrımı yapmadığımızı bilmenizi isterim. Kontenjanları şişmiş programların kontenjan azaltılması bu sene de devam edecektir. Genişleyen imparatorluklar gibi üniversitelerimizin genişlemesini çok arzu etmiyoruz. Artık ikame usulüyle akademik birim açılış devri başlamıştır. Bir şeyleri bırakmadan bir şeyleri gündeme almak devri yoktur. Yeni program teklifiyle geliyorsanız, diğer programların da hazır olmasına dikkat edin."

Özvar, bugün itibarıyla yurt dışına hizmet veren 7-8 üniversitenin, ilerleyen birkaç yılda ikiye katlanmasını beklediklerini anlatarak, sözlerini şöyle tamamladı:

"Yükseköğretim Kurulu olarak Kazakistan ile yaptığımız anlaşma neticesinde Gazi Üniversitesi, Kazakistan'da eğitim faaliyetlerine başlayacak. Özbekistan ve Kırgızistan ile görüşmelerimiz devam etmektedir. Arnavutluk'ta İstanbul Teknik Üniversitesi bir branş daha açacaktır. Afrika Birliği ile yapmış olduğumuz anlaşma sonrasında Yükseköğretim Kurulumuza müracaat ederek Türk üniversitelerinin branşlarının veya akademik birimlerinin kendi ülkelerinde açılmasını talep eden ülkeler bulunmaktadır. Bu Türk yükseköğretim sisteminin eğitim hizmetleri ihracatı içinde değerlendirilen bir kalemdir aynı zamanda. Bu açıdan hakikaten önümüzde çok önemli meşgaleler bulunmaktadır. Türkiye'nin yükseköğretim sisteminin son yıllarda diğer ülkelerle mukayese edildiğinde önemli ölçüde genişlemesine rağmen, gelecekte küresel ve bölgesel rekabet gücünü artırabilmesi ve sürdürebilmesi için üniversitelerimizin üzerine düşen bazı görevler var. Bunların belki de en önemlisi üniversitelerimizin akademik üretkenliğinin bilimsel performansının artmasıdır. Eğer Türkiye, bütün üniversiteleri bakımından öğretim elemanı başına yılda bir süreli yayın seviyesine ulaşırsa dünya sıralamasında ilk 15'in içerisine gireceğiz."

37 üniversitenin rektör ve yardımcılarının katıldığı programda, üniversitelerin 2030 vizyonuna ilişkin sunumlar gerçekleştirildi.

Erciyes Üniversitesinin (ERÜ) Erciyes Kültür Merkezi'nde düzenlenen 2024-2025 Akademik Yılı Açılış Töreni'ne katılan Özvar, burada yaptığı konuşmada, yeni eğitim döneminin tüm öğrencilere, akademisyen ve idari personele hayırlı olmasını diledi.

Kayseri'nin bünyesinde barındırdığı 3 devlet ve 1 vakıf üniversitesiyle Anadolu'nun yükseköğretimde öne çıkan kentlerinden olduğunu belirten Özvar, ERÜ'nün sadece Kayseri'de değil Yozgat ve Nevşehir gibi kentlerde de yükseköğretim geleneğinin oluşmasına, buralarda yeni üniversitelerin kurulmasına kaynak teşkil ettiğini vurguladı.

Özvar, ERÜ'nün 49 bine yakın öğrencisi, 2200'ü aşan öğretim elemanı ve yaklaşık 4600 idari personeliyle çok büyük bir kapasiteye sahip olduğunu, bu kapasitenin çok iyi şekilde değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

YÖK olarak üniversiteleri araştırma, proje, bilimsel çalışma, nitelikli akademik yayın, sürdürülebilirlik, sosyal sorumluluk ve diğer alanlarda kendilerini geliştirmelerinin yanında güçlü yönlerini öne çıkaracak şekilde ihtisaslaşmaları ve farklılaşmaları için sürekli teşvik edip desteklediklerini belirten Özvar, bu kapsamda çok sayıda program ve projeyi aktif şekilde uyguladıklarını aktardı.

Üniversitelere ilişkin değerlendirmeleri veriye dayalı ve kanıtlanabilir ölçütler üzerinden gerçekleştirdiklerini vurgulayan Özvar, bunlar arasında, nitelikli uluslararası yayınlar ve bunlara yapılan atıflar, uluslararası üniversite sıralamalarındaki konum ve uluslararası öğrenci sayısı gibi çok sayıda başlığın yer aldığını anlattı.

ERÜ'nün uluslararası üniversite sıralamalarında daha üst sıralarda kendine yer bulacak potansiyele sahip olduğuna dikkati çeken Özvar, önümüzdeki yıllarda bu konuda daha iyi neticeler alınacağına inandığını, bunu pekiştirmedeki en önemli etkenin şehrin idarecilerinin, sivil toplum kuruluşlarının, hayırseverlerin üniversiteyle uyumu olduğunu dile getirdi.

– Akreditasyon çalışmaları

Kurumsal akreditasyonların yanında üniversitelerde program akreditasyonlarını güçlü bir şekilde teşvik edip desteklediklerini belirten Özvar, "Bu anlayışımızın bir tezahürü olarak, doktora programı açmak üzere başvuran üniversitelerimize akredite programa sahip olma şartı getirmiş bulunuyoruz. Benzer şekilde, önümüzdeki dönemde fakülte, yüksekokul, enstitü, araştırma ve uygulama merkezi gibi birimlerin kurulmasını da akreditasyon şartına bağlamak üzere kurulumuzca bir çalışma yürütülmektedir. Önümüzdeki günlerde bunu ilan edeceğiz." diye konuştu.

– Uluslararası öğrenci sayısında hedef dünyada ilk 5'e girmek

Dünyada yükseköğretim okumak isteyen ve bunu yapacak kaliteye sahip tüm öğrencilere kapılarının açık olduğunu ifade eden Özvar, "Biz uluslararası öğrencileri misafirimiz, kendi evladımız olarak görüyoruz. Hedefimiz Türkiye'de çok daha yüksek sayıda uluslararası öğrenciyi yetiştirmek ve kendi ülkeleri için faydalı, hayırlı birey haline getirmektir. Yükseköğretim Kurulunun en önemli hedeflerinden biri, uluslararası öğrenci hareketliliği bakımından dünyada ilk 5 ülke arasına girmektir" dedi.

Türkiye'de yükseköğretim kurumlarındaki başarı ve kalite arttıkça bu kurumlara olan ilginin de arttığını vurgulayan Özvar, bu kapsamda bu yıl Türkiye-Azerbaycan Üniversitesinin öğretime başladığını, Kazakistan'da Gazi Üniversitesinin eğitim programları açacağını, Arnavutluk'ta İstanbul Teknik Üniversitesinin bir şubesinin açılacağını, Mısır'da Türkiye'nin önde gelen üniversitelerinin şubelerinin açılması konusunda anlaştıklarını kaydetti.

İstihdamla ilişkisi azalan programları kademeli olarak sistem dışına çıkarırken Türkiye'nin her alanda ihtiyaç duyduğu nitelikli insan kaynağını yetiştirecek programlara ağırlık verdiklerini anlatan Özvar, bu yıl 20 üniversitede yapay zeka ve dijital tabanlı 73 yeni program açtıklarını, organize sanayi bölgelerinde meslek yüksekokulu programlarını genişlettiklerini ifade etti.

Sürdürülebilir ve İklim Dostu Kampüs Projesi'ni hayata geçirdiklerini anlatan Özvar, projeyle kampüslerde enerji verimliliğini artırmayı, su kaynaklarını korunmayı, atık idaresini optimize etmeyi ve karbon ayak izini azaltmayı hedeflediklerini kaydetti.

ERÜ'nün önümüzdeki yıllarda dünyanın ilk 500 üniversitesi içinde yer almasını hayal ettiğini, bunun için YÖK olarak gereken desteği vermeye hazır olduklarını belirten Özvar, "Gördüğümüz kadarıyla sağlık ve mühendislik alanları başta olmak üzere ülkemizde rekabet üretebildiği alanlar var. Biz başta sağlık olmak üzere birkaç dalda Erciyes Üniversitesinde birer Mükemmelliyet Merkezi kurmak kararı aldığımızı duyurmak isterim." ifadelerini kullandı.

Vali Gökmen Çiçek, ERÜ Rektörü Prof. Dr. Fatih Altun, Büyükşehir Belediye Başkanı Memduh Büyükkılıç da programda konuşma yaptı.

Konuşmaların ardından üniversiteye katkı veren hayırseverlerin yanı sıra YÖK Başkanı Özvar ile Vali Çiçek ve Büyükşehir Belediye Başkanı Büyükkılıç'a plaket takdim edildi.

Programa katılan bazı yabancı öğrenciler Filistin kefiyesi taktı, açılışta ERÜ Klasik Türk Müziği Topluluğu konser verdi.

YÖK'ten yapılan açıklamaya göre, Özvar, Mısır Yükseköğretim ve Bilimsel Araştırma Bakanı Mohamed Ayman Ashour ile Kahire'de bir araya geldi.

Görüşmede, 4 Eylül 2024'te Ankara'da, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi huzurunda imzalanan Türkiye ile Mısır arasında yükseköğretim alanında işbirliğine yönelik mutabakat zaptının detayları değerlendirildi.

Özvar, görüşmeye ilişkin, Türkiye ile Mısır arasında yükseköğretim alanında yeni bir dönemi başlattıklarını belirterek, "Bu yıl eğitim öğretime başlanan Türkiye-Azerbaycan Üniversitesi ve Türk dünyasına yönelik ortak üniversite kurulması çalışmalarına bir yenisini Mısır ile ekliyoruz. Türkiye-Mısır Üniversitesi kurulması için gerekli çalışmaları başlatıyoruz." ifadelerini kullandı.

Erol Özvar, ayrıca Türkiye'nin köklü üniversitelerinin Mısır'da şube açacaklarını bildirdi.

İstanbul'da ve Kahire'de Türkiye ve Mısır üniversiteleri rektörlerinin bir araya gelecekleri "Türkiye-Mısır Üniversiteleri Forumu" düzenleyeceklerini de açıklayan Özvar, şunları kaydetti:

"Böylece iki ülke üniversiteleri birbirlerini yakından tanıma ve aralarındaki işbirliği konularını müzakere etme fırsatı yakalayacak. İki ülke akademisyenleri, ortak çalışma kültürünü ve akademik bağları güçlendirmek amacıyla ortak araştırma projeleri hazırlayacak. Teknoloji alanında yükseköğretim kurumlarımızın iş birliği yapabilmesi ve bu alanda tecrübe paylaşımı için gerekli koordinasyon sağlanacak. Bu kapsamda özellikle yapay zeka, bilişim ve sağlık eğitimi konularında işbirliği yapılması ve karşılıklı tecrübe paylaşımının yol haritasını belirledik."

Ashour ile görüşmelerinde ayrıca yükseköğretim alanında yapılacak işbirliklerinin planlama ve koordinasyonu için Türkiye ve Mısır taraflarından yetkili kişilerle oluşturulacak bir çalışma komitesi kurulmasını da planladıklarını bildiren Özvar, "Ziyaretimizin, Türkiye ile Mısır arasında yükseköğretim alanında yeni ve verimli bir dönemin başlamasına vesile olacağına yürekten inanıyorum." ifadelerini kullandı.

Özvar, Gazi Üniversitesinin ev sahipliğinde Mimar Kemaleddin Salonu'nda düzenlenen Araştırma Üniversiteleri Toplantısı'na katıldı.

Bir önceki Araştırma Üniversiteleri Yıllık Değerlendirme Toplantısı'nı 21 Kasım 2023'te Ege Üniversitesinin ev sahipliğinde İzmir'de yaptıklarını anımsatan Özvar, bu yılki ev sahipliği için Gazi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Uğur Ünal'a teşekkür etti.

Yükseköğretim Kurulu olarak son yıllarda başta Araştırma Üniversiteleri olmak üzere üniversitelerin uluslararası sıralamalarda istikrarlı bir şekilde yükselişe geçmiş olmalarını memnuniyetle karşıladıklarını belirten Özvar, daha iyi neticeler elde etmeleri için üniversiteleri destekleyerek teşvik ettiklerini söyledi.

Özvar, QS 2025 dünya sıralamasında Türkiye'den 5 üniversitenin ilk 500 içerisine girdiğini, Ortadoğu Teknik Üniversitesinin 285'inci, İstanbul Teknik Üniversitesinin 326'ncı sırada yer aldığını ve bu sıralamada 11 Araştırma Üniversitesinin ilk 1000 içerisine girme başarısını gösterdiğini anlattı.

Bu istikrarlı yükselişin gelecek yıllarda hızlanarak devam edeceğine inandıklarını vurgulayan Özvar, "Araştırma Üniversitelerimizin tamamı, fiziksel altyapıları ve sahip oldukları akademik insan kaynağı ile önümüzdeki 5 yılda ilk 500 içerisinde yer alma potansiyeline sahiptirler. Bu konuda daha fazla gayret göstermenizi sizlerden özellikle istirham ediyorum. Yükseköğretim Kurulu olarak bu konuda sizlere her türlü katkıyı vermeye devam edeceğiz." dedi.

– "Türkiye-Azerbaycan Üniversitesi dünyada bir ilk olma vasfını taşıyor"

Yükseköğretimin uluslararasılaşmasına yönelik en yeni adımlarından birini atacaklarını, 23 Eylül'de Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de Türkiye-Azerbaycan Üniversitesinin açılışını Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımlarıyla fiilen gerçekleştireceklerini ifade eden Özvar, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu bizim için tarihi bir adımdır. Türkiye'den 3 Araştırma Üniversitemiz, İstanbul Teknik Üniversitesi, Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesinin mevcut 3 programı ile yurt dışında kurulan ilk üniversite olma vasfı taşıyorlar. Bu üniversitelerimizi tebrik ediyorum. Türkiye-Azerbaycan Üniversitesi yeni uluslararası üniversite modeli özelliğiyle dünyada bir ilk olma vasfını taşıyor. Bu üniversite, daha önce kurulan Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi ve Kazakistan'daki Hoca Ahmet Yesevi Üniversitesinden farklı bir modelde kurulmuştur. Bu yeni modelde Türkiye'nin önde gelen üniversiteleri, en iyi oldukları alanlarla ilgili programlarını Türkiye-Azerbaycan Üniversitesi bünyesinde açarak bu programların akademik sorumluluğunu üstleneceklerdir. Dolayısıyla Türkiye-Azerbaycan Üniversitesi, Türkiye'den farklı üniversitelerin programlarının yer alacağı bir 'çatı üniversite' modeli olarak bugün faaliyete geçmiş bulunmaktadır."

İlk defa uygulayacakları bu modeli gelecek yıllarda farklı coğrafyalara da taşıyarak yaygınlaştırmayı planladıklarına işaret eden Özvar, "Bu yeni yükseköğretim modeliyle, başta Araştırma Üniversitelerimiz olmak üzere, ülkemizin köklü yükseköğretim kurumlarının farklı programlarını dünyanın farklı coğrafyalarına taşıyarak bir nevi yükseköğretim hizmeti ihracatı gerçekleştirmiş olacağız. Türkiye'nin akademik birikimini dünyaya açacak bu modelin, üniversitelerimize de yeni bir dinamizm getireceğine inanıyoruz." diye konuştu.

Özvar, her toplantıda rektörlerden "Ek 46'ncı madde" görevlendirmeleri konusunda hassasiyet göstermelerini ve görevlendirme sayılarını artırma yönünde çaba sarf etmelerini rica ettiğinin altını çizerek, doktora derecesine sahip nitelikli araştırmacıların kısmi zamanlı görevlendirilmesine imkan tanıyan 2547 sayılı Kanunun Ek 46'ncı maddesinin yürürlüğe girdiği 5 Temmuz 2022'den bugüne, Kurula yapılan 183 başvuru arasından 113 doktora dereceli nitelikli araştırmacının yükseköğretim kurumlarında kısmi zamanlı olarak görevlendirilmesinin sağlandığını aktardı.

Erol Özvar, YÖK tarafından 2025 yılı için Araştırma Üniversiteleri Destek Programı (ADEP) bütçe teklifinin Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığına iletildiğini ve gelecek günlerde miktarın kesinleşmesinin beklendiğini bildirdi.

– "Araştırma Üniversitesi statüsüne yükselme yolunu tüm üniversitelerimiz için açık tutuyoruz"

Yükseköğretim Kurulu olarak sadece Araştırma Üniversitelerinin değil ülkedeki 208 üniversitenin her birinin yıllık araştırma, yayın, proje, paydaşlarla işbirliği ve etkileşim ile eğitim ve öğretime ilişkin performanslarını düzenli olarak takip ettiklerini anlatan Özvar, şunları kaydetti:

"Araştırma Üniversiteleri programında yer almamasına rağmen, araştırma, yayın ve proje performanslarını her geçen yıl yükselten üniversitelerimize de programa dahil olabilme imkanını sunarak, bu üniversitelerimizin motivasyonlarını artırmak, Araştırma Üniversitesi olma potansiyeline sahip üniversitelerimizi de bu tatlı rekabetin içine alarak yeni bir sinerji oluşturmak amacıyla geçtiğimiz yılın sonunda, Araştırma Üniversiteleri ligi dışındaki üniversitelerimiz arasında yapılan değerlendirmeler sonucunda 6 üniversitemiz, Akdeniz, Gaziantep, Kocaeli, Ondokuz Mayıs, Sakarya ve Selçuk üniversitelerini 'Araştırma Üniversiteleri Aday İzleme Programına' dahil ettik. Bu çerçevede Aday İzleme Programına dahil edilen 6 üniversitemizi 2024 yılı itibarıyla 2 yıllık izleme sürecine aldık."

Bu üniversiteler arasından belirtilen sürenin sonunda performansı mevcut Araştırma Üniversitelerinin üzerine çıkanların olması halinde programa dahil etmeyi planladıklarını dile getiren Özvar, "Araştırma Üniversitesi statüsüne yükselme yolunu tüm üniversitelerimiz için açık tutuyoruz. Üniversitelerimiz arasındaki bu yarış tatlı bir yarıştır." ifadesini kullandı.

Özvar, bu sene Araştırma Üniversiteleri arasında sıralamaların değiştiğine dikkati çekerek, üniversitelerin performansının birbirine çok yaklaştığını, bu durumun rekabetin güçlü olduğunu da göstermesi açısından büyük önem taşıdığını belirtti.

Prof. Dr. Özvar, YÖK olarak Araştırma Üniversitelerine başka teşvik politikaları ve kurumsal düzenlemelerinin de olacağını kaydetti.

Gazi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Uğur Ünal'ın selamlama konuşması yaptığı programda, YÖK Yürütme Kurulu Üyesi Prof. Dr. Naci Gündoğan, Araştırma Üniversitelerinin sıralamalarına ve göstergelerdeki değişimlerine yönelik bilgi aktardı.

Programa, Araştırma Üniversiteleri arasında yer alan ve yeni izlemeye alınan 29 üniversitenin rektör ve rektör yardımcıları da katıldı.